Dinsdag 26/10/2021

AchtergrondLopende zaken

De kernuitstap uitdokteren zal veel makkelijker worden dan een oplossing voor de volgende vluchtelingencrisis

Afghaanse families op de vlucht voor de taliban. Zorgt de situatie in het land voor een nieuwe vluchtelingencrisis? Beeld AP
Afghaanse families op de vlucht voor de taliban. Zorgt de situatie in het land voor een nieuwe vluchtelingencrisis?Beeld AP

Na corona en na de overstromingen klopt de volgende crisis op de deur van de federale regering. Het gaat dan niet om een binnenlands drama, maar een mondiaal vraagstuk: wie vangt waar de Afghaanse vluchtelingen op? En voor welke prijs?

Het is een geliefkoosde hobby van de Wetstraat-pers om de volgende crisis of het einde van een regering te voorspellen.

Deze zomer is dat niet anders. Steeds dezelfde dossiers, die de Vivaldi-partijen van de federale regering uit elkaar kunnen spelen, staan dan netjes opgesomd: de kerncentrales die moeten stoppen met draaien, de werkzaamheidsgraad die minstens naar 80 procent moet, de klimaatopwarming die drastische ingrepen vraagt, de pensioenen die betaalbaar en fair moeten blijven.

Sinds afgelopen week ligt er nog een nieuw, dik dossier boven op die usual suspects. Een deus ex machina voor het kernkabinet. Uit het verre buitenland, maar met mogelijks grote gevolgen voor het binnenland.

Er doemt immers een wereldwijd probleem op dat qua gevoeligheid, omvang en complexiteit weleens alle andere politieke kwesties naar de achtergrond zou kunnen duwen: een volgende vluchtelingencrisis.

Duizenden Afghanen slaan dezer dagen halsoverkop op de vlucht voor de gruwel van de taliban. De Afghanen verlaten massaal hun land en zwerven door Iran tot aan de Turkse grens, dromend van een definitieve stek in Europa. Vaak stranden ze echter in Turkije, dat met zes miljoen vluchtelingen al het ‘opvangtehuis’ van de wereld is.

Premier Alexander De Croo (Open Vld) gaf vorig weekend in een interview met deze krant zelf toe dat alle dossiers over asiel en migratie (nog) veel gevoeliger liggen dan de omslag die zijn regering moet maken naar nieuwe energiebronnen, of op de arbeidsmarkt. De strubbelingen over de hoofddoek van regeringscommissaris Ihsane Haouach en de hongerstakers van de Begijnhofkerk maakten al duidelijk dat de standpunten van de regeringspartijen over identitaire thema’s dag en nacht kunnen verschillen.

Wat doet Erdogan?

De premier herinnert zich vast ook nog wel hoe het vorige internationale migratiedossier in 2018 de Zweedse coalitie deed ontsporen. N-VA stapte toen in december uit de ploeg van Charles Michel (MR) omwille van het VN-Migratiepact (of, zoals N-VA graag zei: ‘het Marrakeshpact’). De Vlaams-nationalisten, opgejaagd door het Vlaams Belang, schatten dit pact toen totaal anders in dan hun coalitiegenoten MR, Open Vld en CD&V. Ze weigerden het VN-verdrag te ondertekenen omdat ze nefaste gevolgen voorspelden voor de migratiestromen richting Europa. Ook in andere Europese landen pookte extreemrechts het verzet op en legde de oppositie de regeringen het vuur aan de schenen. N-VA nam in die dagen een voorbeeld aan Oostenrijks premier Sebastian Kurz, die ook weigerde om het pact van een definitieve handtekening te voorzien.

Drie jaar geleden stonden de centrumpartijen (Open Vld, MR, CD&V) lijnrecht tegenover rechts (N-VA) in de regering-Michel over asiel en migratie. Nu botsen de centrumpartijen met hun linkse coalitiepartners PS en Groen. Voelde N-VA de hete adem van Vlaams Belang in haar nek blazen, dan worden PS en Groen opgehitst door PVDA. Opnieuw spiegelen de regeringspartijen zich ook aan de houding van de regeringen in de andere Europese lidstaten.

Ditmaal draait het – voorlopig toch – om een brief die staatssecretaris Sammy Mahdi (CD&V) samen met zijn collega’s uit Nederland, Denemarken, Oostenrijk, Duitsland en Griekenland stuurde naar de Europese Commissie. Daarin schrijven ze dat ze uitgeprocedeerde Afghaanse asielzoekers willen blijven uitwijzen, met als voornaamste argument het potentiële ‘aanzuigeffect’ op nieuwe migranten uit Afghanistan.

Zowel PS als Ecolo/Groen reageerden deze week misnoegd over de brief van Mahdi, die volgens hen niet was doorgesproken binnen de regering.

De brief zou weleens het begin kunnen betekenen van maandenlange politieke hoogspanning. De vluchtelingenstroom uit Afghanistan confronteert Europa (en dus ook België) immers met oude problemen die het tijdens de vorige vluchtelingencrisis in 2015 niet getrancheerd kreeg. Een spreidingsplan voor de vluchtelingen is er nog steeds niet, de tentenkampen op de Griekse eilanden blijven mensonwaardig en de diepe onmin tussen de Europese lidstaten over migratie is allerminst verdwenen.

Die onopgeloste kwesties maken dat de Europese lidstaten hun asiel- en migratiebeleid blijven ‘uitbesteden’. Erdogan kreeg al 6 miljard euro om de Syrische vluchtelingen in zijn land te houden. Staatssecretaris Mahdi wil die deal nu uitbreiden naar de Afghaanse vluchtelingen, maar de Turkse regering lijkt daar niet happig op.

Zucht van verlichting

Erdogans populariteit zit op een dieptepunt door de economische malaise, nieuwe vluchtelingen lijkt hij er niet nog eens bij te willen nemen. Vorig jaar zette de Turkse president al eens ‘de poort naar Europa’ open toen de internationale gemeenschap eiste dat hij 50.000 extra Syrische vluchtelingen zou opvangen. Ook de Wit-Russische president Loekasjenko zette onlangs de grens naar ‘Fort Europa’ open om de Europeanen op stang te jagen.

Zal Erdogan hetzelfde manoeuvre uithalen met de Afghanen en de grenzen opengooien? Drijft hij gewoon zijn prijs op voor een nieuwe deal met Europa? Of komt er een gelijkaardige uitruil met Iran?

Misschien zullen de ministers dus wel een zucht van verlichting slaken wanneer ze deze herfst de kernuitstap kunnen uitdokteren. Omdat die vele malen makkelijker zal blijken dan een haalbare en menselijke oplossing voor de volgende vluchtelingencrisis.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234