Zaterdag 21/09/2019

Analyse Vlaamse formatie

Cruciaal weekend: N-VA kiest Vlaamse coalitie én minister-president

Bart De Wever en Jan Jambon (N-VA). Beeld Photo News

Bart De Wever of toch Jan Jambon: wie wordt de nieuwe Vlaams minister-president? Ook dat moet de eerstvolgende dagen beslist worden binnen de N-VA. De toekomstige ‘MP’ zal de formatie verder leiden.

De N-VA staat voor een belangrijk weekend. De partijleiding moet in de komende dagen twee cruciale knopen doorhakken. 

Eén: met wie wil de N-VA een nieuwe Vlaamse regering vormen? Met de huidige centrumrechtse combinatie van Open Vld en CD&V? Of toch liever met Open Vld en sp.a? In Antwerpen, de thuisstad van De Wever, werkt zo’n Bourgondische coalitie naar behoren. De eisen die de socialisten stellen voor een regeringsdeelname liggen hoog, maar ze zijn niet onhaalbaar, klinkt het in geel-zwarte kringen. 

Lastiger is de kwestie van de rekenkunde. Paars-geel heeft een meerderheid van amper één zeteltje. Voor gewestmateries (als de Vlaams-Brusselse verkozenen niet meestemmen) vervalt die minimale overschot zelfs. 

Een samenwerking met CD&V en sp.a lijkt voor N-VA dan weer uitgesloten wegens te links. Een ‘Forza Flandria’ met het Vlaams Belang haalt geen meerderheid in het parlement. Dus blijven twee opties op tafel liggen: Zweeds of Bourgondisch. 

Geen premier

Twee: wie wordt de nieuwe Vlaams minister-president? Bart De Wever die zich voor  de verkiezingen kandidaat stelde voor deze functie of toch Jan Jambon?

Van Jambon, de kandidaat-premier van de partij, is algemeen geweten dat zijn hart eerder in Vlaanderen ligt. De kans dat Jambon straks premier kan worden, lijkt bovendien klein. Als de N-VA federaal aan de macht deelneemt, zal dat wellicht met PS zijn. In dat geval zullen de socialisten niet happig zijn om een Vlaams-nationalist ‘de Zestien’ – het bureau van de premier in de Wetstraat – binnen te loodsen.

En dus gaan er nu al weken geruchten, binnen en buiten de N-VA, dat Jambon alsnog op weg is om de nieuwe Vlaams minister-president te worden. 

Ook Jean-Marie Dedecker, die als onafhankelijke verkozen werd op de N-VA-lijst, insinueerde dit donderdag in Terzake. Volgens hem zou Jambon nog voor het weekend officieel aangesteld worden als Vlaams formateur. Wat niet gebeurde. “Voor zover ik weet is De Wever nog altijd onze toekomstig minister-president”, klinkt het in de omgeving van Jambon. “Maar er zal de komende dagen over die functie worden gesproken.”

Het echte formatiewerk, de inhoudelijke onderhandelingen zelf, moet namelijk geleid worden door de toekomstige MP. Het zou al te gek zijn om die achteraf in een regering te parachuteren waarvan hij de ontstaansgeschiedenis niet kent.

Antwerpen

Waarom zou De Wever het Vlaams minister-presidentschap toch nog aan zich laten voorbijgaan? In de Wetstraat bestaan daar verschillende ideeën over. 

Een partijvoorzitter beweert al maanden dat De Wever het uiteindelijk niet zal doen. “Hij is gewoon niet graag in het parlement. In al die commissies uitleg gaan geven. Daar dagen, weken, maanden van je tijd insteken: dat is niets voor De Wever.” Bij de N-VA wordt dit weggewuifd. Als Antwerps burgemeester heeft De Wever de laatste jaren wel meer dan vergaderingen met succes overleefd, luidt het. 

Sowieso zal Antwerpen wel meespelen in De Wevers besluit. Want volgens meerdere bronnen binnen sp.a Antwerpen stelt zich “een fundamenteel probleem” in de Antwerpse coalitie als De Wever naar Brussel verhuist. Terwijl De Wever door sp.a geprezen wordt omwille van zijn gematigde houding in het schepencollege, loopt er een rilling over rode ruggen bij de gedachte dat eerste schepen Koen Kennis of OCMW-voorzitter Fons Duchateau straks de sjerp omgorden.

Kennis en Duchateau zijn de grootste kanshebbers om hem op te volgen. De komende twee weken heeft De Wever zich laten verontschuldigen als burgemeester: Duchateau neemt de eerste week over. Kennis de tweede. Maar binnen sp.a liggen de twee absoluut niet goed. De socialisten willen De Wever het liefst van al gewoon op ’t Schoon Verdiep houden, om interne twisten te voorkomen. Indien de N-VA straks voor een coalitie met sp.a kiest, kan dit meespelen.

Verandering

Vraag is of De Wever het zich überhaupt kan veroorloven om geen minister-president te worden. Voor de verkiezingen stelde hij zich nadrukkelijk kandidaat voor die functie. Op een moment dat steeds meer kiezers beginnen te twijfelen aan ‘de kracht van verandering’ van de N-VA is het voor de partijvoorzitter misschien niet echt aangewezen om zich de komende vijf jaar terug te trekken achter de Schelde.

Voor de verkiezingen stelde De Wever dat de dominantie van de N-VA op het politieke toneel werd bedreigd vanop links en rechts. Dat is na de stembusgang van 26 mei niet veranderd – wel integendeel. De N-VA krijgt straks af te rekenen met een Vlaams Belang dat aan geloofwaardigheid heeft gewonnen na de gesprekken over mogelijke regeringsdeelname. De radicaal-rechtse partij afhouden wordt ook in het Vlaams Parlement een hele klus. In de woorden van Filip Dewinter vrijdag op Radio 1: “We kunnen zijn beste bondgenoot zijn of zijn ergste nachtmerrie.”

Wie is daar het best geschikt voor? Jambon heeft zijn palmares. Hij heeft zich als vicepremier een robuuste bestuurder getoond. Maar of dat genoeg is? De meeste Vlaams-nationalisten zijn in het reine met een mogelijke transfer van Jambon. Toch leeft bij een aantal ook de hoop dat De Wever toch doet wat hij vooropstelde. 

Hij is en blijft de primus inter pares.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234