Woensdag 18/05/2022

Defensie

Boeing stapt met slaande deuren uit race om opvolging F-16

Een F18-gevechtsvliegtuig van Boeing. De vliegtuigbouwer stapt uit de aanbesteding voor de opvolger van de F16. Beeld REUTERS
Een F18-gevechtsvliegtuig van Boeing. De vliegtuigbouwer stapt uit de aanbesteding voor de opvolger van de F16.Beeld REUTERS

Omdat er 'geen gelijk speelveld is', stapt Boeing met zijn F/A-18 Super Hornet uit de aanbestedingsprocedure voor de opvolging van de Belgische F-16. Is er sprake van achterkamertjespolitiek? Defensieminister Steven Vandeput (N-VA) reageert verrast, de Kamercommissie Defensie vraagt meer uitleg.

Maarten Rabaey

"We betreuren dat we geen mogelijkheid zien om te wedijveren op een echt gelijk speelveld." Met deze scherpe uithaal kondigt de Amerikaanse vliegtuigbouwer Boeing aan met zijn F/A-18 Super Hornet niet langer mee te dingen naar het megacontract voor de opvolging van de Belgische F-16. Het gaat om een aanbesteding voor 34 nieuwe gevechtsvliegtuigen met een geschatte waarde van 3,6 miljard euro (en over de hele levensduurte van de toestellen van zelfs 15 miljard euro). Nu blijven nog vier kandidaten over: de F-35 van Lockheed Martin (VS), de Rafale van Dassault (Frankrijk), de Gripen van Saab (Zweden) en de Typhoon van het Brits-Italiaans-Duitse consortium Eurofighter.

Defensieminister Steven Vandeput (N-VA) reageert verrast op de impliciete suggestie van Boeing dat er sprake zou zijn van achterkamertjespolitiek. “We weten niet wat er achter de bewering zit", zegt zijn woordvoerster, die benadrukt dat de aanbesteding tot dusver volledig volgens het boekje is verlopen, met parlementaire controle en transparante publicatie van documenten op het internet. “Boeing heeft dinsdagavond zijn beslissing telefonisch meegedeeld aan de werkgroep van Defensie die de aanbiedingen vergelijkt met de vereisten uit het lastenboek. Dat gesprek verliep normaal, met een heel andere tonaliteit dan de bewoordingen die naar persagentschap Belga zijn gestuurd.”

Frustratie

De persmededeling aan Belga werd volgens onze informatie verstuurd door Porter Novelli, een agentschap dat de communicatie van Boeing in België vertegenwoordigt. Maar, een vertegenwoordiger van Boeing stond wel in cc.

Vandeput verwacht nu meer uitleg in een officieel schrijven van het Amerikaanse staatsagentschap, dat de vliegtuigbouwer vertegenwoordigt. De officiële contacten verlopen immers tussen de Belgische regering en staatsagentschappen, omdat de EU-regels dan toelaten dat Belgische bedrijven van de vliegtuigbouwers 'compensatiecontracten' in onderaanneming krijgen.

Kamerlid Karolien Grosemans (N-VA), voorzitter van de Kamercommissie Defensie die besliste Boeing uit te nodigen om uitleg te komen geven, denkt dat deze gang van zaken mogelijk leidde tot frustratie bij de betrokken lobbyist. “Het is een constructeur die uithaalt, terwijl er wordt onderhandeld met hun staatsagentschap. De constructeurs zijn door onze regering nooit uitgenodigd. De minister ontvangt bewust geen lobbyisten. Mogelijk is dat in het verkeerde keelgat geschoten.”

Het werkelijke geschil speelt zich volgens haar af tussen Boeing en de Amerikaanse regering. “Boeing kwam als enige constructeur nooit opdagen voor een presentatie in de Kamer, die de vliegtuigbouwers wel hoorde. Ze hebben vorig jaar hun hoorzitting geannuleerd. Het VS-staatsagentschap verdedigde op zijn beurt alleen maar de F-35, wat een standpunt is van hun regering. Voor mij komt hun uitstap dan ook niet als een volledige verrassing.” Grosemans wijst er ook op dat tot dusver geen enkele andere mededinger geklaagd heeft over het lastenboek of de agenda.

Bij de oppositie zegt Kamerlid Wouter De Vriendt (Groen) zich wel zorgen te maken over de beschuldiging. Hij hoopt dat een hoorzitting met Boeing nu “elk vermoeden van vooringenomenheid” kan tegengaan. “De objectieve procedure moet worden gevolgd.”

Volgens De Vriendt laat het overhaaste vertrek van Boeing wel “vermoeden dat de F-35 van concurrent Lockheed Martin nu in de bovenste schuif ligt”, wat volgens hem een “onverstandige keuze” zou zijn omdat dat toestel “zeer duur is en in zijn ontwikkeling tal van technische mankementen toonde". Bovendien is de F-35 volgens De Vriendt vooral gemaakt om "in de eerste lijn te gaan bombarderen" terwijl de Belgische luchtmacht “meer nood heeft aan polyvalente toestellen, die ook kunnen instaan voor luchtbewaking”.

Kernwapens

De Vriendt wijst ook op de vermoedens dat de Belgische luchtmacht op vraag van de VS zou kiezen voor een type dat tactische NAVO-kernwapens kan dragen, waarvan er hoogstwaarschijnlijk nog altijd een aantal liggen op de basis van Kleine Brogel. Alleen de F-35 is daartoe in staat. In het lastenboek is deze 'nucleaire optie' géén criterium, al zou de cryptische omschrijving dat het vliegtuig over een 'groeipotentieel' moet beschikken daar volgens hem wel op kunnen wijzen.

Tegelijk maakt De Vriendt zich sterk dat, in tegenstelling tot de bewering van Boeing, de competitie vooralsnog open is omdat de Zweden nog altijd meedoen. Hun vliegtuigbouwer mag bij wet geen type maken dat kernwapens aan boord kan hebben.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234