Dinsdag 23/04/2019

Lopende zaken Bart Eeckhout

Bestuur voor bingewatchers: je vraagt je af wie zo gek zal zijn om in de volgende regering te gaan zitten

Premier Charles Michel: isolement dat zelfs door felle retoriek niet meer te verhullen valt. Beeld BELGA

De nonchalance waarmee met Grondwet en rijksbegroting wordt omgesprongen, staat in schril contrast met de schijnbare ernst waarmee politici zich strijdvaardig tonen. ‘Schijnbaar’, want het gaat vaak amper ergens over, schrijft Bart Eeckhout.

Charles Michel (MR) is aan zijn premierschap begonnen zoals zijn laatste liberale voorganger Guy Verhofstadt (Open Vld): stoutmoedig, in een ongeziene coalitie die enkel overeind te houden was met veel gekibbel. Nu lijkt het erop dat Michel ook zijn periode als eerste minister zal beëindigen zoals Verhofstadt, in een isolement dat zelfs door felle retoriek niet meer te verhullen valt. Het verschil is dat Michel niet in twee, maar in krap één regeerperiode afbladdert.

Het spektakel dat afgelopen week over de mogelijke herziening van de Grondwet is opgevoerd, was alleszins merkwaardig. De show trok zich op gang toen, bijna per ongeluk, in de bevoegde Kamercommissie een artikel te veel voor herziening werd opengesteld, omdat de vertegenwoordiger van de partij van de premier, de MR, te laat in de zaal arriveerde.

Dat foutje mocht de premier vervolgens in de plenaire vergadering komen rechtzetten met een breedvoerige waarschuwing voor de ‘communautaire waanzin’ die zou losbarsten als de Grondwet te genereus wordt opengezet. Een vreemd argument voor een regeringsleider die 4,5 jaar lang met Vlaams-nationalisten een kabinet vormde.

Maar wellicht was het de MR-voorzitter die hier sprak en niet de premier van een minderheidskabinet dat steeds met minder lijkt te zijn. Michel gaf de indruk desnoods in zijn eentje vanuit zijn bunker in de Wetstraat 16 een grondwetsherziening tegen te zullen houden. Iets wat … de Grondwet hem ook min of meer toestaat, overigens.

Catch in primetime

In donderdagse zittingen van de voltallige Kamer gaat het er wel vaker bloemrijk aan toe. Dan nog doet het gebrek aan ernst waarmee de voorbije weken en dagen over de Grondwet is gedebatteerd pijn aan de oren.

Die bestuurlijke achteloosheid is geen uitzondering. De voorbije dagen hield de Kamer een soort opruimactie. In wisselend verband werden allianties gesmeed om toch nog maar een paar wetsvoorstellen over de streep te trekken. Zo’n bevrijding uit het carcan van particratie en meerderheidsdwang kan verfrissend werken. Nu leek het toch veeleer op muizen die op de tafel dansen, bij afwezigheid van de regeringskat. Gelukkig is er altijd nog de Raad van State.

De miljoenen en btw-aftrekken vlogen de voorbije dagen in het rond. Alsof er niet al een sanering van een miljard of 11 te wachten staat op de volgende regering. In vergelijking met die rokende budgettaire krater vallen de kosten van de opendeurdagen in de Kamer in het niet. Maar opnieuw wijst een en ander op een bevreemdend gebrek aan verantwoordelijkheidszin.

Daarvan is dat immense begrotingsgat zelf natuurlijk het sterkste bewijs. “Een verloren jaar”, noemt de dienstdoende minister van Financiën Alexander De Croo (Open Vld) het begrotingsjaar 2019 nu al.

De ernst van dat financiële probleem wil maar niet doordringen. Niet alleen zijn vijf jaar verkwanseld, het waren ook nog eens economisch redelijk goede en renteloze jaren. Dat geluk zal een volgende regering naar alle waarschijnlijkheid niet hebben. Je vraagt je af wie zo gek zal zijn om in die volgende regering te gaan zitten.

Het passeert allemaal nogal geruisloos. De totale nonchalance waarmee met Grondwet en rijksbegroting – toch het absolute fundament van het staatsbeheer – wordt omgegaan, staat in schril contrast met de schijnbare ernst waarmee de politieke strijd wordt aangegaan. ‘Schijnbaar’, want die strijd is virtueel. Het gaat vaak amper ergens over. Politiek als catchwedstrijd, uitgevochten in primetime.

Elke dag is er een aflevering van een eindeloos feuilleton. ‘Heeft De Wever een oogje op Crombez? Wordt vervolgd!’ Beeld BELGA

Het lijkt alsof er een steeds bredere kloof gaat ontstaan tussen beleid en ‘politiek’ als vertoon. Een selecte groep toppolitici is in een permanente campagne voortdurend in de weer met tegen elkaar op te bieden wat ze allemaal gaan doen. Op het werkelijke beleid heeft het vaak weinig impact.

Dramademocratie

Het is, naar het woord van Mark Elchardus, de dramademocratie 2.0. Politici die de populaire Jan willen uithangen, zie je al langer opduiken in entertainmentprogramma’s op tv. Vandaag lijkt een groot deel van het politieke bedrijf zelf entertainment geworden. Elke dag krijg je een volgende aflevering voorgeschoteld van een schier eindeloos feuilleton, met cliffhangers en onverwachte wendingen. ‘Heeft Bart De Wever een oogje op John Crombez? Wordt vervolgd!’

Die splitsing is geen uitsluitend Belgische ziekte. Van de door internationale media uitgespelde dagelijkse Trump-soap, tot het pijnlijke brexit-vervolgverhaal: het is bestuur op maat van bingewatchers. Dat hoeft zelfs niet altijd even zorgelijk te zijn. In Nederland zet de totale versplintering van het partijlandschap zich almaar verder door. Van elke ideologische strekking zitten er nu minstens twee partijen in het Parlement. Die balkanisering heeft voorlopig geen enkele invloed op de sociaal-economische stand van het land. Integendeel, Nederland doet het prima in alle mogelijke barometers en rangschikkingen.

Het is voor ons Belgen misschien een troost, mocht er na mei weer een lange periode van regeringsimpasse aanbreken. De regering die, te midden van politieke chaos en wereldcrisis, misschien wel de knapste prestatie van het voorbije decennium heeft afgeleverd was de regering-Leterme in lopende zaken, na de verkiezingen van 2010. Verlamd als ze was kon ze weinig doen. Maar vooral ook: weinig fout doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.