Donderdag 03/12/2020

AnalyseAmerikaanse verkiezingen

Biden of Trump? Wie ligt er voor in de peilingen en wat zegt dat?

Beeld AFP

Er zijn nog twee maanden te gaan voor de Amerikaanse de presidentsverkiezingen op 3 november. Biden ligt voor in de peilingen, maar in 2016 voorspelden die ook dat Hillary Clinton zou winnen, en toch won Trump. Hoe zit het nu?

1. Welke kandidaat ligt voor in de populariteitspeilingen?

Joe Biden ligt al geruime tijd enkele procentpunten voor op Donald Trump in de populariteitspeilingen. Maar het zou een grote vergissing zijn om te veronderstellen dat hij daarom de gedoodverfde winnaar is.

De populariteitspeilingen zeggen iets over welke kandidaat waarschijnlijk de meeste stemmen krijgt, maar in Amerika hebben ze niet veel voorspellende waarde voor wie de nieuwe president wordt. In 2016 kreeg Hillary Clinton bijvoorbeeld bijna 3 miljoen meer stemmen dan Trump, maar toch verloor zij. 

Dat komt omdat het kiesstelsel in de VS niet werkt volgens het principe: ‘meeste stemmen gelden’, maar volgens het principe ‘winner takes all’. Kort door de bocht gezegd krijgt de kandidaat die meer dan 50 procent van de stemmen behaalt in een staat, àlle stemmen (kiesmannen) van die staat. 

Wat valt op?

Biden ligt al het hele jaar voor op Trump in de populariteitspeilingen. De Democraat schommelt redelijk stabiel rond de 55 procent en heeft gemiddeld zo’n 6 tot 10 procentpunten voorsprong op zijn rivaal. De laatste week heeft Trump zijn achterstand een klein beetje ingelopen. Hij ligt sinds deze week nog 8,8 procentpunten achter op Biden, terwijl dat precies een week eerder nog 10 procent was. 

Twee maanden voor de verkiezingen in 2016 lag Trump slechts 2,8 procent achter op Clinton (en nu 8,8 procent op Biden). Toch zegt dat niet alles. Want een maand voor de verkiezingen in 2016 was Trump afgezakt naar 5 procent achterstand, maar hij won wel. De foutmarges zijn behoorlijk bij dit soort peilingen. 

Joe Biden betreedt zijn vliegtuig.Beeld AP

2. Welke kandidaat ligt voor in de beslissende staten (swing states)?

Formeel wordt op de dag van de verkiezingen niet de president gekozen, maar een college dat hem pas enige tijd later kiest.  Dit kiescollege bestaat uit 538 kiesmannen. Een presidentskandidaat heeft dus 270 kiesmannen nodig om te winnen. 

De electorale peiling geeft weer hoeveel kiesmannen Trump of Biden vermoedelijk voor zich weten te winnen. De voorspellende waarde van die peiling is groter dan de populariteitspeiling. Wat het overzichtelijk maakt is dat  elke Amerikaanse staat een vastgesteld aantal kiesmannen heeft (hoe groter de staat, hoe meer kiesmannen) en dat de meeste staten altijd hetzelfde stemgedrag vertonen. 

Er zijn zo’n 15 blauwe staten (waar inwoners altijd voor de Democratische kandidaat stemmen, met circa 200 kiesmannen) en zo’n 20 rode staten (waar ze altijd stemmen op een Republikein, met circa 125 kiesmannen).

Het spannendst zijn de staten waar de kandidaten serieus kans hebben om elkaar te verslaan: dat zijn de ongeveer vijftien swing states. De belangrijkste swing states zijn degene die de meeste kiesmannen te verdelen hebben, namelijk Texas (38 kiesmannen), Florida (29), maar ook bijvoorbeeld Wisconsin, waar nu veel rellen zijn (10 kiesmannen).

Wat valt op?

Ook in de electorale peiling zien de statistieken er sinds begin dit jaar al goed uit voor Joe Biden. Volgens de peilingen kan Biden al lange tijd rekenen op de steun van Florida, Wisconsin, Michigan en Pennsylvania. Bij de vorige verkiezingen won Trump in die staten van Clinton met maar zo’n 1 procent verschil van de stemmen. Maar nu ligt Biden daar soms wel 5 procent voor op Trump. 

De afgelopen week heeft Trump zijn achterstand in de vier genoemde swing staten een klein beetje ingelopen. De marges daar zijn heel klein. Er hoeft maar iets te gebeuren en alle staten kunnen als dominosteentjes alsnog omvallen richting Trump. 

3. Wie profiteert het meest van de coronacrisis?

De coronacrisis domineert het Amerikaanse nieuws al maanden. Amerikanen zijn hevig verdeeld over de aanpak van deze crises door Trump. In grote lijnen zijn de Republikeinen het eens met Trumps aanpak en keuren Democraten die af.

Één uitzondering: half maart genoot Trump ook nog wel enige steun van Democraten voor zijn aanpak van de coronacrisis. Hij riep toen de noodtoestand uit en stelde 50 miljard dollar beschikbaar om het virus te stoppen. Daarna is die steun van Democraten weer zo goed als verdampt.

Wat valt op?

Gemiddeld keurt meer dan de helft van de Amerikanen Trumps aanpak van de coronacrisis af. Ook onder Republikeinen zakt de steun enigszins, maar ruim driekwart van hen is toch nog positief. Bij Democraten is dit percentage gezakt tot onder de 10 procent. Op dit thema liggen dus kansen voor Biden. Hij kan hiermee scoren bij zijn achterban, maar ook twijfelende Republikeinen aanspreken.

Het is eenvoudig om te zeggen dat de peilingen er in 2016 naast zaten toen Hillary Clinton nog de verwachte winnaar was, en dat ze daarom ook dit keer niet zullen kloppen. Dat is niet helemaal waar.

Clinton lag in de populariteitspeilingen in 2016 inderdaad voor op Trump, en ze kreeg ook de meeste stemmen (zo’n 3 miljoen). Het kwam door het kiesstelsel  dat Trump alsnog de verkiezingen won. 

Wat zich vorige keer ook wreekte is dat de database van diverse peilbureaus geen goede afspiegeling bleken te zijn van alle kiezers. Daardoor was er een foutmarge van een paar procent die zorgde voor een compleet andere uitslag. Volgens experts is die foutmarge er nog steeds in beide richtingen: zowel voor Trump als Biden. Nog steeds is het dus belangrijk uiterst voorzichtig te zijn met peilingen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234