Woensdag 13/11/2019

Ontslag Schauvliege

CD&V moest kiezen: klimaat of landbouw

CD&V-voorzitter Wouter Beke. Beeld BELGA

Joke Schauvliege zette CD&V voor een verscheurende keuze: een geloofwaardig klimaatstandpunt of de steun van de landbouwersachterban. De partij koos voor beide.

Urenlang hielden de kopstukken van CD&V dinsdag het politieke lot van Joke Schauvliege in de lucht. Na een ochtendlijke ronde crisiscommunicatie schoven voorzitter Wouter Beke en alle Vlaamse ministers van de partij aan voor de fractievergadering in het Vlaams Parlement. “Het was een van de ergste die ik al heb meegemaakt”, zegt een parlementslid. Maar ook: “Het was een zeer open debat, iedereen kon vrijuit spreken.”

Kort na de middag vertrokken de kopstukken naar het partijhoofdkwartier voor een vergadering waarop uiteindelijk werd beslist dat Schauvliege een stap opzij zou zetten. Wouter Beke en Hilde Crevits waren de hele middag aanwezig, maar in de loop van de dag kwamen ook alle federale ministers even langs. Het conclaaf leek eindeloos lang te duren, maar omstreeks 16 uur viel de beslissing. Schauvliege trok toen naar haar kabinet om het verdict bekend te maken.

“Een lastig moment, want Joke is heel erg graag gezien door iedereen in de partij”, zegt Hilde Crevits. “Ze lijkt altijd zeer ontspannen, maar nu zat ze in een situatie waarin ze alle shit over zich heen kreeg. Alles culmineerde in haar persoon.”

De druk van de voorbije weken werd haar te veel, zeggen ook partijgenoten. “Wat mij opviel was dat het ‘Vera Dua-syndroom’ toch wel heel erg aanwezig was: Schauvliege vreesde dat men haar in een hoek aan het duwen was. Dat woog heel zwaar in het zicht van de verkiezingen.”

Voor de partij ging de beslissing om veel meer dan een ministerpost. In eigen gouw was Schauvliege een absoluut stemmenkanon: in 2014 haalde ze meer dan 55.000 voorkeursstemmen. Tegelijk vormde ze de verbindingsschakel met de voor CD&V zo belangrijke landbouwersachterban. Dat ze daarbij weleens de kritiek kreeg de minister van de Boerenbond te zijn, nam ze er noodgedwongen bij.

Maar Schauvliege sleepte ook een loodzware reputatie met zich mee. Met ongelukkige uitspraken als “een boom heeft ook altijd de functie gehad om gekapt te worden” gaf ze criticasters zelf de munitie om haar weg te zetten als de schlemiel onder de christendemocraten. Haar bizarre complottheorie over het klimaatprotest was uiteindelijk de druppel die de emmer deed overlopen. Met één publiek optreden had Schauvliege de geloofwaardigheid van haar partij in het klimaatdebat vernield.

Joke Schauvliege tijdens de persconferentie waarin ze haar ontslag bekendmaakte, geflankeerd door CD&V-voorzitter Wouter Beke en Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits. Beeld BELGA

Verscheidene parlementsleden zagen vandaag met lede ogen aan hoe de partij plots in de touwen hing op een thema dat ze nochtans perfect in de vingers had. “De grootste frustratie is dat wij het sterkste verhaal hebben over klimaat: het idee van rentmeesterschap zit in ons DNA, maar we slagen er niet in om dat sterk genoeg te vertalen”, klinkt het bij een Vlaams Parlementslid. Elders klinkt het zo: “De fractie tilde heel zwaar aan de manier waarop het is geformuleerd. Dat hypothekeert heel wat van onze maatregelen en acties.”

Op de koop toe bracht Schauvliege ook de verjongingsoperatie in gevaar die de christendemocratie ingang moet doen vinden bij een jeugdiger publiek. “Je kan niet groener zijn dan wij”, zegt jongerenvoorzitter Sammy Mahdi. “Het verbod op wagens op diesel en benzine waarmee Groen nu komt, dat hebben wij al in 2016 voorgesteld. Inhoudelijk zit het goed, maar de geloofwaardigheid is vandaag in gevaar gebracht. Excuses zullen niet genoeg zijn.”

Evenwichtsoefening

De partij zat zodoende in de tang tussen haar geloofwaardigheid en de zekerheid van haar trouwe Boerenbond-publiek. Uit die evenwichtsoefening bleek maar één uitweg: het einde van Schauvlieges ministerschap. “Dit was onvermijdelijk geworden”, zegt een CD&V-bron. “Ze sleept al een reeks blunders met zich mee. Mocht ze nu een kathedraal van een reputatie hebben opgebouwd, dan was dit misschien niet nodig geweest.”

Dat Schauvliege er ook nog de Staatsveiligheid bij gesleurd had, maakte de zaak alleen maar vervelender. De voorbije jaren was het de N-VA die met de regelmaat van de klok een loopje nam met de waarheid. CD&V kon zich daardoor in de markt zetten als de partij van de rede, de helderheid, de rustige standvastigheid. Nu werd ze plots de partij van de liegende minister van Leefmilieu. “Liegen is in onze partij een brug te ver, dat is duidelijk. Daar heeft ze zich ook voor verontschuldigd”, zegt een partijgenoot. Maar Schauvliege in het zadel houden zou de partij hoe dan ook een knoert van een imagoprobleem hebben opgeleverd. Met haar ontslag trekt CD&V een duidelijke lijn in het zand. 

“De keuze voor haar vertrek is een keuze die we samen hebben gemaakt”, zegt Hilde Crevits. “Voor mij en voor veel mensen in de partij waren beide opties, blijven of vertrekken, mogelijk. Maar het gevoel overheerste dat het zo niet verder kon.” Opvallend: de ministerpost van Schauvliege werd uiteindelijk losgekoppeld van de nakende parlementsverkiezingen. Ze blijft dus gewoon lijsttrekker in Oost-Vlaanderen. Op die manier hoopt CD&V op het beste van twee werelden: geloofwaardigheid behouden en de bruggen naar de landbouwersverenigingen overeind houden. 

Schauvliege zelf werd ondertussen vervangen door Vlaams fractieleider Koen Van den Heuvel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234