Zaterdag 21/05/2022

Opvolger F-16

Boeing is ervan overtuigd dat België al koos voor F-35 van concurrent Lockheed Martin

Boeings F/A-18E Super Hornet zal niet de opvolger van de F-16 worden. Beeld REUTERS
Boeings F/A-18E Super Hornet zal niet de opvolger van de F-16 worden.Beeld REUTERS

Omdat er 'geen gelijk speelveld is' dingt Boeing niet langer mee naar het contract voor een vervanger van de Belgische F-16. Uit documenten van Boeing blijkt dat het ervan overtuigd is dat de Belgische regering al koos voor de F-35 van Lockheed Martin. Oppositiepartij Groen eist nu een opschorting van de aankoopprocedure.

Maarten Rabaey

"Er is een aangegeven voorkeur om de beslissingen te volgen van andere EU- en NAVO-naties die reeds de F-35 geselecteerd hebben”. Dat stelt Boeing in een document dat zowel oppositiepartij Groen als De Morgen konden inzien. Daarmee geeft de vliegtuigbouwer van de F/A-18 Super Hornet aan dat hij niet langer meedingt naar het contract om de Belgische F-16 te vervangen, omdat België al de keuze lijkt te hebben gemaakt voor zijn Amerikaanse concurrent Lockheed Martin.

In een korte, maar vlijmscherpe persmededeling klonk het woensdag nog enigszins omfloerst dat Boeing “geen mogelijkheid ziet om te wedijveren op een echt gelijk speelveld”. Deze suggestie over vooringenomenheid in het selectieproces licht Boeing ook toe in een ander document, waarin het aangeeft dat de oproep tot offertes te sterk op maat werd geschreven van concurrenten. “Wanneer we spreken over een 'gelijk speelveld' refereren we aan de voorkeuren en criteria die we zagen in de RfGP (het offerteverzoek, MR). Boeing stelde vast dat de Super Hornet sterke positieve eigenschappen heeft op meerdere domeinen die niet werden opgenomen in de RfGP.”

Groen-kamerlid Wouter de Vriendt tilt zwaar aan de beschuldigingen. “Dit roept vragen op over de objectiviteit van de procedure. Voor ons is favoritisme in het voordeel van de F-35, of welk toestel dan ook, uit den boze. Als de regeringspartijen nu nog niet beseffen dat het lobbywerk uit de achterkamertjes moet, wanneer dan wel?"

Groen vraagt daarom de opschorting van de aankoopprocedure, tot de minister hierover in het parlement duidelijkheid verschaft. "We vragen de bijeenkomst van de Commissie Legeraankopen om dit nader te onderzoeken”, zegt De Vriendt, die ook opnieuw aandringt op de invoering van een transparantieregister voor lobbyisten, waarvoor Groen eerder een wetsvoorstel indiende.

Vandeput noemde zich woensdagavond in de commissie Defensie nog verrast door de Boeing-mededeling. “Wij organiseren echt wel een wedstrijd in dit verhaal”, zei hij toen. Volgens de defensieminister had de vicepresident van Boeing dinsdagavond de aankoopwerkgroep van defensie en de commandant van de luchtcomponent tijdens een normaal telefonisch gesprek ingelicht “dat de vliegtuigbouwer niet meedeed, omdat hij zijn kansen te laag inschat.”

Vandeput verwacht nu meer uitleg in een officieel schrijven van het Amerikaanse staatsagentschap dat de vliegtuigbouwer vertegenwoordigt. De officiële contacten verlopen immers tussen de Belgische regering en staatsagentschappen, omdat de EU-regels dan toelaten dat Belgische bedrijven van de vliegtuigbouwers 'compensatiecontracten' in onderaanneming krijgen.

Geen lobbyisten

Kamerlid Karolien Grosemans (N-VA), voorzitter van de Kamercommissie Defensie, denkt dat vooral deze gang van zaken tot frustratie leidde bij Boeing. “Het is een constructeur die uithaalt, terwijl er wordt onderhandeld met een van hun staatsagentschappen. De minister ontvangt bewust geen lobbyisten. Mogelijk is dat in het verkeerde keelgat geschoten.”

Het werkelijke geschil speelt zich volgens haar af tussen Boeing en de Amerikaanse regering. “Boeing kwam als enige constructeur nooit opdagen voor een presentatie in de Kamer, die de vliegtuigbouwers wel hoorde. Het heeft vorig jaar zijn hoorzitting geannuleerd. Eén VS-staatsagentschap verdedigde enkel de F-35. Voor mij komt de uitstap van Boeing dan ook niet als een volledige verrassing.” Grosemans wijst erop dat tot dusver geen enkele andere vliegtuigbouwer heeft geklaagd.

Er blijven nu nog vier kandidaten over voor de aanbesteding van 34 nieuwe gevechtsvliegtuigen met een geschatte waarde van 3,6 miljard euro (en over de hele levensduur van de toestellen zelfs 15 miljard euro): de F-35 van Lockheed Martin (VS), de Rafale van Dassault (Frankrijk), de Gripen van Saab (Zweden) en de Typhoon van het Brits-Italiaans-Duitse consortium Eurofighter.

Als het van De Vriendt afhangt kiest men er voor om de aankoop volledig te schrappen. “Zoveel belastinggeld voor een vervanger van de F-16 is in deze tijden niet te verantwoorden, ook al omdat er in Europa nu al een surplus is aan gevechtsvliegtuigen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234