Zaterdag 05/12/2020

InterviewVerkiezingen VS

‘Alleen als Biden wint met een landslide, zal Trump vertrekken’: journalist George Packer over 3 november

George Packer: 'Het probleem zijn niet de kiezers maar de president – de eerste uit onze geschiedenis die politiek geweld aanmoedigde.'Beeld Guillermo Riveros

Vertrekt Donald Trump bij verlies van de verkiezingen vrijwillig? Amerikaans schrijver-journalist George Packer acht de kans klein. ‘Als Trump zijn tweede termijn steelt, zie ik het land niet langer normaal functioneren.’

“Donald Trump probeert Amerikanen te misleiden om de democratie op te geven”, schreef George Packer onlangs in The Atlantic, en de auteur van bekroonde boeken zoals De ontluistering van Amerika is daar nog steeds zeer ongerust over als we hem bellen in New York. Ook al wijzen de meeste peilingen op winst voor Democratisch uitdager Joe Biden.

Kan president Trump alsnog winnen?

“Vier jaar geleden waren we op verkiezingsdag geshockeerd, want de peilingen bleken niet betrouwbaar. We weten niet of ze dat nu zijn. Ik maak dus geen voorspelling. We weten niet wie er stemt en of alle stemmen geteld zullen worden. Waar zijn de miljoenen stembrieven die in sleutelstaten verzonden werden en nog steeds niet teruggestuurd? Kiezen die mensen niet, zijn ze nog onderweg bij onze postdiensten of beslisten mensen dat poststemmen niet veilig was en kozen ze toch in een kiesbureau zoals ikzelf al deed? Er zijn nog te veel variabelen.”

Hoe bezorgd moeten we zijn dat Trump bij winst van Joe Biden weigert zijn verlies toe te geven?

“Ik denk niet dat Donald Trump een verlies kán toegeven. Trump is daartoe psychologisch niet in staat. Zijn grootste angst is vernedering, wat het verlies van deze verkiezing voor hem zou betekenen. Ik denk dus niet dat we van hem een toespraak moeten verwachten op verkiezingsnacht of in de dagen daarna waarbij hij Joe Biden feliciteert, een vlotte transitie en samenwerking zal beloven – wat alle presidenten voor hem altijd hebben gedaan.

“Alleen als Biden wint met een landslide (een aardverschuiving van het politieke landschap, MR) zal Trump vertrekken, omdat hij met een ruim verlies niet tegen de grondwet kan ingaan. Zelfs dan zal hij wel zeggen dat het van hem gestolen werd, frauduleus gemanipuleerd…, maar meer dan klagen kan hij dan niet doen. Dit gezegd zijnde, als het verlies klein is wordt de situatie wel heel gevaarlijk.”

Wat staat er dan te gebeuren: een langdurige juridische strijd zoals in 2000 (Bush vs. Gore) of dreigt dan onrust en straatgeweld?

“Beide scenario’s zijn mogelijk. Hoe langer de tellingen duren, hoe meer chaos. Hoe hoe meer Trump zijn aanhangers opjut, hoe meer onrust en geweld er kan ontstaan. Er kunnen ook conflicten ontstaan tussen gouverneurs en staatsparlementen. Ook rechtbanken in staten, en het Hooggerechtshof, kunnen voor een vreselijk dilemma komen te staan over hoe ze een betwiste uitslag beoordelen.

“Er is natuurlijk ook een normale weg om de uitslag te bepalen: wachten tot alle stemmen geteld zijn, in elke staat alleen voorlopige winnaars uitroepen en dan de stemmen hertellen op plaatsen waar de uitslag erg dicht bij elkaar ligt. Het probleem is dat deze president er alles aan zal doen om dit een nachtmerrie te laten worden. Hij heeft al de autoriteit van zijn eigen Hooggerechtshof vernietigd door de benoeming van opperrechter Amy Coney-Barrett er door te duwen én tegelijk te zeggen dat hij dit deed om van haar beslissingen in zijn voordeel te krijgen. Trump is in deze verkiezingen zelf de jokerkaart. Als 2000 erg was, dan zou het nu wel eens tien of twintig keer zo erg kunnen zijn.”

Proud Boys-militieleden in Portland, Oregon.Beeld REUTERS

Zijn oproep aan de Proud Boys-militie om paraat te staan trok hij ook niet in. In welke mate zaaide hij zo kiemen voor geweld op en na de verkiezingsdag?

“Bijna alle Amerikanen vrezen geweld maar willen geen geweld, zelfs overtuigde partij-aanhangers van beide zijden. Als ze worden gevraagd naar de waarschijnlijkheid van geweld zeggen ze meestal dat het de andere zijde zal zijn, niet de hunne. Er zijn dus nog steeds teugels die ingehouden worden, enig aanvoelen voor het absolute gevaar van politiek geweld dat oncontroleerbaar wordt. Opnieuw, het probleem zijn niet de kiezers maar de president – de eerste uit onze geschiedenis die politiek geweld aanmoedigde. 

“Trump zal nooit rechtstreeks zeggen dat er op mensen geschoten moet worden, maar hij dreigt gewelddadige groepen aan te moedigen door te beweren dat ze er zijn om de grondwet te doen respecteren, waardoor zij dit kunnen interpreteren als een signaal dat zijn regering ze niet zal proberen tegenhouden. We hebben dit al gezien met de Proud Boys die zijn uitspraken uit het debat al gebruiken als leuze. Het is afwachten hoe deze milities zich tijdens en na de verkiezingsdag gaan gedragen. Feit is: het kruit is erg droog en Trump gooit met brandende lucifers.”

Doemdenkers zien de VS naar een burgerconflict evolueren. Bestaat dat risico?

“Er zijn kleine groepjes die kwaadwillig genoeg zijn om aan te sturen op een burgeroorlog maar ze bevinden zich in de marge. Ik denk niet dat ons systeem kan instorten. Maar het ene geweld kan wel aanleiding geven tot andere gewelddadige incidenten. We zagen dit al gebeuren tijdens de zomer met de Black Lives Matter-protesten en de reacties daarop van Trump-aanhangers in Portland en Kenosha. Radicaal-linkse en -rechtse groepen vochten er al met elkaar.

“Veel waarschijnlijker acht ik de kans op wijdverspreide massaprotesten als Trump overduidelijk probeert om de verkiezingen te stelen of als de rechtbanken het hem geven door een duidelijke politieke keuze te maken. Er zouden dan honderdduizenden mensen op straat komen die niet meer weg zouden willen gaan. Het zou een point of no return zijn. Als Trump zijn tweede termijn steelt, zie ik het land niet langer normaal functioneren.”

Het hart van de Amerikaanse democratie is het wetgevende Congres. Kunnen zij in dat geval de president onttronen?

“Als het Congres zijn job zou doen en beslissingen zou nemen in het algemeen belang, ja. Maar ons parlement is zoals het land compleet verdeeld. Ik heb er niet veel vertrouwen in dat Republikeinse senatoren tegen Trump zullen zeggen dat hij dan moet vertrekken.

“Er zijn ook andere, meer technische, wegen die de beslissing over de verkiezingen bij het Congres kunnen leggen. Dat kan als niemand een duidelijke meerderheid in het Kiescollege krijgt, bijvoorbeeld. Of wanneer pakweg sleutelstaat Pennsylvania na een betwisting van de resultaten zijn kiesmannen van beide partijen naar het kiescollege stuurt – de Trump-groep namens het Republikeins staatsparlement, de Biden-groep namens de Democratische gouverneur. Dan moeten Huis en Senaat de knoop doorhakken wie mag zetelen. In een gezonde democratie zou men er uit raken. Nu is zoiets door de verdeeldheid ook een nachtmerriescenario. Twintig jaar geleden werd de betwisting tussen Bush en Gore nog hoffelijk geschikt. We zijn niet langer hetzelfde land.”

Packer: 'Niet alles wat Biden doet zal populair zijn, maar met de juiste keuzes kan hij de tegenstand beperken.'Beeld AP

Zelfs als president zou Biden nog altijd geconfronteerd worden met een Trump-minderheid van ruim vier op de tien Amerikanen. Kan hij het land bijeenbrengen?

“Het zal niet makkelijk zijn. Ik denk niet dat hij dat alleen kan doen. Wel zou hij zich in zijn inauguratierede al duidelijk moeten onderscheiden van Trump door te stellen dat hij president zal zijn van alle Amerikanen, ook diegenen die niet voor hem zijn. Wat hij vooral zal moeten doen is regeren met beleid dat de enorme problemen aanpakt die de Covid-19-pandemie heeft blootgelegd. Niet alles wat hij doet zal populair zijn, maar met de juiste keuzes kan hij de tegenstand beperken. Als gezondheidszorg en banen breder beschikbaar worden, de pandemie onder controle raakt en hij niet te veel de radicalere linkervleugel van zijn partij volgt, kan de hete temperatuur langzaam dalen. Dan zou er weleens een langdurig tijdperk met een meerderheid voor een progressieve president en regering kunnen ontstaan. Biden heeft die opportuniteit nu binnen bereik, en dat weet hij.”

Wat gebeurt er met de Republikeinen als de president verliest? Vallen ze uit elkaar of blijft het Trumpisme bestaan?

“Aan de top van de partij zou er veel gestreden worden om een zachtere koers in te slaan en terug aan te knopen met het verleden. Alleen, hun kiezers houden net van Trumps brutaliteit in de politiek. Ik denk daarom dat de Republikeinse massa de Trumpistische lijn zal blijven aanhangen. Zij duwden al vanuit de basis hun partij in de richting die hij volgde. Ik denk dat het meerdere verkiezingsnederlagen en een generatiewissel zal duren voor ze van die koers afstappen. Zijn kiezers zitten op de rug van een tijger en ze kunnen er niet af.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234