Vrijdag 15/11/2019

Antwerpen

Antwerpen maakt zich op voor de ultieme clash tussen links en rechts

Huidig burgemeester Bart De Wever (N-VA) en zijn uitdager Wouter Van Besien (Groen) Beeld BELGA

Als grootste stad van Vlaanderen claimt Antwerpen eens te meer de hoofdrol in de lokale verkiezingen. Kan burgemeester Bart De Wever (N-VA) er nog zes jaar bijdoen? Of komt het linkse Samen alsnog met de verrassing?

N-VA: één tegen allen

N-VA in 2012: 37,7%, 102.795 stemmen, 23 zetels

Blijft Bart De Wever aan zet in Antwerpen? Die kans is reëel, maar afgaande op de laatste peilingen kan de burgemeester nog niet achterover leunen. Daarvoor is de concurrentie op links te sterk. En de band met coalitiepartner CD&V te zwak.

De Vlaams-nationalisten haalden in 2012 een monsterscore van bijna 38 procent. Daarmee maakten ze een einde aan bijna tachtig jaar socialistisch bestuur. Maar in de laatste peilingen verliezen ze enkele procenten. Dat versterkt de zenuwachtigheid op het Schoon Verdiep.

Antwerps burgemeester Bart De Wever hoopt zijn centrumrechtse coalitie voort te zetten. Beeld BELGA

Aan de persoonlijke populariteit van De Wever ligt het niet. Zowat 40 procent van de Antwerpenaren verkiezen nog steeds hem als burgmeester. Daarmee laat hij zijn directe concurrent Wouter Van Besien (Groen) ver achter zich. Maar een spits alleen kan moeilijk scoren.

De Antwerpse spoeling is de voorbije jaren flink uitgedund. Liesbeth Homans, in 2012 nog de leading lady, verdween op de achtergrond. Koen Kennis kreeg een electorale knauw door de controverse over zijn mandaten. En Ludo Van Campenhout kickt af van een alcoholverslaving. Eerder kondigde Rob Van de Velde zijn vertrek aan.

Vraag is ook: kan N-VA straks een coalitie vormen? De Wever wil door met de huidige coalitie met CD&V en Open Vld. Zo legt hij ook de basis voor een verderzetting van de regering-Michel na de nationale verkiezingen in 2019. Maar Open Vld flirt met de kiesdrempel, terwijl de relatie tussen N-VA en CD&V almaar stroever verloopt.

Veel opties heeft De Wever niet. Zijn partij sluit elke samenwerking met Filip Dewinter, het boegbeeld van Vlaams Belang, uit. Ook een coalitie met de groenen vermijdt hij liefst. Dat betekent dat N-VA voldoende groot moet blijven, zodat het verlies van Open Vld wordt gecompenseerd. Liefst door stemmen van Vlaams Belang weg te kapen.

De Wever kiest resoluut voor een nationale campagne. Veiligheid en identiteit, dat zijn de thema’s die hij zal uitspelen. Op die manier bespeelt hij de rechtse kiezer en zet hij N-VA af tegenover de andere partijen. Het is één tegen allen. Ofwel: N-VA tegen de "vierkoppige draak" van CD&V, Groen, sp.a en PvdA.

CD&V: de kingmaker

Stadslijst sp.a-CD&V in 2012: 28,6%, 77.867 stemmen, 17 zetels

Het moet al gek lopen als CD&V straks niét als winnaar uit de verkiezingen komt. Niet zozeer omdat ze 30 procent halen, wellicht eerder 10 procent, maar omdat ze onmisbaar zijn in de nieuwe coalitie. Wat ze ook doen, de Antwerpenaar krijgt CD&V. De vraag is: onder welke burgemeester?

Een jaar geleden waren de christendemocraten op sterven na dood. Ze hadden de stadslijst met sp.a bij de vorige verkiezingen opgeblazen om in zee te gaan met N-VA. Daarna kwamen ze er niet meer aan te pas. Maar de komst van nationaal boegbeeld Kris Peeters naar Antwerpen is een game changer. Het voorbije jaar gaf hij CD&V een eigen smoel.

Kris Peeters wordt de kingmaker in Gent Beeld Bas Bogaerts

Peeters zet zich uitdrukkelijk af tegen de polarisatie tussen links en rechts. Hij rekent erop dat er voldoende Antwerpenaren zijn die daarin meestappen. Of de strategie zal lonen, is allerminst zeker. Met Samen, het bondgenootschap rond sp.a en Groen dreigt CD&V meer dan ooit verpletterd te worden tussen het linkse en rechtse geweld.

Het voordeel is dat CD&V alle opties openhoudt. Als N-VA onder de 30 procent gaat, dan kunnen de christendemocraten het laatste duwtje geven aan Sp.a en Groen om Samen aan de macht te brengen. Sommigen binnen de CD&V dromen ervan om Bart De Wever (N-VA) uit het Schoon Verdiep te krijgen.

Tegelijk zou CD&V haar samenwerking met N-VA gewoon kunnen voortzetten. Aan de bitse campagne tussen Peeters en De Wever te zien, lijkt die kans klein. Maar vergis u niet: die strubbelingen worden snel opzij gezet als het om de vorming van een coalitie gaat. In 2012 liet CD&V de socialisten in de steek om in zee te gaan met N-VA.

Gaat CD&V opnieuw overstag? Die kans is reëel. Al is het maar omdat de gevolgen flink kunnen tegensteken. Als CD&V De Wever buitenspel zet, krijgt de partij dat ongetwijfeld op haar bord in de coalitievorming voor de nationale regering in 2019.

Sp.a en Groen

Stadslijst sp.a-CD&V in 2012: 28,6%, 77.867 stemmen, 17 zetels

Groen in 2012: 7,9%, 21.658 stemmen, 4 zetels

De kracht van verandering. Met die slogan greep De Wever in 2012 de overwinning in Antwerpen. Nu verkopen Groen en sp.a hem van hetzelfde laken een pak. Hun bondgenootschap Samen, dat de progressieve krachten in Antwerpen verenigt, daagt het centrumrechtse bestuur in Antwerpen uit.

Wouter Van Besien wordt de lijsttrekker voor Samen, de lijst van sp.a en Groen Beeld Thomas Sweertvaegher

Als lijsttrekker gaat Wouter Van Besien (Groen) rechtstreeks het duel aan met De Wever. Daarbij focust hij op het contrast met de "bullebakkerij" van zijn concurrent. Van Besien wil mensen verbinden, of zij nu in Borgerhout of op het Zuid wonen.

En sp.a? Die moet vooral aanklampen. De socialisten zitten overal in Vlaanderen in een negatieve spiraal. Dat straalt af op het lokale niveau. Ook in Antwerpen, waar N-VA niet met hen wil besturen. Vandaar dat een gezamenlijke lijst met Groen de beste keuze is om in de nieuwe coalitie te geraken.

De socialisten zijn erop gebrand om N-VA, die in 2012 hun decennialange hegemonie doorbrak, een oplawaai te verkopen. Dat maakt het iets makkelijker verteerbaar dat lijsttrekker Tom Meeuws pas de derde plaats krijgt op de lijst. Het contrast met de dominantie van weleer is groot. Maar het is beter dan niets.

Inhoudelijk zet Samen in op mobiliteit. Onder het huidige bestuur heeft de auto een prominente plek veroverd. Samen gaat voor openbaar vervoer en zwakke weggebruikers. Recente ongevallen met fietsers, de problemen met De Lijn en de bouw van Oosterweel maken van mobiliteit sowieso een belangrijk thema in deze campagne.

Tegelijk is het linkse blok kwetsbaar op de N-VA-thema’s veiligheid en integratie. Zeker als er tijdens de campagne nieuwe incidenten opduiken in Borgerhout. Vandaar dat het binnenhalen van politiecommissaris Jinnih Beels een gouden zaak is. Beels heeft ervaring met politie en diversiteit, wat de geloofwaardigheid van Samen verhoogt.

De jongste peilingen voorspellen een nek-aan-nek race tussen het Bondgenootschap en N-VA. Beiden hengelen naar de samenwerking met CD&V, maar die houdt voorlopig de boot af.

Open Vld: het gevecht om de restjes

Open Vld in 2012: 5,5%, 15.098 stemmen, 2 zetels

In 2012 haalden de Antwerpse liberalen maar net de kiesdrempel. Na jaren van interne ruzies, waarbij huidig N-VA-schepen Ludo Van Campenhout uit de partij stapte, bleef er weinig over van Open Vld. Nu moet Philippe De Backer het tij keren. De staatssecretaris voor Fraudebestrijding werd begin dit jaar gebombardeerd tot het nieuwe boegbeeld in Antwerpen.

Philippe De Backer moet de meubelen redden voor Open Vld. Beeld BELGA

De liberalen zijn ambitieus, maar ook realistisch. De Antwerpenaar koos de voorbije jaren nog eerder voor een communist dan voor een liberaal. Bovendien is De Backer niet zo bekend. De partij mikt op 10 procent. Dat moet volstaan om op gelijke voet te komen van CD&V, of zelfs hoger. Op die manier kunnen ook zij de rol van kingmaker claimen.

Open Vld gaat ongebonden naar de kiezer. De partij doet niet niet mee aan het opbod tussen links en rechts. In plaats daarvan proberen de liberalen een plaatsje af te dwingen in het midden door concrete oplossingen voor te stellen.

Kunnen zij een plaats bemachtigen? Of worden zij verpletterd door het geweld tussen De Wever en Van Besien? De liberalen hopen op het eerste.

Vlaams Belang: een overlevingsstrijd

Vlaams Belang in 2012: 10,2%, 27.824 stemmen, 5 zetels

Standhouden is het nieuwe winnen. Toch voor Vlaams Belang, dat met Filip De Winter haar joker uitspeelt in Antwerpen. Bij Vlaams Belang weten ze dat de N-VA rechtsom stemmen zal proberen winnen. Wees dus niet verbaasd als De Winter tijdens de campagne nog eens de bokshandschoen bovenhaalt.

Partijvoorzitter Tom Van Grieken maakte al bekend dat zijn partij niet langer voor het centrum van Antwerpen gaat. Daarvoor zijn de geesten in ’t Stad al te veel gerijpt. De partij mikt nu op de bange, blanke man in de rand.

Filip Dewinter trekt als vanouds de Vlaams Belang-lijst Beeld Thomas Legreve

Of die strategie zal lonen, is twijfelachtig. Bij de verkiezingen in 2014 haalde N-VA bijzonder hoge scores in de rand. Het zal moeilijk zijn om daar wat van af te doen. Zeker nu N-VA van veiligheid en integratie – de core business van Vlaams Belang - haar prioriteit heeft gemaakt.

PvdA: gekneld tussen eigenbelang en het hogere goed

PvdA+ in 2012: 8%, 21.720 stemmen, 4 zetels

Hoe beter PvdA scoort, hoe kleiner de kans op een links bestuur. Dat is het dilemma voor Peter Mertens en zijn kameraden. In 2012 haalde PvdA+ nog 8,6 procent van de stemmen. Daarmee deden ze beter dan Groen, toen nog met lijsttrekker Meyrem Almaci. De hoge score van de communisten droeg echter bij aan de versnippering van de linkse stemmen. En dus ook aan het verlies van Patrick Janssens tegenover De Wever.

PVDA-kopman Peter Mertens Beeld BELGA

Vandaag haalt PvdA nog altijd 8 procent in de peilingen. Maar kan de partij dat vasthouden? Groen en sp.a hopen zoveel mogelijk PvdA-kiezers in hun kamp te trekken. Zij rekenen erop dat PvdA-kiezers een strategische stem zullen uitbrengen op Samen. Alleen zo kunnen ze de electorale kracht van N-VA evenaren. Maar een volwaardige samenwerking? Daar moet PvdA niet op hopen.

Conclusie:

Een ouderwetse krachtmeting tussen links en rechts, dat is wat de Antwerpse kiezer voorgeschoteld krijgt. Bart De Wever (N-VA) en Wouter Van Besien (Groen) zijn twee kandidaat-burgemeesters met een duidelijke visie op hun stad. Als De Wever opnieuw een monsterscore haalt, dan houdt niets hem tegen om de coalitie met CD&V en Open Vld verder te zetten. Maar het linkse blok rond sp.a en Groen heeft de wind in de zeilen. Met de steun van CD&V en Open Vld is het niet ondenkbaar dat links opnieuw aan de macht komt in Antwerpen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234