Woensdag 15/07/2020

Verkiezingen VS

De aftocht van Elizabeth Warren maakt duidelijk dat de VS nog niet klaar zijn voor een vrouw als president

Elizabeth Warren spreekt een menigte toe op 3 maart in Detroit. Twee dagen later stapte ze uit de race.Beeld AFP

Met de aftocht van Elizabeth Warren wordt het opnieuw duidelijk: het lukt vrouwen maar niet om succesvol te zijn in Amerikaanse presidents­verkiezingen. 

“Het moeilijkste aan opgeven”, zei Elizabeth ­Warren in haar laatste persconferentie, “zijn alle meisjes die nu weer vier jaar moeten wachten op een vrouwelijke president.” Ze liet hen in haar befaamde ‘selfierijen’ altijd een pink in de hare haken, om te zweren dat ze het nooit zouden vergeten: Warren probeerde president te worden omdat “dat is wat meisjes doen”.

Maar succes daarin hebben ze nog altijd niet. De Democraten begonnen hun voorverkiezingen met het meest diverse kandidatenveld in de geschiedenis van de Verenigde Staten. Voor het eerst deed meer dan een vrouw mee: meteen maar liefst zes. Nu zijn er maar twee kansrijke opties over, een bejaarde man die recent een hartaanval heeft gehad en een bejaarde man die geregeld woorden vergeet. Ze zijn allebei geboren tijdens de Tweede Wereldoorlog en zien er allebei uit zoals presidenten van de VS er al twee eeuwen uitzien, op Barack Obama na.

Trauma van 2016

Terwijl het vrouwen waren die in 2018 het Huis van Afgevaardigden hebben teruggewonnen voor de Democraten. Vrouwelijke kandidaten veroverden zetels op Republikeinen, met hulp van de veelal vrouwelijke activisten die sinds de eerste Women’s March en de #MeToo-beweging de belangrijkste tegenkracht van het trumpisme zijn geworden. Bijna 60 procent van de Democratische achterban is vrouw.

Als verkiezingen niet nodig waren, zouden de meeste Democraten ook een vrouw president maken. Elizabeth Warren kwam als winnaar uit de bus toen opiniepeilers hen vroegen wie ze met een theoretische toverstaf het Witte Huis in zouden goochelen. Maar op de vraag op wie ze zouden stémmen, antwoordde de meerderheid Joe Biden.

Het trauma van 2016 is nog vers. Toen verloor Hillary Clinton als eerste ernstige vrouwelijke presidentskandidaat onverwacht van een onverholen seksist. Daar vrezen veel Democraten opnieuw voor. Trump verjagen uit het Witte Huis, dat is het enige wat voor hen telt. Daarom voeren ze debatten over wie het meest ‘verkiesbaar’ is. Ze stemmen niet op hun favoriete kandidaat, maar proberen te bepalen wie de favoriet is van ándere kiezers. En dat is geen vrouw, denken ze.

Warren liet meisjes voor foto's een pink in de hare haken, om te zweren dat ze nooit zouden vergeten dat ook president worden iets is wat meisjes doen.Beeld AP

Enorme blunder

Zelfs Warrens eigen sympathisanten herhaalden het keer op keer. “Het land voelt zich niet op zijn gemak bij een vrouw”, waarschuwde ­Elaine Rauch (72), toen ze naar Warren stond te luisteren in New Hampshire. Dat sentiment leeft breed. Volgens een peiling van Ipsos vond slechts 74 procent van de Democraten en partijlozen een vrouwelijke president vorig jaar een goed idee. Een kwart vond dus van niet. Het aantal mensen dat er zeker van is dat hun buren klaar zijn voor een vrouw, ligt met 33 procent nog veel lager. De angst dat een vrouw niet kan winnen, werd een selffulfilling prophecy, een voorspelling die werkelijkheid wordt door ze uit te spreken.

Ja, toen ze haar campagneschwung verloor, kon Warren soms een tikje overenthousiast ­reageren op kiezers. Ze beging eens een enorme blunder door inheemse afkomst te claimen en vervolgens een DNA-test te publiceren waaruit bleek dat ze niet meer dan 2 procent ‘native’ bloed heeft. En ze verloor terrein omdat ze geen goed antwoord had op kritische vragen over haar plan commerciële ziekteverzekeringen af te schaffen en een ziekenfonds voor iedereen op te richten.

Maar de man die hetzelfde wil, Bernie Sanders, heeft ook nooit sluitend uitgelegd hoe hij dat gaat betalen. En Joe Biden heeft in zijn politieke leven ontelbare blunders begaan. Vrouwelijke kandidaten worden harder afgerekend op fouten, blijkt keer op keer uit kiezersonderzoek. En op hun stem. Zoals een 40-jarige aanhangster van Biden, die kennelijk nooit goed naar haar kandidaat of Sanders had geluisterd, in New Hampshire fluisterde over Elizabeth Warren: “Tussen ons: ze schreeuwt te veel.”

Bolleboos Warren, in een vorig leven professor, werd door opponenten en commentatoren ‘moraliserend’, ‘minachtend’ en ‘elitair’ ge­noemd. Ze lanceerde zoveel doordachte plannen dat ze te schooljufferig werd gevonden. Het is voor vrouwen haast onmogelijk om zowel competent als sympathiek gevonden te worden in de VS. Van een Amerikaanse president verwachten ze succes, daadkracht, assertiviteit en dominantie. Maar succesvolle, daadkrachtige, assertieve, dominante vrouwen vinden ze niet leuk. En zonder likeable te zijn, lukt het zelden om gekozen te worden.

Een debat tussen de Democratische presidentskandidaten op 25 februari. Enkel Joe Biden (derde van rechts) en Bernie Sanders (vierde) hengelen nu nog naar de nominatie. Beeld AFP

‘Paardenkop’

Warrens aftocht is een verlies voor de Democraten. Ze weet hoe ze moet afrekenen met schatrijke New Yorkers met presiden­tiële ambities, dat liet ze zien toen ze Bloomberg onder handen nam. “Ik wil het hebben over met wie we de strijd aangaan: een miljardair die vrouwen ‘dikke wijven’ en ‘lesbiennes met een paardenkop’ noemt”, begon ze een debat. Het ging niet over Trump, voegde ze fijntjes toe, maar over Bloomberg. Zo voorkwam ze dat de nominatie ging naar de man die meende dat een grote zak geld genoeg is om president te kunnen worden.

De ‘grote, structurele verandering’ die Warren beloofde, is hard nodig in een land waar rijken politieke invloed kopen terwijl gewone mensen ten onder gaan aan torenhoge ziekenhuisrekeningen en studieschulden. Warren wil méér dan de klok vier jaar terugdraaien en de Obama-jaren voortzetten, zoals Biden voorstelt. Tegelijk is ze geen verstokte socialist met een baldadige achterban en begrip voor Fidel Castro en Nicolás Maduro, zoals Sanders. Ze had een verbindende factor kunnen zijn in een partij die zichzelf dreigt te verliezen in onderling gekibbel.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234