Vrijdag 18/10/2019

Analyse Carl Devos

‘De kiezer is geradicaliseerd’: Carl Devos trekt 5 lessen uit de verkiezingen

20181218 Gent Belgie: Carl Devos, politicoloog. Beeld ID Kris Van Exel

‘De groene golf die werd verwacht bleef uit, terwijl de enorme opmars van het Vlaams Belang de centrumpartijen zwaar gehavend achterlaat. Dit worden loodzware coalitiegesprekken.’ Politicoloog Carl Devos trekt vijf lessen uit deze verkiezingsdag. 

Les 1: De kiezer is geradicaliseerd

“Ik heb de indruk dat de kiezer een fikse tik heeft uitgedeeld aan het politieke systeem. We zien afgetekend twee winnaars, het Vlaams Belang en PVDA. Dat zijn de twee uitersten. Het centrum heeft fiks verloren. Groen kan op basis van deze uitslag geen overwinning claimen, ondanks de klimaataandacht.

“Grootste verliezer lijkt CD&V te gaan worden, die zelfs haar tweede plaats verliest. Haar klassieke uitgangspositie van het midden van het bed is ze kwijt. De revolutie van de redelijkheid slaat niet aan, en ook boegbeeld Hilde Crevits doet niet wat verwacht of gehoopt werd.

“Open Vld houdt iets beter stand, maar eigenlijk verliest ze ook. En ook sp.a verliest opnieuw en andermaal fors. En dat ondanks hun verjonging en de ruk naar links. De vraag dringt zich op wat deze partij nog kan helpen? De derde weg was een ramp, maar ook haar huidige koers slaat niet aan. Ik ben blij dat ik niet de persoon ben die hier het antwoord moet geven.”

Les 2: Het land is verdeeld, lokaal zijn er grote verschillen

“Om te beginnen moeten we dringend leren om de opiniepeilingen nog meer te relativeren. De trend zat er wel in verwerkt, maar niet met deze uitslagen. In Franstalig België is de uitslag heel anders dan in Vlaanderen, met een forse winst voor Ecolo. Dat was te verwachten en is uitgekomen. Maar de MR van uittredend premier Charles Michel doet het helemaal niet zo slecht als vooraf voorspeld. Terwijl de PS zware klappen krijgt.

“Maar wat opvalt is dat we ook in Vlaanderen een grotere kloof zien ontstaan tussen stedelijk en landelijk gebied, en zelfs op provinciaal niveau zijn er grote regionale verschillen te noteren. Het maakt er de zaken niet eenvoudiger op om op federaal vlak een regering te gaan vormen. Met deze huidige scores lijkt de groene familie de grootste, en dus lijkt Ecolo aan zet. De groenen en liberalen zullen wellicht proberen om federaal zonder de N-VA een regering te vormen. Maar dan krijg je een rare dynamiek, want met een N-VA in de Vlaamse regering kan die dan zwaar inbeuken op een federale regering. Dat is voor de andere Vlaamse partijen die in een federale coalitie stappen geen leuk vooruitzicht. Het worden dus heel moeilijke onderhandelingen. Op federaal vlak wisten we dat al, maar ook op Vlaams niveau zullen het geen makkelijke coalitiegesprekken worden. De centrumpartijen zullen dus temporiseren om het bloeden te stelpen en het verlies te compenseren.”

Les 3: Coalities van verliezers

“Alle partijvoorzitters van de centrumpartijen zijn gekwetst. Dat betekent dat - als er geen coalitie wordt gevormd met Vlaams Belang of PVDA - er een coalitiegesprek van verliezers komt. Bij CD&V is het dramatisch zelfs, want voorzitter Wouter Beke is beschadigd, maar ook de nummer twee in rang Hilde Crevits is gekwetst. N-VA-voorzitter Bart De Wever verliest en dat voor de tweede keer op rij. Hij zal naar zijn persoonlijk resultaat verwijzen en naar zijn partij die in Antwerpen standhoudt. Maar dat kan niet verhullen dat hij aan gewicht verliest. Er zullen vragen worden gesteld over zijn campagne en over de strategie om uit de regering te stappen omwille van het Marrakech-pact. 

“John Crombez (sp.a) zakt nog verder weg. Zijn gezag wordt nog meer aangetast, maar er staat niemand klaar om over te nemen. Dat betekent dat alle chefs verzwakt zijn, en dat ze weinig kunnen toegeven op hun eigen programma om de morrende achterban niet nog meer voor het hoofd te stoten. Alleen zullen ze verschillen van antwoord op deze verkiezingsuitslag. Ik kan me inbeelden dat N-VA een rechtsere koers zal willen varen, wat haaks staat op pakweg de koers van CD&V of sp.a.”

Les 4: Groene golf blijft uit

“Ja, in Franstalig België scoort Ecolo zeer goed. Maar in Vlaanderen is er helemaal geen sprake van een groene golf. Met enige goodwill kan je amper spreken van een rimpeling. Groen blijft zelfs onder de score van de dioxineverkiezingen van weleer. En dan is de vaststelling toch dat als het moest gebeuren het nu toch wel was. Dat is niet gelukt en dus zullen er intern zeker vragen worden gesteld hoe het in hemelsnaam mogelijk is dat dit enorme potentieel, dat er aanvankelijk wel was, helemaal niet benut is kunnen worden. Dit zal zeker tot pijnlijke interne gesprekken leiden.”

Les 5: Cordon wordt niet doorbroken

“Ondanks de goede score van het Vlaams Belang zie ik het cordon niet doorbroken worden. Wie zou het dan moeten doen? Bij N-VA zullen er zeker wel een aantal stemmen opgaan om het gesprek aan te gaan met het Vlaams Belang. Maar wie zou er dan meestappen? CD&V is uitgesloten, en Open Vld zal dat ook niet doen. Akkoord, er zijn een aantal stemmen, zoals een Luc Van Biesen bij de liberalen die een opening laten. Maar de kopstukken maken meteen duidelijk dat dit onbespreekbaar is.  Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken zegt te willen regeren, en is ook bereid om compromissen te sluiten. Hij wil het anderen niet te makkelijk maken om hem uit te sluiten. Zij zullen dus goede argumenten moeten hebben. De vraag waarom het cordon er is moet beter uitgelegd worden me dunkt.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234