Zondag 25/08/2019

antifraudeplan

Belastingfraudeurs gaan makkelijker vrijuit

Minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA). Beeld Tim Dirven

Belastingfraudeurs krijgen makkelijker vrij spel. Het Europees Hof van Justitie stelt dat onrechtmatig verkregen bewijs in bepaalde gevallen niet mag worden gebruikt om fraudeurs aan te pakken. Daarmee staat een van de speerpunten van het antifraudeplan van minister Van Overtveldt op de helling.

Het is een streep door de rekening voor de minister van Financiën. In zijn plan was de invoering van de zogeheten Antigoon-bepaling een van de opmerkelijkste nieuwe maatregelen. Die zegt dat onrechtmatig verkregen bewijs niet automatisch nietig mag worden verklaard, op voorwaarde dat het nuttig is om (grote) fraudezaken op te lossen. Een voorbeeld: als iemands recht op privacy wordt geschonden in het kader van een onderzoek, dan kan die overtreding door de beugel als het om een (grote) fraudezaak gaat.

Het Europees Hof van Justitie trekt dat principe nu in twijfel. Het hof stelt dat bewijzen die zijn verkregen via schending van de privacy of een ander grondrecht uit het Handvest van de Europese Unie niet mogen dienen voor een naheffing van de btw.

Juridische experts bij het internationaal gereputeerde advocatenbureau Linklaters noemen het arrest 'een mijlpaal', waarvan het belang moeilijk kan worden overschat. Ze wijzen erop dat het arrest niet alleen gevolgen heeft voor rechtszaken die gerelateerd zijn aan btw, maar ook voor alles wat met belastingfraude en zelfs strafrechtelijke uitspraken te maken heeft. "Het klopt dat dit een belangrijke uitspraak is. Het antifraudeplan van minister Van Overtveldt, dat nadrukkelijk steunt op de Antigoon-wet, zal moeten worden herzien", zegt Gerd Goyvaerts van het gespecialiseerde advocatenkantoor Tiberghien.

Van Overtveldt greep vorig jaar een uitspraak van het Hof van Cassatie aan om het Antigoon-principe te gebruiken in zijn antifraudeplan. Cassatie besliste in mei vorig jaar dat ook bij een onderzoek naar fiscale fraude onrechtmatig bewijs mag worden gebruikt. Het principe luidt dat het algemeen belang in geval van belastingfraude belangrijker is dan het individuele.

Een kwestie van gezond verstand, zo vinden velen. Het sluit aan op het rechtvaardigheidsgevoel dat zegt dat het niet kan dat grote fraudeurs ontsnappen aan vervolging vanwege kleine procedurefouten. Ook de minister is die mening toegedaan.

Algemeen en vaag

Het gebruik van onrechtmatig verkregen bewijs - zoals een telefoontap of het bekijken van e-mails - kan een heel belangrijk wapen zijn in de aanpak van fraude. Maar dat zet het Europees Hof nu op losse schroeven. "De criteria die het Belgische Hof van Cassatie vorig jaar aangaf, waren heel algemeen en vaag. Het Europese Hof zet nu duidelijk de puntjes op de i", zegt Goyvaerts.

Van Overtveldt reageert dat hij op de hoogte is van het arrest. "We zijn volop aan het bekijken wat de implicaties zijn van deze uitspraak. Meer kunnen we op dit moment niet zeggen."

Het gebruik van onrechtmatig bekomen bewijs

- Op 22 mei 2015 plaatste het Hof van Cassatie de Antigoon-bepaling in het fiscaal recht.

- Afgeleid van arrest van 2003, dat oorspronkelijk in het strafrecht gold.

- Aanleiding was een illegaal wapen dat de politie in iemands koffer vond. De advocaat van de beklaagde betwistte de beschuldiging. Volgens hem had de politie niet het recht om zonder aanwijzing de wagen te doorzoeken.

- Het Hof van Cassatie volgde die redenering niet: het wapen gold wel degelijk als bewijs, ook al was het onrechtmatig bekomen.

- Sinds vorig jaar geldt dat principe ook voor belastingfraudeurs. Het ging om een ambtenaar die inlichtingen had gevraagd in het buitenland, maar niet het juiste functieniveau had om dat te doen.

- De rechter oordeelde dat het bewijsmateriaal toch mocht worden gebruikt.

- Minister Johan Van Overtveldt (N-VA) nam het principe op in zijn antifraudeplan.

- Antigoon verwijst naar het feit dat het Antwerps hof van beroep deze theorie ontwikkelde. In Antwerpen krijgen politieacties vaak de naam Antigoon.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden