Zaterdag 06/03/2021

AnalysePresident Trump

Bij zijn tweede impeachment is Donald Trump eenzamer dan ooit aan de top

Amerikaans president Donald Trump. Beeld AP
Amerikaans president Donald Trump.Beeld AP

Kabinetsleden lopen weg, bedrijven dumpen hem en het Amerikaanse volk waardeert de president amper meer. Steun heeft hij nog wel onder leden van zijn Republikeinse Partij, maar ook dat gaat niet van harte.

Met zijn tweede impeachment heeft Donald Trump woensdag in Washington twee records gevestigd. Nooit eerder werd een Amerikaanse president twee keer via deze parlementaire weg aangeklaagd. En nooit eerder gebeurde dat met zoveel medewerking van diens eigen partij.

Tegelijkertijd bleven verreweg de meeste Republikeinen aan de kant van Trump staan. Eens te meer bleek woensdag: het trumpisme, met al zijn ontkenningen, de jijbakken en het afschuiven van verantwoordelijkheden, is zelfs na de door Trump en zijn medestanders aangemoedigde aanval op het Capitool nog springlevend.

Tien Republikeinen stemden woensdag mee met de 222 Democraten die de president weg willen hebben. De aanklacht luidt dat Trump heeft ‘opgeroepen tot een opstand’ tegen zijn eigen volksvertegenwoordigers. Dat zou neerkomen op hoogverraad. “Hij moet gaan”, zei de Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden Nancy Pelosi, die de afgelopen dagen een “duistere week” noemde. “Hij is een duidelijk gevaar voor het land waar we allemaal van houden.”

Wapendetectiepoortjes

Dat het gevaar nog niet verdwenen is, is duidelijk te zien in Washington. Duizenden soldaten bivakkeren in het Capitool en omliggende regeringsgebouwen. De Congresleden zelf moeten door wapendetectiepoortjes voor ze de vergaderzaal in mogen, waar sommige Republikeinen luidkeels tegen protesteerden. De FBI waarschuwt voor gewapende betogers en aanslagen.

Maar de meeste Republikeinse afgevaardigden vinden dat Trump mag blijven. Bijna tweehonderd van hen, 95 procent, stemden tégen de afzettingsprocedure. Zij betoogden dat de Democraten met de impeachment verdeeldheid zaaien, wat gevaarlijk zou zijn voor het land. Dat velen van hen wekenlang zonder bewijs hebben volgehouden dat de nieuwe president onrechtmatig zou zijn gekozen, met als climax de stemming tégen de verkiezingsuitslag, na de mede door hen aangewakkerde bestorming van hun eigen citadel, vermeldden zij niet.

Medal of Freedom

De blijvende steun voor Trump lijkt in tegenspraak met zijn toenemende isolement. Twitter en YouTube deden hem in de ban, bedrijven verbreken contracten, de stad New York wil zijn ijsbanen en golfterrein niet meer, het golftoernooi PGA laat hem vallen, medewerkers en kabinetsleden nemen ontslag, de legendarische footballcoach Bill Belichick weigerde een Medal of Freedom. Dat zijn echter maatregelen van een maatschappelijke bovenlaag – die mogelijk zijn geworden omdat Trump niet meer kan twitteren en de bedrijven minder consequenties voelen voor het lozen van de president-projectontwikkelaar.

Republikeinse politici maken een andere inschatting: zij willen nog herkozen worden. En hoewel Trumps populariteit volgens peilingen op een dieptepunt is beland (slechts 33 procent van alle Amerikanen waardeert hem nog), staat van de conservatieven nog steeds bijna zeventig procent achter hem.

De grote politieke vraag van calculerende Republikeinen is dus: hoever kan ik me van Trump distantiëren zonder de sympathie van al te veel Trump-stemmers te verliezen?

‘Impeachment overhaast’

De Republikeinse fractieleider in het Huis van Afgevaardigden Kevin McCarthy loste dat op door te zeggen dat Trump weliswaar “verantwoordelijkheid draagt” voor de bestorming, maar dat de impeachment te overhaast zou zijn. “Er is geen onderzoek gedaan. Er zijn geen hoorzittingen gehouden.” Dat de Republikeinen bij de eerste impeachment van Trump vorig jaar het oproepen van getuigen juist blokkeerden, zei hij er niet bij. Andere Republikeinen zeiden dat de opstandelingen zélf verantwoordelijk waren voor het geweld en dat Trump alleen maar van zijn vrijheid van meningsuiting gebruik had gemaakt.

De Grand Old Party blijkt dus ook na een aanval door extremisten die met Trump-vlaggen zwaaiden nog steeds bereid Trump te verdedigen – het trumpisme is nog springlevend.

De volgende stap van de impeachment, de daadwerkelijke afzetting, heeft dan ook weinig kans van slagen. Omdat dat een tweederdemeerderheid van de Senaat vereist, zouden 17 van de 50 Republikeinse senatoren zich tegen Trump moeten keren. Dat lijkt onhaalbaar: slechts een handvol senatoren lijkt dat op dit moment te overwegen.

Typerend waren de manoeuvres van Senaatsleider Mitch McConnell. Die liet eerder deze week naar media doorschemeren dat hij ‘helemaal klaar is’ met Trump en een impeachment wel een goede zet vindt. Maar woensdag zei hij dat hij pas een oordeel velt als hij het bewijs heeft gezien. Ook weigerde hij mee te werken aan een verzoek van de Democraten om de Senaat eerder van reces terug te roepen om het afzettingsproces direct te laten beginnen. Dat kan nu pas na de inauguratie van Joe Biden, als Trump dus geen president meer is.

Kogelvrij vest

Republikeinen die een principiële houding aannemen, lopen niet alleen electoraal maar ook fysiek risico. De kersverse Republikeinse afgevaardigde Peter Meijer, één van de tien dissidenten die voor impeachment stemden, zei donderdag dat hij een kogelvrij vest gaat kopen en zijn dagelijkse routines heeft aangepast om een minder voorspelbaar doelwit te worden. Ook zei hij dat sommige van zijn collega’s vanwege die dreiging en intimidatie niet tegen Trump durven te stemmen.

De belangrijkste dissident, fractievoorzitter in het Huis van Afgevaargden Liz Cheney, werd door partijgenoten aangevallen die haar het voorzitterschap willen ontnemen. “Er is nooit een groter verraad door een president van de Verenigde Staten gepleegd jegens zijn ambt en zijn eed aan de grondwet”, had Cheney gezegd. “Trump heeft het vuur aangestoken. Hij heeft niets gedaan om het geweld te stoppen.”

Op Fox News werd zij min of meer ‘gecanceld’ door Sean Hannity: “Liz, je loopt duidelijk uit de pas met de meerderheid van Republikeinen en conservatieven in dit land. Je hoort niet in de partijleiding. Veel geluk met je Democratische collega’s.”

Dus er zijn afgelopen week wat verschuivingen geweest, maar ook na de bestorming van het Capitool geldt nog steeds dat er twee partijen zijn in de VS. Je bent voor Trump of tegen Trump.

Lees ook

Bestormers Capitool wilden Pence en Pelosi executeren: vrees voor nieuw geweld neemt ondertussen toe

De Republikeinse partij kraakt in haar voegen: keert senaatsleider McConnell zich voorgoed tegen Trump?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234