Zondag 04/12/2022

AnalyseLopende zaken

De interne stilte bij Vooruit heeft een eenvoudige verklaring: de aanpak van Rousseau lijkt te werken

Vooruit-voorzitter Conner Rousseau is niet vies van wat 'rechtsige' taal. Beeld Thomas Sweertvaegher
Vooruit-voorzitter Conner Rousseau is niet vies van wat 'rechtsige' taal.Beeld Thomas Sweertvaegher

Met stevige rukken aan het stuur dirigeert Conner Rousseau de Vlaamse socialisten een andere, conservatievere weg op. Het verwachte succes smoort alle interne oppositie.

Bart Eeckhout

In de schaduw van de explosieve war on drugs in Antwerpen ontplofte er ook een spreekwoordelijk bommetje bij Vooruit. Steen des aanstoots is een interview dat Antwerps schepen Tom Meeuws vorig weekend toestond aan De Standaard. Daarin noemde de schepen die hele war on drugs “een dood spoor” en bekritiseerde hij beleefd de polariserende stijl van burgemeester Bart De Wever (N-VA). Het niet vooraf doorgesproken vraag­gesprek viel slecht bij de rest van de nationale en lokale partijtop, die graag de totale controle over de communicatie houdt. Veel meer dan enkele traditioneel-progressieve ideeën over drugs­beleid herhalen doet Meeuws niet, maar inhoudelijk gaapt er wel een kloofje tussen dergelijke standpunten en die van Jinnih Beels, zelf oud-politiecommissaris.

Toch is de kloof vooral een kwestie van tactiek. Beels stelt zich in Antwerpen graag flinks op, als een loyale partner van de N-VA. Meeuws vertolkt de stroming in de partij die liever de afstand bewaart met De Wever – een naam die niet geheel onbegrijpelijk gevoelig blijft liggen bij nogal wat progressieven. Zo staat Vooruit in de Scheldestad voor een bekend dilemma. Zal de kiezer je meer waarderen als je goed samenwerkt, of juist als je de eigen partijlijn benadrukt en dus af en toe keet schopt?

Realpolitik

Voor Conner Rousseau is er geen twijfel. Hij zit op de lijn-Beels (of liever: Beels zit op de lijn-Rousseau) en houdt de banden met de N-VA liever intact. Voor Vooruit is het Antwerpse experiment een voorafspiegeling van mogelijke toekomstige coalities in Vlaanderen of zelfs België, in 2024. Een kwestie van realpolitik: wie er in Vlaanderen ‘bij’ wil zijn, moet langs het bureau van Bart De Wever passeren.

Omgekeerd aanvaardt De Wever de toenadering in dank. Ook voor hem geldt dat Vooruit opties biedt. Om de huidige federale coalitie uit het zadel te lichten en om zo revanche te nemen op de Open Vld van Egbert Lachaert en Alexander De Croo én om een realistisch alternatief te hebben, mocht in 2024 de stembusuitslag de interne druk doen toenemen om met VB een akkoord te sluiten...

De koerswijziging van de Vlaamse socialisten onder Conner Rousseau is meer dan tactiek alleen, zo illustreerde de voorzitter nogmaals in Het Nieuwsblad. “In mijn ogen is een woker iemand super agressief die zijn groot gelijk wil opdringen aan een ander. (...) Zo is die even onverdraagzaam als de extremen”, zo stelde Rousseau met dezelfde subtiliteit als waarmee hij eerder over jonge vrouwen met hoofddoek, drugsverslaafde moeders of Molenbeek sprak. Met elke nieuwe stamp tegen het – gevoelige – progressief-kosmopolitische been wordt duidelijker dat Rousseau zijn partij doelbewust een ander pad op stuurt. Vooruit is een partij die een aangescherpte, klassiek-linkse focus op sociaal-economische prioriteiten poogt te combineren met een conservatievere, zelfs ‘rechtsere’ blik op ethisch-identitaire kwesties.

Dat wordt weleens het Deense model genoemd, naar het recept van de Deense sociaal-democraten. Nieuw is het allemaal niet. Evengoed zou je er een terugkeer naar het socialisme van Louis Tobback in kunnen lezen. Ook die won aan populariteit, terwijl hij door progressieven juist fel bekritiseerd werd. Tobback en Rousseau delen tot op zekere hoogte dezelfde inspirator: Mark Elchardus, die in Reset een harde kritiek formuleert op het economisch rechtse liberalisme én op het ethisch linkse identiteitsdenken. Nu na Bart De Wever ook cd&v-voorzitter Sammy Mahdi eenzelfde ‘neoconservatief’ geluid laat horen, zou je in Vlaanderen zelfs kunnen gewagen van een virtuele ­Elchardus-meerderheid.

In schril contrast met de ophef onder progressieven over de opstelling en communicatiestijl van Rousseau staat de interne stilte. De Jongsocialisten mompelen weleens wat en het interview van Tom Meeuws wees op een dieper meningsverschil. Zelfs dat passeerde uiteindelijk zonder conflict. Die stilte heeft een eenvoudige verklaring: de aanpak van Rousseau lijkt te werken. Afgaande op de peilingen lijkt Vooruit als enige middenpartij wat op te veren van de historische bodemkoers. Daar wil menig partijgenoot graag in stilte voor tandenknarsen.

Rousseau viseert twee verschillende groepen ‘afgehaakte’ kiezers. De rechtsige taal is bedoeld voor de wat oudere, vaak kort geschoolde arbeiderspopulatie, die vervreemd was geraakt van de partij. De hippe, vaak on-politieke communicatie via sociale media, met ‘Conner’ en niet Vooruit als merk, mikt juist op jongeren, die (nog) geen boodschap hebben aan partijpolitiek. Beide groepen komen nu makkelijk in de netten terecht van radicaal-rechts, dat ook erg actief is op sociale media.

Verwijderde post

Wie alvast overtuigd lijkt van het potentiële succes van de ‘Conner-strategie’ is ... Vlaams Belang. VB-voorzitter Tom Van Grieken kijkt nerveuzer naar Rousseau dan naar De Wever. Omgekeerd weet Rousseau ook dat hier kansen liggen. VB zal hij zelden frontaal aanvallen, tenzij hij winstkansen ziet. Die waren er bijvoorbeeld na de racistische steunbetuiging van Dries Van Langenhove aan het neonazistische muziekfestival Frontnacht.

En zo hebben linkse kiezers voortaan de keus tussen een conservatief-linkse, een populistisch-linkse en een groen-linkse partij. Dat kan ertoe leiden dat de kleine linkse kiesvijver in Vlaanderen wat groter wordt. Linkse samenwerking wordt dan weer lastiger, zoals het door Vooruit opgeblazen met kartel met Groen in Gent bewijst.

Voorlopig lijkt Groen zich niet te expliciet als het progressieve alternatief tegen Vooruit te willen profileren. Na het woke-interview van Rousseau stuurde de Groen-voorzitter een stevige Instagram-post uit. Die werd snel weer verwijderd. De nieuwe polarisering op links moet er ook niet te dik op liggen.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234