Dinsdag 25/06/2019

verkiezingen

Code rood voor de sp.a

Mohamed Ridouani groet zijn aanhangers: hij is de grote overwinnaar in Leuven en volgt Louis Tobback op. Beeld Tine Schoemaker

Gezellig is het vandaag niet om socialist te zijn. Een aantal belangrijke rode bastions blijven – weliswaar nipt – overeind, toch is er weinig reden tot feesten. Het burgemeesterschap van Gent en Oostende kan de socialisten nog ontglippen. Bovendien zijn de resultaten van de provincie­raads­verkiezingen, de barometer voor de nationale verkiezingen, ronduit slecht. 

“Het is leuk om ook eens te winnen, hé.” Hij zegt het in zijn eigen droge stijl, maar Bruno Tobback straalt wanneer hij onder luid applaus het socialistische volkshuis De Curve in Leuven binnen­komt. Als ex-voorzitter heeft hij immers wel andere verkiezingsdagen gekend. 

Lees ook: Joël De Ceulaer analyseert de verkiezingen: "Elke partij kan zeggen dat ze gewonnen heeft, behalve sp.a"

Maar vandaag wordt er in de hoofdstad van de pintjes feest gevierd. Mohammed Ridouani heeft het afscheid van vader Tobback weten te beperken tot een verlies van 5,5 procent, blijft zo de grootste partij van de stad en wordt de nieuwe burgemeester in een coalitie met CD&V en Groen. “De eerste burgemeester met allochtone roots in een centrum­stad”, glundert Louis Tobback. Met meer voorkeursstemmen dan zijn politieke vader, bovendien. Die vindt dat best. “Het was afwachten hoe de Leuvenaars op Mo zouden reageren, maar dit is schitterend. Echt schitterend.”

Leuven is exemplarisch voor het resultaat van de socialisten in meer centrum­steden: verliezen, soms zelfs flink verliezen, maar toch nog de grootste formatie blijven. Maar Leuven is ook een uitzondering. Hier is het resultaat nog voldoende om de sjerp te behouden. In Oostende, waar uittredend burgemeester Johan Vande Lanotte bijna 10 procent moet prijsgeven maar wel Open Vld nog voorblijft, is dat lang niet zeker. 

Bruno Tobback komt aan in volkshuis De Curve nadat duidelijk is dat sp.a de grootste blijft in Leuven. Beeld Tine Schoemaker

Bart Tommelein eist er het burgemeesterschap op, bij voorkeur in een coalitie met N-VA en Groen. Ook de groenen zeggen niet neen tegen een burgemeesterswissel. Het worden nog zware nachtelijke gesprekken aan de kust. Hetzelfde geldt voor Gent. Daar is het kartel van sp.a en Groen zijn absolute meerderheid kwijt en is het nog geen uitgemaakte zaak dat Daniël Termont een kameraad als opvolger krijgt. 

Verloren bastions

Zelfs al steeg Hans Bonte in Vilvoorde boven zichzelf uit, zelfs al heeft sp.a een absolute meerderheid in Bredene en Gingelom en kleuren er nog enkele Wervikken en Koekelares rood: het verzinkt in het niets wanneer sp.a straks de sleutels van het stadhuis in de cruciale en bovenal symbolische steden Gent en Oostende moet afgeven. Dat moet het overigens ook al doen in Brugge en Lommel, waar parlementariërs Renaat Landuyt en Peter Vanvelthoven klinkende nederlagen leden. Antwerpen, Sint-Truiden en Hasselt, traditionele rode bastions die de afgelopen jaren verloren gingen, konden ook al niet heroverd worden.

De blik is nu dan ook strak op John Crombez gericht. De voorzitter had vooraf een duidelijk doel gesteld: aanblijven in de steden waar sp.a al bestuurt en er liefst nog een paar bij doen. Lukte dat niet, zou hij zijn conclusies trekken en opstappen. Maar Crombez gaf gisterenavond aan dat hij in het partijbureau maandag zal voorstellen om “een versnelling hoger te schakelen en de vernieuwing verder door te voeren”. Opstappen hoort dus niet bij het plan.

Crombez heeft dan ook weinig alternatieven. Een tegenkandidaat dient zich niet aan en zelfs al zou de voorzitter zijn ontslag aanbieden: niemand heeft zin om de partij in de chaos te storten. Over een dik half jaar zijn het opnieuw verkiezingen, wil de sp.a daar niet helemaal weggeveegd worden, dan moet ze zich nu vooral snel hergroeperen. “We moeten nu eendrachtig zijn in ons verzet tegen de regering en geen energie verspillen en tijd verloren laten gaan door onderlinge onenigheid. Dat is echt het laatste wat we nodig hebben”, aldus een socialist.

Lees ook: John Crombez (sp.a) wil verder als partijvoorzitter

Vechten voor relevantie

De uitslagen van de provincieraadsverkiezingen tonen aan dat sp.a inderdaad zware maanden te wachten staat. Enkel in Limburg en West-Vlaanderen scoren de socialisten redelijk, met respectievelijk 15,4 en 12,4 procent. In de rest van Vlaanderen geraakt de partij niet boven de 10 procent uit. In de provincie Antwerpen strandt sp.a zelfs op 8 procent. Bij de federale verkiezingen van 2014 haalde de partij over heel Vlaanderen nog 14,2 procent van de stemmen. 

“Er is geen enkele reden om aan te nemen dat een socialistische partij in Vlaanderen geen 20 procent meer zou kunnen halen”, zei politiek socioloog en expert kiesbewegingen Marc Swyngedouw (KU Leuven) enkele maanden geleden in deze krant. Gisteren was hij kandidaat op de lijst van Jinnih Beels in Antwerpen-stad die slechts 11,6 procent van de kiezers wist te bekoren. 

De klok naar 26 mei 2019 begint vandaag af te tellen. De strijd die sp.a te voeren heeft, is die om haar eigen relevantie. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden