Zondag 17/11/2019

Interview Impeachment

Amerika-kenner over impeachment: ‘Dit is ontzettend riskant. Trump wordt nu in een slachtofferrol geduwd’

Donald Trump. Beeld AFP

Het impeachment-onderzoek tegen president Trump heeft weinig kans op slagen, zegt professor Bart Kerremans (KU Leuven). De Democraten weten dat wellicht ook. ‘De politieke zintuigen van Nancy Pelosi zeggen haar dat dit niet de weg is die ze moeten volgen, maar het was onvermijdelijk geworden.’

De Amerikaanse politiek staat op stelten door een telefoongesprek tussen de Amerikaanse president Donald Trump en zijn Oekraïense collega Volodymyr Zelenski afgelopen juli. Daarin zou Trump Zelenski hebben gevraagd een onderzoek te starten naar mogelijke corruptie door Democratisch presidentskandidaat Joe Biden en diens zoon Hunter, die in het bestuur van een Oekraïens gasbedrijf zat. Terwijl hij enkele dagen eerder voor bijna 400 miljoen dollar aan militaire steun voor Oekraïne had bevroren.

Lees nu

De Democraten halen het grootst mogelijke kanon boven tegen Trump. Wat nu?

Machtsmisbruik en een mogelijke schending van de grondwet, oordelen de Democraten. Vandaar dat Nancy Pelosi, de Democratische voorzitster van het Huis van Afgevaardigden, een officieel onderzoek heeft ingesteld naar de afzetting van Trump. Of het ooit zover komt, betwijfelt Amerika-kenner Bart Kerremans, hoogleraar aan de KU Leuven. “Met de gegevens die we nu hebben, is er geen enkele kans dat in de Senaat een tweederdemeerderheid voor de afzetting zal stemmen.”

Wat houdt impeachment in?

Kerremans: “Het is een inbeschuldigingstelling door het Huis van Afgevaardigden. Een speciale commissie moet nu een ‘case’ samenstellen waarmee ze de plenaire vergadering kan overtuigen dat een afzetting van de president aangewezen is. Concreet moet ze daarvoor een aantal articles of impeachment opstellen. Daarna volgt er een proces in de Senaat, waarbij de president zich verdedigt via zijn advocaten. De senatoren – de jury, zeg maar – beslissen dan over zijn lot. Pas als een tweederdemeerderheid voor minstens één article of impeachment stemt, moet hij aftreden.”

Hoe groot acht u die kans?

“Met de gegevens die we nu hebben, is de kans vrijwel nihil. De ontwikkelingen van de laatste dagen hebben de indruk versterkt dat er sprake is van machtsmisbruik. Het lijkt erop dat Trump een soort scenario probeerde op te zetten dat vergelijkbaar is met dat van Hillary Clinton, zijn vorige Democratische uitdager. ‘Lock her up’, klonk het toen in de kiescampagne (nadat hij aan de Russen bezwarende informatie over haar had gevraagd, ADB, PG).

Bart Kerremans. Beeld Thomas Vanhaute

“Het is logisch dat Democraten daar tegen ingaan. Maar de grote vraag is: kunnen ze bewijzen dat er een ‘quid pro quo’ is geweest? Met andere woorden: heeft hij geweigerd die financiële middelen voor Oekraïne vrij te geven omdat hij een onderzoek naar de Bidens in ruil wilde? Trump zegt nu dat hij de middelen niet heeft vrijgegeven omdat hij andere landen mee over de streep wilde trekken om Oekraïne financieel te steunen. Daarmee schuift hij die redenering van tafel.”

In de transcriptie van het telefoongesprek die het Witte Huis vandaag vrijgaf, is alvast geen sprake van zo’n directe link.

“Neen. De transcriptie heeft wel twee zaken duidelijk gemaakt. De kans op een impeachment in het Huis is een pak groter geworden, in de Senaat dan weer een pak kleiner. 

“De tekst toont dat Trump heeft gelogen. Hij heeft niet vanuit een algemene bezorgdheid om corruptie naar een onderzoek over Bidens zoon gevraagd, maar wel om de vuile was over een politieke tegenstander te kunnen buitenhangen. Dat heeft de kans op impeachment voor de Democraten serieus groter gemaakt. 

“Maar om kans op slagen te hebben, is er in de Senaat steun van Republikeinen nodig. Die zal er niet komen op basis van de transcriptie.”

Begrijpt u de keuze van de Democraten?

“Ik denk eerlijk gezegd dat ze in een soort catch 22 zijn terechtgekomen. Niet gaan voor impeachment was de voorbije dagen onmogelijk geworden. Alsmaar meer parlementsleden spraken hardop de wens uit om hiermee door te gaan. De politieke zintuigen van Pelosi zeggen haar duidelijk dat dit niet de weg is die de Democraten moeten volgen, maar het is onvermijdelijk geworden.

“Tegelijk is dit ontzettend riskant. Trump wordt nu in een slachtofferrol geduwd. Hij spreekt zelf van een heksenjacht. Dat kan een aantal twijfelende kiezers, die in de VS erg belangrijk zijn, in zijn kamp trekken. Bij de verkiezingen in 2020 zal het ook altijd weer over die impeachment gaan. De Democraten wekken het beeld van een do nothing Congress – een parlement dat niets doet behalve achter de president aanzitten. Om nog maar te zwijgen over het geurtje dat – los van de feiten – rond Joe Biden komt te hangen. Hij ontkent wel dat hij er iets van wist. Maar is dat wel zo?”

Is er een scenario denkbaar waarin Trump toch moet vertrekken?

“Alleen als er tijdens het onderzoek een lijk uit de kast valt over Trump. Een soort heilige graal waarmee ze toch een sterke case kunnen maken. Het is ook daarom dat de Democraten nu vragen om de klokkenluider te laten getuigen. Het feit dat het Witte Huis daar dan weer geen bezwaar tegen heeft, duidt er toch op dat ze er redelijk gerust in zijn dat er geen sprake is van zo’n ‘quid pro quo’.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234