Maandag 23/09/2019

Federale formatie

De federale onderhandelingen zitten vast

Informateurs Didier Reynders en Johan Vande Lanotte. Of hun ultieme nota nog tot een doorbraak kan leiden, is twijfelachtig. Beeld Eric de Mildt

De federale onderhandelingen zitten muurvast. Ook de informateurs Johan Vande Lanotte en Didier Reynders lijken het niet meer te weten. Met de moed der wanhoop werken ze verder aan een startnota.

Een partijvoorzitter: “Niemand weet hoe het federaal verder gaat. Ook Vande Lanotte en Reynders niet.” Een voormalig minister: “Het is simpel: zolang N-VA en PS niet rond de tafel gaan, gebeurt er helemaal niets.” Een hoge Vlaams-nationalist: “Di Rupo beantwoordt niet eens onze sms’en. Wat verwacht hij dan van ons?”

De informateurs Vande Lanotte en Reynders worden zaterdag op het koninklijk paleis verwacht voor een tussentijds verslag over hun opdracht. Het duo probeert al bijna drie maanden om een opening te forceren in de federale onderhandelingen. Voorlopig zonder succes. De gesprekken zitten vast omdat de twee grootste partijen langs weerskanten van de taalgrens, N-VA en PS, niet aan de tafel komen. Het contact tussen de partijvoorzitters Bart De Wever en Elio Di Rupo is momenteel beperkt gebleven tot een ‘formatierondetafel’ met vijf andere partijen.

“Met alle respect voor het werk voor de informateurs, maar we zijn bijna honderd dagen na de verkiezingen en er is nog niets gebeurd”, zei De Wever hier maandag over, op zijn persconferentie over de Vlaamse coalitiekeuze. Als het van De Wever afhangt, dan komt er snel een gesprek met Di Rupo. Maar de socialist houdt de boot af. Hij concentreert zich op de Waalse regeringsvorming. Komende vrijdag wil hij een onderhandelingsnota voorleggen aan zijn toekomstige coalitiepartners MR en Ecolo. Die kan dan als de basis dienen voor een regeerprogramma. Midden september moet er in Namen een nieuwe regeringscoalitie in de steigers staan.

Alternatieven beperkt

Tot dan lijkt er op het federale niveau sowieso weinig beweging mogelijk. Binnen de PS wil men eerst zekerheid over de regionale regeringsdeelname. Pas daarna kan er gedacht worden aan een gesprek met de N-VA. Gedacht, want de PS heeft al duidelijk gemaakt dat ze niet zal onderhandelen met het centrumrechts blok dat zich deze week in Vlaanderen manifesteerde. In een tweet liet Di Rupo maandag, een uur na het nieuws over de Vlaamse coalitiekeuze, al weten dat een samenwerking met alleen N-VA, Open Vld en CD&V uitgesloten is. De PS zal centrumrechts niet depanneren.

De PS stuurt aan op een noodregering zonder de Vlaams-nationalisten, maar daar willen de andere Vlaamse partijen vooralsnog niet van weten. Zij eisen dat N-VA en PS eerst formeel vaststellen dat een samenwerking onmogelijk is. Eerst moet het duidelijk ‘game over’ zijn. Pas daarna kan er gekeken worden naar de alternatieven. Al lijken die bij voorbaat beperkt. Paars-groen (eventueel aangevuld met CD&V) haalt een meerderheid, maar de kans dat de Open Vld in zo’n links geheel mee stapt, is bijzonder klein. Zeker nu de liberalen zich Vlaams hebben vastgeklonken aan de N-VA. De consensus in de Wetstraat: als Open Vld dat doet, pleegt de partij zelfmoord.

De informateurs Vande Lanotte en Reynders werken intussen verder aan hun ‘informatienota’. Een tekst waarin de uitdagingen in de belangrijkste federale beleidsdomeinen worden opgesomd. Het gaat dan onder meer over de begroting, de sociale zekerheid, de pensioenen en het klimaat. Vande Lanotte en Reynders proberen in deze domeinen een aantal raakpunten te vinden tussen de partijen aanwezig op hun rondetafel: N-VA, PS, sp.a, Open Vld, MR, CD&V en Groen. Tegen 9 september, wanneer de opdracht van de informateurs afloopt, moet de nota klaar zijn. Vande Lanotte en Reynders plannen er nog een-op-eengesprekken over.

Of de tekst tot een doorbraak kan leiden, is twijfelachtig. Wel kan het een manier zijn om N-VA en PS voor een tweede keer samen te krijgen, luidt het in de Wetstraat. Maar dan nog blijft de nuchtere vaststelling dat dit maar het beginpunt is. N-VA en PS bij elkaar brengen is één ding. Hen ook laten overeenkomen iets totaal anders. Binnen N-VA lijkt niemand daar echt in te geloven: de standpunten van de partijen liggen gewoon te ver uit elkaar, klinkt het. De Vlaams-nationalisten lijken zich stilaan op te maken voor een federale oppositiekuur van vijf jaar. Een regering met N-VA en zonder PS lijkt nagenoeg onmogelijk. Centrumrechts haalt geen meerderheid meer.

Geen neutrale programmaregering

Het idee om een ‘neutrale programmaregering’ op de been te brengen, een ploeg die alleen zou werken via een reeks feitelijke doelstellingen, wordt weggelachen binnen alle partijen. Elke keuze die een regering maakt is ideologisch, klinkt het. Ook Vande Lanotte ontkent formeel dat het zijn bedoeling is om een programmaregering bijeen te brengen. “Wat zou een ‘neutraal programma’ dan wel zijn? Elke regering is toch een regering op basis van een programma?”, reageerde hij bij Knack.

Terwijl de federale onderhandelingen geen millimeter vooruitkomen, moet België eerstdaags een nieuwe Eurocommissaris voordragen. Ursula von der Leyen, de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie, wil tegen 26 augustus weten wie ons land voordraagt. Normaal maakt het Eurocommissariaat deel uit van de jobspuzzel die een nieuwe regering legt. Maar omdat de formatie nog lang niet tot die fase gevorderd is, zal het wellicht aan de uittredende federale regering toekomen om de keuze te maken. Onder meer de namen van Kris Peeters (CD&V), Marianne Thyssen (CD&V), Gwendolyn Rutten (Open Vld) en Didier Reynders (MR) circuleren.

Drie maanden stilstand

DAG 0 - 26 mei: nationale verkiezingen

DAG 63 - 28 juli: zeven partijen ontmoeten elkaar voor het eerst, kort bij een rondetafelgesprek. Ecolo weigert te komen.

DAG 83 - 17 augustus: informateurs Reynders (MR) en Vande Lanotte (sp.a) brengen een tussentijds verslag bij de koning.

Dag 89 - 23 augustus: Di Rupo (PS) presenteert formatienota voor Wallonië.

Dag 92 - 26 augustus: België moet een kandidaat-Eurocommissaris doorgeven aan de EU.

Dag 106 - 9 september: Reynders en Vande Lanotte ronden informatienota af.

Dag 112 - 15 september: Ecolo houdt voorzittersverkiezingen

Dag 142 - 15 oktober: Belgische begroting voor 2020 moet ingediend worden bij de EU

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234