Donderdag 19/09/2019

Interview Martin Buxant

‘De Franstaligen zijn het moe om te vechten voor het voortbestaan van België’

Martin Buxant, politiek journalist Beeld Thomas Sweertvaegher

‘Wij, de Franstaligen, zijn ditmaal echt niet in paniek. Of Club Brugge in de Champions League geraakt, daar zijn we meer mee bezig dan met een nieuwe staatshervorming.’ Martin Buxant, vooraanstaand Franstalige politiek commentator, geeft de mindset in Franstalig België weer. En die is – opvallend – kalm. ‘Misschien is dat wel de échte overwinning van de N-VA.’

Met een brede glimlach staat Buxant in de deuropening van de redactie van LN24, zijn nieuwe tv- en radiostation. “Voor u staat een hardwerkende Franstalige”, zegt hij. “Ik ben het anticliché van de luie Waal.” De voormalig politiek redacteur van De Morgen en L’Echo begint over drie weken uit te zenden. 

Zijn twintigkoppige redactie betrekt een kantoorgebouw in de schaduw van RTL, RTBF én VRT, en dat is – natuurlijk – geen toeval. Buxant rekent erop dat de politieke grootheden elke ochtend eerst bij hem hun zegje zullen doen, en dan pas naar de gevestigde omroepen zullen rijden. 

Terwijl hij proefuitzendingen draait in een nieuwsstudio waar de verfgeur nog hangt, blijft hij toppolitici ambeteren, op zoek naar nieuws.

Wie is Martin Buxant?

- Behaalde in 2001 een master in communicatie en journalistiek aan de hogeschool IHECS en studeerde daarna nog Europese integratie aan de Solvay Business School.

- Schreef tussen 2002 en 2011 voor La Libre Belgique, eerst als Europees correspondent en daarna als politiek journalist.

- Maakte daarna de overstap naar De Morgen, waar hij twee jaar Wetstraatjournalist was.

- Van 2013 tot 2018 werkte hij voor L’Echo, als journalist en editorialist.

- Elf maanden geleden richtte hij LN24 op, een tv- en radiostation dat op 3 september van start gaat.

Komt er nog een paarsgele regering in dit land? De koninklijke informateurs Didier Reynders en Johan Vande Lanotte proberen die al maanden in gang te trekken.

“Als er al zo’n regering komt, dan zal die zich buigen over een nieuwe staatshervorming. Want wat hebben PS en N-VA gemeen? Over de corebusiness van het Belgische huishouden liggen ze 180 graden uit elkaar.

“Wat de Vlaamse publieke opinie op het foute spoor zet, is dat sp.a en N-VA in Antwerpen samen een bestuursakkoord gesloten hebben. Die samenwerking zegt echter niks over het federale niveau, want de sp.a is veel rechtser dan de PS. Bovendien hebben de Vlaamse socialisten geen machtige PTB achter zich aanzitten die elke ochtend op hun kop kan kloppen.” 

Welke regering acht u dan waarschijnlijker? 

“Het is cynisch om te zeggen, maar het is nog veel te vroeg om daarover te speculeren. We zijn nog maar drie maanden na de verkiezingen, en we zijn gewend geraakt aan lange regeringscrisissen. Het beste bewijs daarvan is dat niemand het woord ‘crisis’ sinds 26 mei al in de mond genomen heeft.” 

Alarmeert de aanstelling van Jan Jambon als Vlaams minister-president de Franstaligen niet? 

“De Franstaligen zijn daar stomverbaasd over, want tout le monde aime Jambon, comme tout le monde aimait papa Daerden.”  (Wijlen PS-minister Michel Daerden die enkele vermeende dronken interviews gaf, TP). Oei, straks maak ik nog een grapje over jambon d’ardennes, dat gaan ze bij N-VA niet kunnen smaken.(lacht luid)

Het kiezersbedrog van Bart De Wever stoort de Franstaligen niet? 

“Dat speelt veel minder dan het verlies van Jambon op federaal niveau. Voor zover ik Bart ken, gaat hij niet op het federale niveau zetelen. Hij zal, denk ik, voorzitter en burgemeester blijven. Dat Theo nu aan het federale roer staat, doet wel veel Franstaligen crisperen. Voor mij is hij zeker niet de duivel, ik ken hem goed, maar veel Franstaligen maken dat wel van hem.”

Wat zal er vandaag in het tussentijds verslag van Reynders en Vande Lanotte staan? 

“Het eerlijkste wat Reynders en Vande Lanotte kunnen schrijven, is: ‘Sire, geef ons minstens nog 100 dagen.’ In 2010 voelde je nog dat er onder de waterlijn veel activiteit was. Nu niet. Het federale niveau lijkt wel een no gozone voor alle partijen.

“Wellicht zal de koning dit beau petit couple nog enkele maanden de tijd geven, zodat de publieke opinie kan wennen aan het idee van een volgende staatshervorming. Over 2 à 3 maanden zou die communautaire discussie dan misschien kunnen beginnen.” 

Zet het ontsporende budget dan geen enkele druk? 

“Zeker niet in Franstalig België. Ziet u ergens tellers waarop staat hoeveel dagen we al geen regering hebben? In 2010 waren die overal en ging het land ontploffen. Maar nu? Nu zullen die tellers pas na 500 dagen beginnen lopen. Tenzij er natuurlijk een aanslag of een reprimande van Europa komt.” 

En de Duitse recessie of Britse no deal dan? 

“Dat leeft totaal niet bij ons. De impact van de brexit zal voor 75 procent voelbaar zijn in Vlaanderen, en niet in Franstalig België. Idem voor de slabakkende economie in Duitsland.” 

Is Franstalig België niet bang voor een vechtfederalisme vanuit Vlaanderen?

“Neen. De Franstaligen hebben de laatste jaren vastgesteld dat die N-VA’ers geen kindjes ontvoeren, geen Franstalige bibliotheken in brand steken en dat ze gewoon de hand van de koning schudden. Ze zien elke dag hoe N-VA met Vlaams Belang worstelt, zoals de PS met PTB. Voor de Franstaligen is N-VA een machtspartij geworden, comme les autres.

“Mocht PTB toetreden tot de Waalse regering, dan zouden er veel meer Franstaligen huiveren dan wanneer N-VA weer zou toetreden tot het federaal niveau. Geen enkele Franstalige gaat dan zijn paspoort zoeken en het land verlaten. Waalse ondernemers hielden hun hart vast voor een Waalse regering met PTB, niet voor N-VA.”

Martin Buxant. Beeld Thomas Sweertvaegher

Hoe wordt de startnota van De Wever voor de Vlaamse regering onthaald?

“Die nota is erg identitair, maar de vermoeidheid haalt de bovenhand bij de Franstaligen. Misschien is dat wel de échte overwinning van N-VA: de Franstaligen zijn het moe om te vechten voor het voortbestaan van België. Mocht dit land echt uiteen vallen, dan zullen de meesten daar twee dagen om treuren, maar meer ook niet. Wij zijn lang sentimentalisten en romantici geweest, maar nu zijn we realisten geworden.

“Die grondstroom heeft N-VA echt wel kunnen verleggen. Vergelijk het met een koppel waarin een van de twee partners er al tien jaar mee dreigt weg te gaan. Op een bepaald moment is de andere partner compleet afgemat.”

Gaan de Franstaligen dan uiteindelijk wel willen onderhandelen over confederalisme?

“Ze zullen het die naam niet geven, maar eigenlijk zal het daarop neerkomen. Want wat blijft er federaal nog over om te splitsen? Wat ik me afvraag, is of de Vlamingen – als het er echt op aankomt – wel zullen vertrekken. Want in het begin zal elk landsdeel erop achteruitgaan. Net zoals dat ruziënd koppel dat na jarenlang scheidt, en merkt hoe zijn levensstandaard serieus daalt.

“Stel ik u nu erg teleur met deze berustende boodschap? Wij, de Franstaligen, zijn ditmaal echt niet in paniek. Of Club Brugge in de Champions League geraakt, daar zijn we meer mee bezig dan met een nieuwe staatshervorming.”

Houdt u rekening met nieuwe verkiezingen?

“Dat is een fantoom van journalisten. Er komen geen nieuwe verkiezingen, want de belangrijkste partijen hebben daar geen enkel belang bij. De enige druk in de Franstalige publieke opinie, is die op de Waalse formatie.

“Eigenlijk is er op het Waalse niveau een blokkage. Di Rupo wil begin september landen met een Waalse regering, maar ik ben niet zeker dat hij die deadline haalt. Zal PS enkel met MR regeren, of met MR en Ecolo? Bij die drie partijen zijn er binnenkort ook voorzittersverkiezingen, wat betekent dat elke faux pas of elke toegeving van de huidige partijleiders ook immense, interne gevolgen kan hebben.”

Op welke Waalse regering zet u uw geld in? 

“Een regering met PS en MR. In beide partijen zitten er ook wel wat regionalisten. Misschien klikken ze zich wel aan elkaar en vormen ze een Franstalig front voor die eventuele communautaire onderhandelingen. Maar, nogmaals, zo ver zijn we nog niet.”

Waarom zet Di Rupo eigenlijk zelf geen stap opzij?

“Hij meent dat hij meer in vorm is dan 75 procent van de jongeren die hij ontmoet, dat je met jeunisme ook niks opschiet en dat de samenleving veroudert.

Zal de broederstrijd tussen Paul Magnette en Di Rupo, niet escaleren?

“Magnette heeft een beetje last van het ‘Prins Charles syndroom’: hij zit al erg lang in de wachtzaal. Maar hij gaat nooit een putsch plegen tegen Di Rupo. Ze spelen ook vaak good cop en bad cop om alle geledingen binnen de partij tevreden te houden. Vergis u niet, de PS blijft een extreem goed geoliede machine.”

Martin Buxant. Beeld Thomas Sweertvaegher

De MR heeft haar interne keuken evenmin op orde. 

“Klopt. Er zijn hardnekkige geruchten dat MR en cdH zullen fuseren tot een soort kartel. cdH is momenteel virtueel onbestaande, en de nieuwe voorzitter Maxime Prévot is een centrumrechtse realist die wel zou kunnen samenwerken met de liberalen. En dan is er nog de opvolging van Charles Michel na zijn vertrek naar Europa en Reynders die hoopt op een zitje bij de Europese Commissie.”

Eén partij kan toch geen twee Europese topposten opeisen? 

“Waarom niet? Michel heeft zijn post te danken aan Macron en de andere, Europese leiders. Niet aan de Belgen. Ik hoor ook de namen van Gwendolyn Rutten en Kris Peeters, maar de Franstaligen claimen echt wel de post van de Eurocommissaris.

“Mocht het van mij afhangen, dan staat er in de nota van Vande Lanotte en Reynders vandaag hoe ze die benoeming gaan oplossen, dan is er toch al één probleem minder. Maar dat zal natuurlijk niet gebeuren. 

Of Reynders en Vande Lanotte niet te veel met hun eigen carrière bezig zijn? Is dat niet normaal? Ik blijf ervan overtuigd dat Vande Lanotte premier kan worden, en ik vermoed dat ‘den baard’ daar ’s ochtends tijdens het scheren weleens aan denkt. Het enige minpunt is dat hij niet verkozen is, maar in een land als België is dat geen obstakel. Wat natuurlijk ook kan, is dat Reynders en Vande Lanotte, net zoals Yves Leterme, voor de zakenwereld kiezen, en dat ze in hun verslag schrijven: ‘Salut en de kost’.” (lacht het luidst van het hele gesprek)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234