Vrijdag 24/05/2019

Migratie

Bussen verdwijnen uit Brussel-Noord, maar waar naartoe met de transitmigranten?

Beeld Wouter Van Vooren

De bussen stoppen voortaan niet meer in de kelders van Brussel-Noord. Maar wat met de migranten voor wie de buschauffeurs vluchten? De situatie in het Noordstation is de dikste knoop in het bestuurlijke kluwen dat België heet. Is een compromis à la belge dan de enige oplossing? 

Eindelijk is er een oplossing voor de buschauffeurs van De Lijn. Die klagen al maanden de situatie aan in het Noordstation, of beter gezegd, in de kelders van het CCN-gebouw, dat grenst aan het station en waaronder de bushaltes zich bevinden. Een troosteloze plek, waar reizigers kunnen kiezen tussen wachten in de uitlaatgassen op het ondergrondse perron, of wachten tussen honderden daklozen. 

Vroeger moesten ze ’s nachts buiten, sinds februari staat het Brussels gewest toe dat ze hier overnachten. Een onhoudbare situatie voor de gezondheid en veiligheid van de buschauffeurs, volgens de vakbonden van De Lijn. En, kijk, dit keer gaat het vooruit. Na overleg verhuist De Lijn haar haltes naar het Rogierplein en het Noordplein. En de Brusselse vervoersmaatschappij MIVB volgt. Er komen op het Noordplein toiletten voor de chauffeurs, een mobiele Lijn-winkel voor de reizigers en beschutting tegen regen en zon boven de perrons. Het Brussels gewest moet alleen nog even bevestigen dat geen vergunning nodig is voor deze tijdelijke aanpassingen, goed voor ongeveer 300.000 euro.

Beeld Wouter Van Vooren

Nochtans ligt er bij Vlaams minister Ben Weyts (N-VA) meer dan 2 miljoen euro te wachten voor een echte busterminal van De Lijn op exact dezelfde plaats. Een mooie Vlaamse investering in het hart van de hoofdstad, maar de Brusselse regering gaf nooit groen licht. Het Brussels gewest is namelijk ook de eigenaar van het CCN-gebouw, maar wilde dat verkopen. Men wilde liever geen vergunning afleveren voor de verkoop rond was. Ondertussen zou het gebouw verkocht zijn. 

Aanzuigeffect

Is het probleem opgelost met de tijdelijke haltes? Voor de buschauffeurs en de reizigers wel, maar niet voor de mensen die op de kelderverdieping slapen. Het gaat om migranten, die hoofdzakelijk zeggen dat ze naar Engeland willen. Brussels minister Pascal Smet (sp.a) pleit voor een onthaal- en oriëntatiecentrum in de buurt, dat de federale overheid, bevoegd voor Asiel en Migratie, moet inrichten.

Beeld Wouter Van Vooren

“Telkens als mensen aankomen in het Noordstation, moeten ze naar dat centrum”, zegt Smet. “En dan is het heel simpel: ofwel komen ze in de asielprocedure terecht, ofwel moeten ze het land verlaten, desnoods gedwongen.” Ook de Brusselse Open Vld’er Sven Gatz is voor een opvangcentrum, maar zijn partijgenote in de federale regering Maggie De Block, minister voor Asiel en Migratie, niet. “We gaan geen aanzuigeffect creëren”, zegt het kabinet-De Block. Dat is een regeringsstandpunt. 

De discussie is zo oud als de problematiek van transitmigranten. In oktober 2016 ontruimde Frankrijk ‘de jungle’, het gigantische kamp in de buurt van Calais. Zesduizend mannen, vrouwen en kinderen werden overgebracht naar enkele honderden onthaal- en oriëntatiecentra verspreid over Frankrijk. De overgrote meerderheid van hen vroeg daar asiel aan en velen bleken er ook recht op te hebben. Een ander deel kwam in Brussel terecht. Toen enkele honderden bleven overnachten in het Maximiliaanpark, niet ver van het Noordstation, vroegen hulporganisaties om een Franse aanpak, om een jungle in Brussel te vermijden. Maar een opvangcentrum was voor toenmalig staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) uitgesloten. Dat zou nog meer transitmigranten aantrekken, was de redenering. De regering koos ervoor om het park zo snel mogelijk te ontruimen.

Beeld Wouter Van Vooren

‘No-gozone’

Nadat ze waren opgepakt vroegen veel van die migranten geen bescherming aan, maar ze konden ook niet worden uitgewezen. De grootste groep zijn Soedanezen en Eritreeërs, ook nu is dat nog zo. Zelfs als de Dienst Vreemdelingenzaken ze kan identificeren, dan nog is het niet zeker dat ze van hun herkomstland een toelating krijgen om terug te keren. De werkelijkheid is complexer dan ‘ofwel asiel, ofwel het land verlaten’. De facto is het daardoor dat niet de overheid maar wel ngo’s al jaren zorgen voor bed, bad en brood in de buurt van het Noordstation. 

“De ngo-zone is ondertussen een no-gozone geworden”, zegt Francken (N-VA) nu. Een cameraploeg van RTL werd aangevallen toen ze een reportage wou maken, maar een echte no-gozone, waar de politie en de reizigers niet kunnen komen, is het niet. Minister De Block belooft deze week een oplossing uit te werken.

Een opvangcentrum is uitgesloten. Een ontruiming zoals bij het Maximiliaanpark is meer waarschijnlijk, maar dan moet ze Schaarbeeks burgemeester Bernard Clerfayt (DéFI) meekrijgen, bevoegd voor de veiligheid op het grondgebied waar het CCN-gebouw ligt. Alleen is Clerfayt voorstander van een opvangcentrum. En dus lijkt een compromis à la belge de enige mogelijkheid. Een aantal hulporganisaties brainstormt alvast over een voorstel. Misschien is er wel iets dat niet klinkt als ‘opvangcentrum’, waardoor de regering zacht zou lijken voor transitmigranten, maar ook niet als ‘razzia’s’, waardoor de lokale overheden bij hun achterban als boemannen zouden overkomen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.