Zaterdag 03/12/2022

AnalyseVivaldi

De Croo probeert overeind te blijven als crisismanager, maar de hervormingsdrang is weg

Alexander de Croo (Open Vld). Beeld © Eric de Mildt
Alexander de Croo (Open Vld).Beeld © Eric de Mildt

Met een zware winter voor de boeg profileert premier Alexander De Croo (Open Vld) zich meer dan ooit als een crisismanager. Hij kan moeilijk anders. Ook al omdat zijn regering niet in staat lijkt tot echte hervormingen.

Jeroen Van Horenbeek en Stavros Kelepouris

Dinsdagochtend, Gent. De Croo krijgt de eer om het academiejaar van de studenten politicologie op gang te trappen. Met behulp van zijn goede contacten in de Wetstraat heeft professor Carl Devos van dat openingscollege een vaste afspraak gemaakt op de politieke kalender.

Vaak een betekenisvolle afspraak ook. Zo is er een duidelijke lijn te trekken tussen het beruchte openingscollege van Bart De Wever (N-VA) over de ‘problematische’ Conventie van Genève in 2015 en de val van de regering-Michel over het Marrakech-pact drie jaar later. Met enige zin voor overdrijving tikte De Wever in Gent de eerste dominosteen aan.

De Croo kiest dinsdag voor een heel andere toon dan De Wever destijds. Hij schotelt de studenten een opvallend positief verhaal voor. Een ode aan de democratie haast. Natuurlijk is het soms een tricky bestuursvorm, vertelt De Croo, maar het is wel de enige die het belang van de bevolking vooropzet. “Rusland heeft sterk leiderschap, maar dat is alleen iets waard voor Poetin.”

De Croo verdedigt ook de Belgische staatsinrichting. Opnieuw: niet alles loopt vlot, waar wie de nv België wegzet als een zombiebedrijf, doet de waarheid oneer aan. Op de vraag of er na de verkiezingen in de lente van 2024 een nieuwe staatshervorming nodig is, antwoordt De Croo ‘neen’. Niemand zit te wachten op lange institutionele praatrondes.

State of the Union

Voor wie een beetje graaft, is de onderliggende boodschap van De Croo duidelijk: niets is perfect. Zeker niet in de politiek. Versta: ook ik niet. En dat is maar normaal. “De Croo heeft altijd wel een optimistisch discours gehanteerd”, zegt professor Devos aan de telefoon. “Maar je voelt dat hij met zijn uiteenzetting van dinsdag toch ook het punt wilde maken: al dat geruzie in mijn regering, dat hoort er eigenlijk bij, hoor. We halen er intussen het beste uit.”

Of dat ook klopt, is een andere vraag. De komende dagen zal dat weer iets duidelijker worden. De Croo wordt dinsdag in de Kamer verwacht voor zijn beleidsverklaring. De Belgische State of the Union, zeg maar. Dit weekend zit de regeringstop bijeen om knopen door te hakken over de begroting 2023-2024.

Niemand zegt het luidop, maar binnen de regering beseft iedereen dat dit de laatste grote beleidsoefening van Vivaldi wordt. In 2023 zullen de verkiezingen stilaan opdoemen aan de horizon. Traditioneel willen partijen dan niets meer toegeven dat gevoelig ligt bij hun achterban. Een bron: “In die zin is het nu of nooit.”

Met dit in het achterhoofd zijn de verwachtingen voor deze ‘last dance’ eerder laag, binnen en buiten de regering. Na twee jaar Vivaldi is duidelijk dat deze coalitie zich vooral zal bezighouden met crisismanagement. De hervormingsdrang waarmee men de legislatuur is aangevat, is weg.

Hier is uiteraard een héél goede reden voor. Na de pandemie en de oorlog in Oekraïne wordt deze regering nu geconfronteerd met een energieschok. Die crisissen vreten tijd en – nu ja – energie van politici. Ze wegen zwaar door op de begroting. Tegelijk is dit geen excuus voor alles. Vivaldi zelf werkt ook niet.

Kort en bondig: de zeven coalitiepartijen hebben na twee jaar besturen nog altijd geen modus vivendi gevonden. Binnen de regeringstop heffen de harde veto’s van links rond pensioenen en arbeidsmarkt (vooral van PS) de veto’s van rechts rond fiscaliteit (vooral MR) op. Met stilstand tot gevolg. Een bron: “Het resultaat is dat we nooit verder raken dan kleine stappen vooruit.”

De Croo tijdens de Europese top in Praag deze week. Beeld AP
De Croo tijdens de Europese top in Praag deze week.Beeld AP

Methode-De Croo

Onder Vivaldisten is men er niet uit of De Croo hier schuld in treft. Sommigen vinden van niet. Gezien de samenstelling van de regering en de context zou niemand beter doen, luidt het hier.

Anderen zeggen van wel. De Croo zou als premier zaken te veel op hun beloop laten. Zijn methode om dossiers bewust niet te veel aan elkaar te koppelen zou averechts werken. En De Croo zou te weinig over een overkoepeld verhaal nadenken voor de zeven coalitiepartijen, klinkt het daar. “Hij durft te weinig risico’s nemen.”

Waar iedereen het wel over eens is: De Croo is, met meer dan tien jaar Wetstraat-ervaring, wel een prima communicator in crisistijd. Hij weet overeind te blijven.

Tekenend voor het feit dat het nooit echt lekker heeft gezeten binnen Vivaldi is dat ook de verhouding tussen De Croo en zijn eigen partij pas deze zomer uitgeklaard lijkt. Tijdens het reces hebben De Croo en voorzitter Egbert Lachaert de koppen bij elkaar gestoken om tot een betere verstandhouding te komen.

In de eerste jaren van de legislatuur voelde De Croo zich te vaak in de steek gelaten door de partij, zeggen liberale bronnen. Omgekeerd vond de partij dat De Croo te weinig deed om het eigen blauwe merk in de markt te zetten.

Het ‘vredesakkoord’ tussen De Croo en Lachaert houdt nu in dat de premier harder zal vechten voor een beperkt aantal liberale strijdpunten. Dit weekend wordt dat vooral een aanpassing aan de index. In ruil schaart de partij zich ondubbelzinnig achter de premier. Tot en met verkiezingsdag. Een liberaal: “Nu ook Sammy Mahdi (cd&v) zich dagelijks wil profileren met ‘ideetjes’, heeft het geen zin om nog mee te doen aan dat eeuwig opbod. Mensen zien daar door.”

En de premier zelf? Die blijft koel. “Ik hoop dat we de komende dagen de laatste elementen kunnen uitklaren rond de begroting”, zei hij vrijdag op Radio 1. “De situatie is niet eenvoudig, maar we konden niet anders dan de mensen helpen tijdens de crisissen van de laatste jaren. We kijken nu al richting 2024. Dat geeft ons de tijd om ook structureel iets te doen.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234