Vrijdag 22/11/2019

Verkiezingen

Carl Devos: "Van de drie federale en Vlaamse regeringspartijen is Open Vld zonder enige twijfel de winnaar"

Voorzitter Gwendolyn Rutten brengt haar stem uit. Open Vld houdt meer dan stand en boekt in verschillende steden winst. Beeld BELGA

Vier burgemeesters in de centrumsteden. Dat doel stelde Open Vld-voorzitter Gwendolyn Rutten voorop. Of haar partij daarin slaagt, is vooralsnog onduidelijk. Wel zetten de liberalen, op enkele smetten na, een onverwacht sterke prestatie neer.

Een blauwe versnelling. Ze zou er volgens Open Vld-voorzitter Gwendolyn Rutten na 14 oktober komen. Ze stelde daarom op voorhand duidelijke doelstellingen. Zo moeten de liberalen de komende jaren in de helft van de dertien centrumsteden mee besturen. In de grotere steden mikte ze bovendien op een verdubbeling van het aantal burgemeesters: van twee – in Mechelen en Kortrijk – naar vier. De wensdromen van Rutten lijken op zijn minst gedeeltelijk uit te kunnen komen.

“Van de drie federale en Vlaamse regeringspartijen is Open Vld zonder enige twijfel de winnaar”, zegt politicoloog Carl Devos (UGent). “In de meest zichtbare steden heeft de partij het goed gedaan. Waar andere partijen een meer diffuus beeld te zien krijgen, heeft Rutten reden om gelukkig te zijn.”

Lastig

Zowel Bart Somers als Vincent Van Quickenborne, die weliswaar niet opkwamen onder de vlag van Open Vld, boekten een bijzonder sterk resultaat. Mechelaar Somers kan samen met Groen en de lokale partij M+ rekenen op een absolute meerderheid. Ze behaalden met 47,9 procent, een forse stijging ten opzichte van zes jaar geleden, 25 van de 43 zetels. 

In Kortrijk stijgt het Team Burgemeester met 10 procentpunt naar ruim 30 procent. Van Quickenborne kan zich zo opmaken voor zijn tweede termijn als burgemeester.

In verschillende centrumsteden, zoals Brugge en Vilvoorde, mogen de liberalen eveneens plusjes noteren. 

Toch waren vooral Bart Tommelein in Oostende en Mathias De Clercq in Gent de blauwe hoop. Ze hebben niet teleurgesteld. Wel blijft de vraag of ze hun resultaat ook in sjerpen kunnen omzetten. 

De onderhandelingen beloven alvast lastig te worden. In Oostende verliest de Stadslijst van burgemeester Johan Vande Lanotte (sp.a) fors. Zowel hij als Tommelein, die meer voorkeurstemmen heeft behaald en wil samenwerken met de N-VA, kunnen in het stadhuis terechtkomen. Groen heeft alvast aangegeven dat Tommelein burgemeester moet worden, maar dan wel in een coalitie zonder de N-VA en met de Stadslijst.

Voor zichzelf was Rutten ook ambitieus. Ze was de afgelopen jaren schepen voor Mobiliteit in Aarschot, maar ging deze verkiezingen in als kandidaat-burgemeester. Sindsdien lag ze op ramkoers met huidig burgemeester André Peeters (CD&V). 

Maar Rutten komt nu als winnaar uit de bus. In haar eigen stad wordt Open Vld met bijna 30 procent, zowat een verdubbeling ten opzichte van 2012, de grootste. “Ik wil heel duidelijk burgemeester worden en heb gezien dat de Aarschottenaar mij daarin steunt”, zei ze bij de VRT. “Ik ben een heel tevreden voorzitter. We hebben ambitie getoond en dat is ongelofelijk beloond. Er moet nu worden samengewerkt, maar er moet ook worden gekeken naar het signaal van de kiezer. In Gent en Oostende heeft die kiezer een duidelijk signaal gegeven."

Sterkhouders

In de kleinere gemeenten lijkt Open Vld, dat nu 70 burgemeesters levert, ook te hebben standgehouden. Het blijft vooralsnog wel onduidelijk of dat zich ook zal vertalen in evenveel of meer sjerpen. 

Elders leunt de partij vooral op haar sterkhouders. Zowel Rutten, Somers, Van Quickenborne, De Clercq als Tommelein slaagden erin sterke stijgingen neer te zetten. 

Volgens federaal vicepremier Alexander De Croo, die zelf in Brakel een absolute meerderheid behaalde, is dat geen toeval. Hij meent dat de liberalen hebben getoond dat een politiek van polarisatie niet de juiste aanpak is. “Het bewijst dat Vlaanderen veel meer is dan Antwerpen.”

Betekent dit dat er geen blauwe teleurstellingen waren? Absoluut niet. In Antwerpen spelen de liberalen nauwelijks nog een rol van betekenis. In Merchtem, de thuishaven van kopstuk Maggie De Block, wonnen ze wel, maar moeten ze flink inleveren. Haar broer, afscheidnemend burgemeester Eddie De Block, haalde zes jaar geleden nog een absolute meerderheid. 

Een andere bekende liberaal, Jean-Jacques De Gucht, moest in Aalst een grote klap incasseren. Zijn partij daalt fors, terwijl hij ook zelf een pak minder voorkeurstemmen kreeg. De Gucht eindigde op nipt minder dan 2.000 stemmen. In 2012 waren dat er nog bijna 3.500.

Het zijn in de ogen van de partij eerder kleine tegenslagen. Achter de schermen worden de resultaten als “onverhoopt goed” omschreven. 

Ook bij deskundigen waren de verwachtingen van tevoren niet bepaald hooggespannen. In de campagne hadden de liberalen het moeilijk om zich te profileren. “Het zijn de sterke figuren die Open Vld dragen”, zegt Devos. “Zelf is de partij al even geen supersterk merk meer. In veel discussies waren ze veeleer onzichtbaar, maar dat maakt klaarblijkelijk minder uit. Je ziet nu aan alles dat het echt lokale verkiezingen zijn geweest.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234