Zaterdag 28/11/2020

InterviewMaarten Van Rossem

Amerika-kenner Maarten van Rossem: ‘Republikeinen zijn schoften, maar voor ons is Trump de slechtste nog niet’

Amerika-kenner Maarten van RossemBeeld ANP Kippa

Hij is ongenadig voor de Republikeinen, die hij “gewetenloze schoften” noemt. En ook met president Donald Trump loopt de vermaarde Amerika-kenner Maarten van Rossem (77) niet al te hoog op. ‘Maar op buitenlands vlak, het stuk van het Amerikaanse beleid dat er voor ons het meest toe doet, was Bush veel slechter’, oordeelt hij.

We gaan u meteen een goede reden geven om dit stuk niet te lezen. Want als we van Rossem vragen waarom wij Belgen — of Europeanen, want zelf is hij een Nederlander — wakker moeten liggen van de kiesstrijd in de VS, zegt hij dat de aandacht daarvoor overdreven is. “Ik weet niet hoe dat in België zit, maar hier in Nederland begint het journaal soms met een tweet van Trump. Dat is te gek om los te lopen. We zouden beter wat meer belangstelling hebben voor Duitsland. Dat land is veel belangrijker voor ons. Maar de enige die we daar kennen, is Angela Merkel. En dan nog alleen omdat die er al zo lang zit.”

Vier jaar geleden vertelde van Rossem ons nog wel dat Europa z’n hart moest vasthouden, als Trump de verkiezingen won. “Hij is een ongeleid projectiel met een groot potentieel om rampen te ontketenen”, zo luidde het toen. Met die rampen valt het uiteindelijk wel mee, oordeelt van Rossem nu. “Ja, Trump heeft ontwapeningsverdragen opgezegd en zich uit het klimaatakkoord teruggetrokken. Maar dat zijn beslissingen die vlug teruggedraaid kunnen worden. Op vlak van wereldpolitiek moet ik zeggen dat ik de jongere Bush nog steeds veel slechter vind. Het verstandige aan Trump — al is het dan het enige — is dat hij gestopt is met het ontketenen van nutteloze oorlogen.”

Koude Oorlog met China

Geen oorlogen ontketenen is één ding. Maar een vredesakkoord ondertekenen met een terreurgroep — de Afghaanse taliban — helpt dat de veiligheid vooruit? “Nou ja, die taliban, dat zou een andere president ook wel hebben gedaan”, meent van Rossem. “Want met al de oorlogsvoering is er daar niemand iets opgeschoten. Wat ik wel vind, is dat Trump het conflict met China veel te hard opblaast. Dat is niet nodig. We moeten leren leven met het feit dat er een tweede reusachtige economie is in de wereld. Laat ons daar in godsnaam geen tweede Koude Oorlog over beginnen. De Koude Oorlog was één van meest nutteloze, kostbare en halvegare conflicten die we ooit hebben gekend.”

Muurschildering in Berlijn die de Chinese leider Xi Jinping met Donald Trump afbeeldtBeeld EPA

Zou Joe Biden die relatie met China verstandiger aanpakken? “Hij zal in ieder geval minder fanfare verkopen. Trump heeft nooit veel begrepen van wat het presidentschap is. Naar zijn idee is dat een soort van toneelstuk dat opgevoerd wordt voor de televisiecamera’s. Dat een president vooral hard moet werken, dat heeft hij nooit begrepen, of niet willen begrijpen.” Dat Trump zijn eigen bondgenoten voortdurend schoffeert en dreigt uit de NAVO te stappen, daar tilt van Rossem niet zwaar aan. “We moeten als Europeanen toch eens serieus gaan nadenken over de vraag hoe we onszelf willen verdedigen. Het is niet normaal dat de VS dat nog steeds moeten doen, 75 jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog.”

Halve waarheden en hele leugens

Heeft de stijl van Trump de wereld dan geen grote schade berokkend? Zie je nu niet overal politici halve waarheden en hele leugens verkopen onder het motto dat het waar had kunnen zijn, ook hier bij ons? “Trump leeft in een fantasiewereld”, bevestigt van Rossem. “Als je hem het wc hoort doortrekken en je vraagt hem of hij naar het wc is geweest, dan zal hij dat nog ontkennen. Hij is een populist en populisme drijft op beweringen die niet juist hoeven te zijn. Maar ik kan me toch niet voorstellen dat hij zoveel navolging krijgt dat het, afgezien van populistische partijen, ook bij ons tot de normale politieke cultuur gaat behoren.

Maar heeft hij dat populisme dan geen wind in de zeilen gegeven door te tonen dat je ermee aan de macht kunt geraken? “Tja. Het zijn uiteindelijk altijd de kiezers die bepalen wie er aan de macht kan komen, niet? De kiezer heeft altijd gelijk, zo hoor je vaak zeggen. Maar een groot deel van de kiezers is niet goed bij z’n hoofd. Dat deel kiest ook voor mensen van wie je van tevoren weet dat ze een hoop ellende zullen brengen. Als de democratie naar de kloten wordt geholpen, dan is dat altijd het werk van de kiezers. Het is heel vervelend, maar zo is het. Het ligt uiteindelijk niet aan de Trumps, de Poetins of de Erdogans. Al die lui zijn aan de macht gekomen, omdat er op hen werd gestemd.”

Bange, blanke bevolking

Of Trump ditmaal verslagen wordt, durft van Rossem nog niet te voorspellen. “Want vorige keer heb ik u ongetwijfeld verteld dat Clinton ging winnen. Zelf dachten Clinton en zelfs Trump dat ook.” Maar hij wijst er al wel op dat een zege van Joe Biden niet volstaat om de VS een andere kant op te duwen. “Als de senaat in handen blijft van de Republikeinen, dan wordt het vier jaar nihilisme, nietsdoen, sabotage, stokken in de wielen steken, net zoals ze Barack Obama het regeren hebben belet. Het Amerikaanse politieke systeem is zo halfgaar dat een partij die de voorbije twintig jaar maar één keer aan een meerderheid van de stemmen is geraakt, toch kan blijven domineren.

Dinsdag is Amy Coney Barrett ingezworen als lid van het hooggerechtshof, de derde benoeming door TrumpBeeld U.S. Supreme Court via REUTERS

Domineren kunnen de Republikeinen nu ook in het hooggerechtshof, waar Trump nog vlug een derde benoeming heeft mogen doen. “Ja, dat hebben de Republikeinen met half-criminele methodes voor elkaar gekregen. Echt schandelijk. Het zijn schoften, laat ik het nog maar eens duidelijk zeggen. Gewetenloze schoften, anders kan ik het niet formuleren. Ik weet wel dat je zoiets niet mag zeggen, dat je objectief moet zijn en zeggen dat de Democraten ook niet deugen. Maar dat is niet zo. De Republikeinen offeren het belang van hun land al sinds de jaren negentig op aan het belang van hun partij. Ze hebben Amerika immense schade toegebracht door zich vast te klampen aan de stem van de bange blanke bevolking die weet dat ze haar meerderheid aan het verliezen is.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234