Zaterdag 16/01/2021
Egbert Lachaert, deze week bij koning Filip.

Analyse

Binnen Open Vld hebben ze de knop omgedraaid

Egbert Lachaert, deze week bij koning Filip.Beeld Photo News

Dag na dag helt de regeringsvorming verder over naar paars-groen. De Vlaamse liberalen lijken niet meer te geloven in een regering met N-VA. Maar de vraag is of het alternatief met de groenen zoveel beter is.

Open Vld-voorzitter Egbert Lachaert kreeg dinsdag de opdracht van de koning om een regering te vormen. Officieel houdt de koninklijke opdrachthouder alle opties open: zowel een reanimatie van paars-geel als een nieuwe poging om een Vivaldi-coalitie te vormen. In het eerste geval met N-VA, in het tweede met de groenen. Maar begin deze week zou de partijtop van Open Vld intern beslist hebben dat ze voor Vivaldi wil gaan, zo melden Het Laatste Nieuws en De Tijd.

Dat de keuze al vaststaat, wordt binnen Open Vld ontkend. Het is wel duidelijk dat de reanimatie van paars-geel zo goed als onmogelijk wordt geacht. Liberale bronnen verwijzen naar een overleg tussen Lachaert en PS-voorzitter Paul Magnette, afgelopen maandag. De socialist zou tijdens dat gesprek hebben gezegd dat paars-geel in zijn ogen dood was. Daarmee is de ‘bubbel van vijf’ van N-VA, PS, sp.a, CD&V en cdH – de basis voor een paars-gele coalitie – de facto uiteengespat.

Magnette heeft er nooit een geheim van gemaakt dat een regering met de groenen zijn voorkeur wegdraagt. Vorig jaar probeerde hij als informateur een Vivaldi-coalitie op de been te brengen. Toenmalig Open Vld-voorzitter Gwendolyn Rutten was bereid in dat verhaal mee te stappen, maar botste binnen haar partij op het verzet van fractieleider Egbert Lachaert. Nu hij als voorzitter toch bereid lijkt om de sprong te wagen, ruikt Magnette zijn kans.

Ook binnen Open Vld hebben ze de knop omgedraaid. “Noem het voortschrijdend inzicht”, zegt een partijtopper. “Er is de voorbije maanden veel gebeurd.” Onder Rutten waren verschillende leden van het partijbureau al gewonnen voor een regering met de groenen. Dat waren toen vooral figuren uit de progressieve, stedelijke flank van de partij, zoals Vlaams minister Bart Somers. Zij willen al langer afstand nemen van N-VA.

Aanvallen van N-VA

De recente aanvallen van N-VA op de liberale familie hebben nu ook de mensen uit het donkerblauwe kamp rond Lachaert doen twijfelen. Ze pikken het niet dat hun voorzitter wordt weggezet als het schoothondje van MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez, die op zijn beurt wordt afgeschilderd als een saboteur. De N-VA is onbetrouwbaar, luidt het. 

Of zij daarom in zee willen met de groenen, is een andere zaak. Maar het valt op dat zowel de links-progressieve als de donkerblauwe flank zich achter Lachaert scharen. De voorzitter zet de lijnen uit, klinkt het, en moet in alle discretie zijn werk kunnen doen. “We zitten in een delicate context. Elk woord wordt uitvergroot en kan in ons nadeel spelen”, zegt een lid van het partijbureau.

N-VA-voorzitter Bart De Wever waarschuwde eerder al dat een regering zonder Vlaamse meerderheid, zoals Vivaldi, totaal onaanvaardbaar zou zijn.Beeld Photo News

Het grote gevaar is dat Open Vld de perceptie creëert dat ze N-VA geen faire kans geeft. Zo’n voorzet zou De Wever niet laten liggen. De N-VA-voorzitter waarschuwde eerder al dat een regering zonder Vlaamse meerderheid, zoals Vivaldi, totaal onaanvaardbaar zou zijn. Als de liberalen N-VA te opzichtig laten vallen, zullen N-VA en Vlaams Belang weinig moeite hebben om hen als ‘slechte Vlamingen’ af te schilderen.

Lachaert rekent op de partijen van de bubbel van vijf, en vooral op PS, om paars-geel dood te verklaren. Zij moeten nu maar duidelijk maken of een regering met N-VA nog mogelijk is, klinkt het in zijn omgeving. Als dat niet zo is, kan hij de bocht naar Vivaldi inzetten. Een andere optie is om eerst een akkoord met de traditionele partijen te onderhandelen en N-VA onder druk te zetten. Doet ze mee of niet? De kans is klein dat N-VA haar communautaire eisen laat vallen.

Groene taxshift

Sp.a is alvast bereid om over Vivaldi te praten. “Het heeft geen zin om vast te houden aan paars-geel als je merkt dat de liberalen er niet meer in geloven”, zegt een socialist. Daarmee komt alle druk bij CD&V te liggen. Zonder de christendemocraten heeft Vivaldi te weinig zetels in het parlement, maar zij hebben zich altijd vastgeklampt aan N-VA. Zijn ze nu toch bereid om N-VA te lossen? Voorlopig blijft dit een open vraag.

De groene partijen leven op hoop. Voor het eerst sinds 1999 – de regering Verhofstadt I – hebben ze opnieuw zicht op een federale regeringsdeelname. “Na veertien maanden formatie liggen de verschillende puzzelstukken voor Vivaldi klaar”, luidt het daar. De groenen achten de kans bijzonder klein dat Lachaert de obstakels voor paars-geel – vooral de communautaire plannen van De Wever en Magnette – nog uit de weg kan ruimen.

De hamvraag blijft of Open Vld voldoende kan binnenhalen in een Vivaldi-verhaal. Het is duidelijk dat Lachaert forse toegevingen zal vragen op sociaal-economisch vlak. Hij moet zijn rechterflank voldoende afdekken tegen N-VA en Vlaams Belang. Bovendien kan de schijnbare vrijage met de groenen ook nog altijd een drukkingsmiddel zijn om de Vlaams-nationalisten tot forse toegevingen te dwingen. Vijftien maanden na de verkiezingen lijkt niets onmogelijk. 

Volgens de groenen is er alvast marge om de liberalen tegemoet te komen. Vivaldi zal geen groot institutioneel project uitdragen, klinkt het, dus de gesprekken kunnen zich volledig focussen op het sociaal-economische. Een groene taxshift, met een ernstige lastenverlaging in ruil voor meer belastingen op vervuiling en kapitaal lijkt een logisch compromis.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234