Woensdag 26/06/2019

Interview Bart De Wever

Bart De Wever: ‘Mijn vingerafdrukken stonden op het mes in Kris Peeters’ rug’

Beeld Tim Coppens

De lezer regeert! In deze reeks voelt u de partijvoorzitters aan de tand. Deze week confronteerden we Bart De Wever (48) met een selectie uit honderden kritische en spitante vragen. Wat heeft hij toch tegen Groen en tegen de vakbonden?Is hij niet bang dat ook hij ooit naar Europa gestuurd wordt? En: wanneer heeft hij nog eens gelachen?

Als Anuna De Wever uw dochter was, zou u dan trots zijn op haar? (Casper Vanspauwen, 18, Diepenbeek)

“Euh, ja dat denk ik wel. Op haar eigen manier neemt ze veel engagement op en dat is altijd beter dan non-engagement. Als ik haar inzet afweeg tegenover die van andere zeventienjarigen – zoals er bij mij thuis ook eentje rondloopt – dan is het contrast soms groot.

“Ik wil Anuna, ver weg van de pers, wel eens ontmoeten. Ik vind dat je de klimaatjongeren serieus moet nemen. Al betekent dit niet dat je alles wat ze doen moet toejuichen. Spijbelen kan ik niet goedpraten en ik raad hen aan om wat minder met het woord ‘fuck’ over straat te lopen. Dat draagt niets bij aan hun boodschap. Ook inhoudelijk wil ik de klimaatjongeren uitdagen. Als jonge rebel is er sowieso toch niets erger dan doodgeknuffeld te worden door het establishment? Als alle ouders, leraars en zelfs de ministers voor je applaudisseren. Ik ga tenminste niet plat op mijn buik liggen. Ik ben het oneens met hun apocalyptisch discours. De mensheid is niet gedoemd om ten onder te gaan deze eeuw. Sinds de industriële revolutie heeft elke generatie gedacht: het einde is in zicht. Elke keer zijn we er sterker uitgekomen. Als je zegt dat de luchtkwaliteit in Antwerpen nu beter is dan ooit, niemand gelooft je. Dat is nochtans een feit.”

Denkt u echt dat de klimaat­oplossingen als vanzelf zullen komen aanwaaien? (Lieven Smeyers, 57, Deurne)

“De klimaatopwarming is een grote uitdaging. Maar de oplossing is níét om als mens terug te gaan leven zoals voor de industriële revolutie. Niemand gaat dat doen. Zeker niet de Chinezen en Indiërs, die nog in volle ontwikkeling zijn. De oplossing ligt in technologie en innovatie. Maar dan moet je alle taboes opzijschuiven. Ook die rond kern­energie. Dat is de schone energiebron met de meeste belofte om grote hoeveelheden stroom op te wekken.

“De kritiek is dan altijd: de N-VA doet aan klimaatontkenning. Komaan, kijk naar Antwerpen. De grootste warmte­netten worden hier aangelegd. De haven werkt aan het afvangen en hergebruiken van CO2. Als we straks een doorbraak forceren, een moonshot, zijn we stinkend rijk. Dan verkopen we die technologie aan heel de wereld.

“Of willen we het plan van Groen? Die partij vindt dat we tegen 2050 allemaal in energie­neutrale woningen moeten leven. Dan moet je 90 procent van de Vlaamse woningen afbreken en herop­bouwen. Van Meyrem Almaci krijg je daarvoor een renovatiepremie van een paar duizend euro.”

Waarom komt u terug op uw beslissing over de kilometerheffing? Alle experts zijn het erover eens dat die er moet komen. In het pensioendebat hebt u wel de moed gehad om te zeggen dat we langer moeten werken. (Paul Cools, 61, Antwerpen)

“Tja, moed. John Crombez (sp.a) heeft me mooi liggen gehad in Terzake. Toen hij begon over die regel in ons programma waarin staat dat we de pensioenleeftijd willen koppelen aan de levensverwachting, kon ik niet meer op de richtdatum komen. ‘Was dat nu 2050, 2060 of 2070?’ Daarom zei ik: ‘Het is op lange termijn.’ Maar voor de mensen komt dat over als binnen vijf of tien jaar.

“Ik begrijp de ongerustheid en het gramschap over de pensioenen. Zeker vijftigers willen weten: oe zit et na?! Omdat de pensioenhervorming van Michel I niet is afgerond, blijft dat onduidelijk. Hier moet zo snel mogelijk verandering in komen.

“Over de kilometerheffing kan ik alleen zeggen dat sommige experts hun zaak een dienst zouden bewijzen door nooit op tv te komen. Ik heb de kaft van de kilometerheffing dichtgedaan toen een specialist kwam vertellen dat die heffing 40 cent per kilometer moest bedragen. Toen wist ik: die maatregel zou alleen nog gezien worden als een aanslag op onze welvaart. Je kan als expert visionair zijn, maar je moet ook begrijpen hoe je woorden binnenkomen in een huiskamer.”

Naar welke muziek luistert u? (Johan Marc Baeten, 21, Brussel)

“Ik heb geen muzikaal oor. Ik luister vooral naar de radio, voor het nieuws. (twijfelt even) Dit zal me waarschijnlijk veel credibiliteit kosten, maar net zoals mijn jongste dochter kan Katy Perry mij wel begeesteren. Vooral haar liedje ‘Part of Me’ is aanstekelijk.

“En om helemaal op de Planeet Melig terecht te komen: ik ben een Abba-fan. Ik word daar al heel mijn leven fundamenteel vrolijk van. Een bekentenis: ik heb de Mamma Mia!-­musical gezien.”

Beeld Tim Coppens

U bent ooit in de kofferbak van een Tesla het N-VA-hoofdkwartier buiten gereden om de pers te ontwijken. Hebt u nog van zulke Harry Houdini-trucs? (Alexander Labeau, 23, Veurne)

“Eigenlijk had dat filmpje nooit in de ether mogen komen, want dat was een verkeersovertreding, maar bon (partijsecretaris Louis Ide plaatste het op Twitter, red.).

“Voor de verkiezingsavond in oktober vorig jaar had ik een heel plan uitgedokterd om de pers af te schudden, met autowissels en een passage langs een trap om motoren te verschalken. We waren helemaal klaar voor ons Indiana Jones-momentje. Boyscouts in the Temple of Doom. Alleen: toen we vertrokken, keken we in de achteruitkijkspiegel en niemand volgde ons. Een desillusie. We hadden vooraf iets te nadrukkelijk gezegd dat niemand ons zou kunnen volgen.”

U zoekt altijd een tegenstander. Vroeger waren dat de socialisten, nu de groenen. Waarom? (Marc Elsen, 66, Heusden-Zolder)

“Op het Vlaams niveau heb ik geen exclusieven gesteld. Op het federaal niveau is dat een ander paar mouwen. Daar gaan we naar een linkse Franstalige regering of naar een centrum­rechtse Vlaamse regering. Zo binair is het. Ik mag dit toch duidelijk maken aan de Vlaamse kiezer? Want het Waals regeerakkoord tussen PS en Ecolo ligt klaar, hoor ik bij de MR. Natuurlijk gooien PS en Ecolo maandag meteen hun telefoon open om een federale regering te vormen. Groen en sp.a hebben ze al aan boord, cdH intussen ook. Maar wat doet de CD&V? De verleiding is bezig. Het is niet voor niks dat Crombez zegt dat Wouter Beke premier mag worden.

“Dat ik Groen een prulpartijtje noem in de reportage van Paul Jambers? Dat slaat op hun amateuristisch programma. Nu, dit is een kiescampagne. In een opwelling worden dingen gezegd waar je later spijt van krijgt. Maar dat gaat in alle richtingen. Je deelt uit, je incasseert. Theo Francken zijn uitspraak over Kristof Calvo die geen rijbewijs heeft, was bijvoorbeeld niet echt lief, zeker niet relevant. En misschien had ik hem in Het Laatste Nieuws deze week beter geen dreumes genoemd.”

U gaat er terecht prat op dat u het Vlaams Belang in 2014 klein heeft gekregen. Maar heeft de strategie van uw partij deze legislatuur – met de Theo-tweets, de Marrakech-exit, het eeuwige wij-zij­narratief – extreemrechts niet opnieuw zuurstof gegeven? (Dries Borghs, 34, Kasterlee)

I beg to differ. Als er iemand is die extreemrechts groot heeft gemaakt, dan is het wel Angela Merkel met haar ‘Wir schaffen das’. Kijk naar Italië, Oostenrijk, Frankrijk, Nederland en zelfs Duitsland. Tenzij Theo in die landen ook allemaal tweets heeft gestuurd, moet er iets anders aan de hand zijn.

“De Europeaan worstelt met een existentiële angst over waar dit continent naartoe gaat. Er is wel een valstrik: de onvrede over migratie mag je niet omzetten in wrok ten aanzien van migranten. Met onze pancartes over het Marrakech-pact hebben we net die fout gemaakt. Daarom werden ze ook meteen ingetrokken. Maar voor de rest moet links me weinig lessen leren. Assita Kanko is onze Europese kopvrouw, Zuhal Demir leidt onze afdeling in Limburg, Nadia Sminate is de eerste Vlaamse burgemeester van allochtone afkomst. Het moet toch zijn dat onze tuin goed onderhouden is en niet vol onkruid staat.

“Vraag maar eens aan Assita hoe het eraan toegaat in Brussel (zij is onlangs overgestapt van de MR, red.). Zolang je de stemmetjes ophaalt uit je eigen gemeenschap, dan ben je ‘een goei’. Pas wanneer je overstapt naar N-VA, krijg je binnen wat al die verdraagzame jongens écht over je denken. Ze heeft me verteld dat ze door de reacties die ze toen kreeg voor het eerst echt wist ‘wat het betekende om zwart te zijn’. De Brusselse politiek, daar heb ik écht een hard hoofd in.”

Wat is uw grootste onzekerheid? (Ella Hellemans, 19, Laarne)

“Ik ben een twijfelaar. Het beeld van mij als Grote Leider die op vergaderingen donderpreken houdt – my way or the highway – is totaal fout. Ik ben een socratische leider: alles gebeurt via het poneren van een these en een antithese om finaal tot een synthese te komen. Als de N-VA gestroomlijnd communiceert, dan is het omwille hiervan. Iedereen heeft zijn input al kunnen leveren. Ik ben niet zo overtuigd van mijn eigen intellectueel kunnen dat ik altijd bij mijn eerste gedacht blijf.

“Ik heb mijn nieuwe boek Over identiteit voor publicatie laten proeflezen door Herman Van Goethem, toch een vooraanstaand historicus en de rector van de UAntwerpen. Je kan niet geloven hoe zenuwachtig ik was voor zijn oordeel. (blaast) Als die het slecht vond, dat had me echt geraakt. Gelukkig vond hij het een knap werkstuk. Ik ben ook blij dat het goed verkoopt. Ik sta op nummer één in de boekenlijst. Net voor Kikker is kikker!” (een kinderboek, red.)

Zou u zo populair geworden zijn zonder uw deelname destijds aan De slimste mens? (Hans van den Bogaerde, 65, Brugge)

“Hoe lang gaat dat me nog achtervolgen? Dat is ondertussen meer dan tien jaar geleden. Wat wel klopt, is dat mij deelname aan De slimste mens voor een kwantum­sprong van bekendheid heeft gezorgd. Het is één ding om soms eens in De Morgen te staan, maar iets heel anders om door iedereen op straat herkend te worden. Als mensen je kennen, krijg je ook iets meer tijd om hen iets te zeggen. Het creëert een cognitieve opening. Maar je moet dan ook iets aantrekkelijks vertellen. Aan bekendheid alleen heb je niet veel.”

Hoe komt het dat Wallonië nog altijd geen politieke rechterflank heeft? (Frank Aelvoet, 41, Haasrode)

“Er is massa’s ruimte op rechts voor een partij die gelijkaardige standpunten vertolkt als de N-VA over veiligheid, het sociaal-economische en migratie. Je moest eens weten hoeveel Franstalige mails ik krijg met de vraag om een Waalse N-VA op te starten. Dat is niet te tellen. Zo’n partij heeft de potentie om 20 procent te halen. Op voorwaarde dat je ze kan bevolken met ernstige figuren. Want het is enorm moeilijk om daar iets rechts van het centrum op te bouwen. In Vlaanderen is het al niet simpel om rechts te zijn in veel academische en culturele milieus. Dan moet je al aanvaarden dat je heel je leven een slechterik zal zijn. Maar in Wallonië, daar moet je een moedige mens zijn. Waardoor het alleen caractériels zijn die het proberen, vervolgens worden uitgelachen in de media en ook falen.”

Beeld Tim Coppens

Waarom doet N-VA geen afstand van het cordon sanitaire? (Carine Devos, 51, Lennik)

“Je kan met het Vlaams Belang niks aanvangen. Als ik hier Jim Ratcliffe, de topman van Ineos, ontvang voor een investeringsdossier van 4 miljard euro in de haven, dan ga ik die niet voorstellen aan schepen Filip Dewinter. Dan kan ik naar mijn geld fluiten.

“Vlaams Belang wil ook geen verantwoordelijkheid opnemen. Of denk je dat Dewinter het verschrikkelijk vindt om jaren goed te verdienen als parlementair en niets te doen? Intussen reist hij de wereld rond. Kunnen Vlaams Belangers daar in de Donetsk Republiek arm in arm staan met de mensen die MH17, dat Nederlandse vliegtuig, hebben neergeschoten. Hoe die daar mee wegkomen, dat is me een raadsel. Daar zat ook een gezin uit Brasschaat in, hè. De banden tussen Vlaams Belang en Rusland, alleen een blinde kan daar nog naast kijken. De moeilijkste vraag die je aan Dewinter kan stellen is: wie betaalt al je reisjes naar Rusland, China, Syrië? Of denk je dat Bashar al-Assad heeft gebeld: ‘Filip komde gij ne keer langs voor ne koffie?’ Daar is een tussenpersoon aan te pas gekomen.

“Nu, als je in Europa aandachtig bent geweest, dan is het niet zo onvoorspelbaar dat we zondag een verschuiving naar extreemrechts krijgen. Hoe groot die wordt, weet ik niet. Een aantal kiezers is boos, dat merk ik op straat, maar ik hoop dat ze rationeel stemmen. Want elke stem voor Vlaams Belang maakt links sterker. In 2012, toen ik Antwerps burgemeester werd, was de eerste reactie van sp.a’er Robert Voorhamme: ‘Dewinter heeft me teleurgesteld.’ Dat zegt alles. Mannen zijn op twee momenten eerlijk: na een verkiezingsnederlaag en nog op een ander moment, maar dat zal ik hier niet expliciteren.”

Bent u niet bang dat u ook ooit naar Europa gestuurd wordt?(Victor Soenens, 21, Schoten)

“Amai, dat is een venijnige vraag voor een 21-jarige. (grijnst) Er komt een moment in je carrière dat het erop zit. Ik heb onlangs met een historische metafoor gezegd dat zoiets nooit van harte gaat (De Wever raadde Kris Peeters, de nieuwe Europese kopman van CD&V, aan om ‘zoals de Oude Romeinen naar huis te gaan, zijn bad te laten vollopen en zijn aderen open te zetten’, red.). Ik had dat misschien beter niet verteld, maar de inhoud klopte wel: het eindigt altijd een beetje triest. Aan de top is er maar plaats voor een beperkt aantal mensen en dat aantal vergroot niet.

“Of ik ooit zou gaan uitbollen in Europa? De waarheid is dat me dit, vandaag, niet aanspreekt. Maar god weet wat ik over tien jaar doe. Misschien snak ik dan naar Europa. Of snak ik naar een andere carrière: ik heb namelijk nog een aantal boeken in mijn hoofd. Memoires uitbrengen zal ik niet doen. Dat zijn vaak egocentrische, slecht geschreven verheerlijkingen. Ze hebben ook iets morbide, een soort repetitie voor je eigen begrafenis.”

U hebt een fundamenteel probleem met vakbonden. Waarom? (Tom Slabbaert, 52, Zele)

“Dat klopt niet, in Antwerpen werk ik er prima mee samen. Ik heb wel een probleem met hun instelling. Als je ziet waarvoor in Brussel auto’s in brand gestoken worden. Alsof de armoede hier van de muren spat en priester Daens weer door de straten waart. Dat ze in Spanje en Griekenland kolerig waren na de besparingen in 2008, dat kon ik begrijpen. Die mensen verloren een kwart van hun wedde. Maar voor een indexsprong waarvoor je ruim gecompenseerd wordt door de taxshift? Sorry. Dat kan ik niet serieus nemen. Welke horror is er in dit land? De koopkracht is gestegen, alle rapporten zeggen dat.”

Had u vanaf het begin de linkse opstelling van CD&V in het vorige kabinet verwacht? (Jaak Mortelmans, 62, Ham)

“Natuurlijk niet. De bedoeling was ook dat Kris Peeters de premier zou worden. Hij zou als gewezen Unizo-topman de centrumrechtse coalitie kunnen uitdragen. Zo was het ook helemaal doorgesproken. Wij het Vlaamse minister-presidentschap – wat zuur was voor Peeters – maar hij het premierschap. Tot die fatale onderhandelingsnacht waar Wouter Beke het Eurocommissariaat opeiste voor Marianne Thyssen en het premierschap liet varen.Tegen de ochtend zag Peeters lijkbleek en Didier Reynders vuurrood (hij zou normaal Eurocommissaris worden, red.). Achteraf bekeken snap ik waarom Peeters geen premier mocht worden van Beke. Het was a change of plans: Beke wou de linkse buitenbaan nemen in de regering en de N-VA op die manier kapot regeren. Dan moet je de premier niet leveren.

“Hier ligt ook de echte reden voor de breuk tussen mij en Peeters. Ik kreeg als voorzitter van de grootste partij het mes in handen geduwd. Ik moest beslissen wat er zou gebeuren als de CD&V het Eurocommissariaat kreeg. Ik probeerde om me daarvan tussen te houden, maar dat ging niet. Ik stelde daarop voor dat het premierschap naar de liberale familie verhuisde. Mijn vingerafdrukken stonden op het mes in Peeters’ rug. Door mij kon hij het premierschap vergeten.

“Of ik CD&V nog vertrouw? Maandag wordt elke partij en elke politicus herboren. Iedereen zal analyseren: wat heeft onze strategie van de laatste jaren ons opgeleverd. Alles wat daarvoor gebeurd is, is van geen belang. Zelfs onder actoren met een verleden. Eén tas koffie volstaat. Al betekent dat niet dat ik opeens met de PS ga regeren. De N-VA wil een hoger ambitieniveau dan Michel I. Anders beginnen we er überhaupt niet aan. We zijn de Open Vld niet: hoe die dat vijftien jaar met de PS gedaan hebben, dat snap ik niet. Al kon je in die tijd je regeringen nog afkopen met een zak geld en een toef slagroom. Die luxe is er niet meer. Federaal is de situatie heel duidelijk: door de oplopende vergrijzingskost heeft mijn generatie politici de pech dat we altijd zullen moeten saneren, saneren en saneren.”

Wanneer hebt u het laatst gelachen? (Michiel Vanhoutte, 48, Moerbeke)

“Met de cartoons in jullie krant – Ons kent ons – moet ik af en toe onbedaarlijk lachen. Onlangs met eentje over Ben Weyts, die droomt over een ‘Ben-taks’. Waarop naast hem in het bed Annemie Turtelboom wakker wordt en vraagt: ‘Nachtmerrie schat?’”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden