Woensdag 18/09/2019

brexit

Alleen nog onmogelijke opties voor Johnson om brexit door te duwen; zoals een motie van wantrouwen tegen zichzelf

Boris Johnson. Beeld REUTERS

De Britse premier Boris Johnson kan na zijn nederlagen deze week slechts kiezen uit tot voor kort ondenkbare opties om op 31 oktober alsnog met het Verenigd Koninkrijk uit de EU te stappen. Zelfs een motie van wantrouwen tegen zichzelf wordt overwogen. Op die manier zouden er vervroegde verkiezingen komen en zou de brexit eind oktober alsnog een feit kunnen zijn.

Het Britse Hogerhuis zal vrijdagavond instemmen met een wet die Johnson dwingt om uitstel van het Britse vertrek uit de EU te vragen als het hem niet tijdig lukt een deal rond te krijgen. Voor Labour zal deze garantie dat er geen harde brexit komt evenwel niet genoeg zijn om alsnog akkoord te gaan parlementsverkiezingen op 15 oktober, zoals Boris Johnson graag wil. Maandagavond vindt er weer een stemming in het Lagerhuis plaats over dit verkiezingsvoorstel. Het betekent dat de premier, van macht ontnomen, voorlopig als een gijzelaar vastzit in 10 Downing Street. De bizarre situatie doet zich nu voor, zo meldt de BBC, dat regeringsadviseurs zelfs een motie van wantrouwen tegen de eigen regering overwegen.

Lees ook:

Ook noodwet garandeert niet dat Britten in Brussel uitstel krijgen.

‘De trukendoos lijkt helemaal leeg’: Europa-experten over de ‘misrekening’ van Boris Johnson.

Ook de Schotse nationalisten van SNP stemmen maandag niet in met vervroegde verkiezingen, kondigde partijleider Ian Blackford aan. “De verkiezingen zullen er komen op het juiste moment.” Labour en de SNP hebben samen al meer dan 320 zetels in het 650-zitjes tellende Lagerhuis. Johnson blijft zo wellicht nog wat langer sudderen. Het parlement wordt in de loop van volgende week - dinsdag, woensdag of donderdag - voor vijf weken naar huis gestuurd en keert pas terug op 14 oktober, vlak voor de belangrijke EU-top over de brexit. Johnson spreekt over een “sensationele paradox”. “Nooit eerder in de geschiedenis is er een oppositiepartij geweest die de kans op een verkiezing heeft laten liggen”, zei hij vanmiddag in Schotland. 

Voor Johnson was dit de zwaarste week uit zijn politieke loopbaan. Drie verloren stemmingen, een ontwrichte partij en uiteindelijk het bericht dat zelfs zijn broer Jo het vertrouwen in hem opgezegd heeft. Een bezoek aan Yorkshire, donderdag, verliep niet zoals gehoopt. In het stadje Morley vroeg een kiezer hem zelfs beleefd om “mijn woonplaats” te verlaten. Alleen de hond die hij maandag als huisdier naar 10 Downing Street haalde, lijkt hem nog trouw te zijn. In de woorden van een voormalige president van de Verenigde Staten: “Als je een vriend in de politiek wil, neem een hond.”

Onmogelijke opties

Labour en de andere oppositiepartijen zijn nu van plan om Johnson in zijn sop te laten gaarkoken. In een laatste wanhoopspoging om verkiezingen te organiseren kan hij inderdaad een vote of no confidence tegen zijn eigen regering indienen. Jeremy Corbyn moet dan beslissen of hij zijn vertrouwen wil uitspreken in een regering die zich, in de woorden van Labour-politici, heeft bezondigd aan “een coup” en aan “constitutionele schande”. Adviseurs van Johnson willen geen tactische truc onbeproefd laten.

“Het probleem is dat wat Boris Johnson ook belooft, hij de Queen mag adviseren over de datum van de verkiezingen”, aldus Labour-woordvoerster Emily Thornberry vanmorgen bij de BBC. “En aangezien hij al heeft laten zien dat hij een manifeste leugenaar is en gisteren nog zei dat hij liever in een gracht zou sterven dan een no deal tegenhouden (...), moet onze allereerste prioriteit zijn om die no deal wel tegen te houden.”

Wanneer Johnson geen verkiezingen kan uitlokken, wacht hem op 19 oktober een lastige keuze. Als er dan geen akkoord ligt, moet hij Brussel vragen om uitstel, maar hij heeft gezegd dat hij nog “liever dood in een greppel” wordt gevonden. Het enige alternatief is aftreden, iets waar Labour op uit is, ook al staat er een gifbeker klaar voor de volgende bewoner van 10 Downing Street. In theorie kan Johnson ook akkoord gaan met uitstel om vervolgens geen nieuwe Britse kandidaat voor een Eurocommissariaat aan te dragen. Dan zou Brussel de Britten meteen uit de EU moeten zetten.

Opschorting parlement is wettelijk

De beslissing van Johnson om het parlement vanaf volgende week een vijftal weken op te schorten is overigens wettelijk. Dat heeft de High Court in Londen vanmorgen geoordeeld. Volgens kwatongen wil Johnson met de ‘prorogation’ vooral voorkomen dat de parlementsleden nog pogingen kunnen doen om een brexit op 31 oktober tegen te houden. De beslissing lokte dan ook heel wat protest uit.

Gina Miller, de activiste en zakenvrouw die in 2017 verkreeg dat de regering de toestemming van het parlement nodig had om de brexit in gang te zetten, was opnieuw één van de drijvende krachten achter dat protest. Zij vroeg de High Court in Londen om zich over de beslissing te buigen, en werd daarbij gesteund door de voormalige Britse Conservatieve premier John Major.

Die High Court heeft nu geoordeeld dat de beslissing van Johnson wettelijk gebeurde. De zaak gaat wel nog naar het Hooggerechtshof, dat pas op 17 september oordeelt. Eerder deze week wees een Schotse rechtbank de klachten ook al af. Een rechtbank in het Noord-Ierse Belfast buigt zich nog over een gelijkaardige zaak. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234