Donderdag 27/02/2020

Wetstraat

Brengen de nieuwjaarsspeeches ook vooruitgang in de formatie? ‘Het is een show’

Paul Magnette kijkt goedkeurend toe bij het optreden van sp.a-leider Conner Rousseau bij de nieuwjaarsreceptie van de PS.Beeld Photo News

Acht nieuwjaarsrecepties in tien dagen tijd. Speeches vol ideologische krachttermen, uitgestoken handen en subtiele steken onder water. Maar brengen die toespraken ook vooruitgang in de formatie? "Het is een show. In de praktijk verandert er weinig tot niets."

Bart De Wever (N-VA) die de hand reikt naar de socialisten. Paul Magnette (PS) die de deur niet helemaal dichtgooit. Er is de afgelopen dagen heel wat inkt over de nieuwjaarsspeeches gevloeid. Tussen de lijnen door worden er toenaderingen en afwijzingen gelezen. Toch blijft de vraag: wat veranderen die recepties écht aan de regeringsonderhandelingen? 

Niet veel, volgens professor politieke wetenschappen Carl Devos (UGent). "Nieuwjaarsrecepties van politieke partijen zijn zoals Greta Thunberg in Davos. Het is symboliek, een show, een statement." Maar toch een spektakel met heel wat overeenkomsten. De familiebanden aanhalen, bijvoorbeeld. De groene, liberale en socialistische politieke families maakten van de gelegenheid gebruik om te benadrukken dat ze één front vormen. "Het is een deel van de psychologische oorlogsvoering met andere partijen", aldus Devos. "Het lijkt wel alsof ze willen zeggen: 'Kijk, wij zijn zeker van ons stuk, denk maar niet dat je ons kan splitsen.' Maar in de praktijk zal waarschijnlijk blijken dat die band niet voor eeuwig gesmeed is."

Schuld van de ander

"Get shit done", speechte Conner Rousseau (sp.a) zondag nog. Luid applaus. Het speelde dan ook perfect in op de boosheid en het onbegrip van heel wat burgers over de slopende formatie. "Alle politici delen de verontwaardiging dat de formatie niet opschiet. Geen spelletjes meer, klinkt het. Maar de schuld ervan steken ze altijd op iemand anders. Het is nooit de partij zelf die verantwoordelijk is voor de impasse", analyseert Devos. En dat willen de partijvoorzitters kracht bijzetten door handen uit te steken, door te benadrukken dat ze bereid zijn tot compromis. "Maar tegelijkertijd lanceren ze programmapunten die een akkoord in de weg staan." 

Zowel N-VA als Open Vld benadrukte dat de ingeslagen Zweedse weg zéker niet verloren mag gaan. En ook PS plaatste de hogere uitkeringen en meer investeringen in de gezondheidszorg en NMBS vanboven op de agenda. Geen eisen die in lijn liggen met het Zweedse programma. "Er worden geen veto's uitgesproken, maar tegelijkertijd klopt men zichzelf wél op de borst van het eigen gelijk." 

Een speech is dan ook een moeilijke oefening voor de partijvoorzitters: ze praten voor hun eigen achterban, maar hun woorden zullen achteraf grondig geanalyseerd worden. Politici staan dan ook in spreidstand. "De kiezers zijn het theater beu en willen een akkoord. Maar burgers zijn ook niet lief voor partijen die te veel water bij de wijn doen. Politici zitten daardoor gevangen. Ze willen achteraf niet de kritiek van de achterban krijgen dat ze hun eigen programma hebben verraden", zegt Devos.

Wachten op CD&V

Maar de partijvoorzitters hebben het volgens hem wel goed aangepakt. "Bijna geen woorden over de formatie. Er wordt daarom ook gesprongen op kleine toenaderingen, zoals de verhoging van de laagste pensioenen." Maar de meest interessante nieuwjaarsreceptie, die vindt volgens Carl Devos pas zaterdag plaats: die van de Vlaamse christendemocraten. "CD&V is de partij die de sleutels in handen heeft." Afwachten dus, of CD&V-voorzitter Joachim Coens zaterdag in zijn kaarten laat kijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234