Zondag 26/05/2019

Verkiezingen

Alle scenario's doorgelicht: dit zijn de mogelijke coalities in Antwerpen

Bart De Wever (N-VA) en Tom Van Grieken (Vlaams Belang) vanochtend in het Vlaams Parlement. Beeld BELGA

Bart De Wever begint vandaag aan zijn opdracht als Antwerps formateur. Hij nodigt zijn concurrenten uit voor een gesprek en houdt nog alle opties open. In principe zijn er een heleboel coalities mogelijk in ’t Stad, maar in de praktijk is het speelveld zo gepolariseerd dat een - nipte - centrumrechtse meerderheid nog altijd het meeste kans maakt. 

Bouw hier zelf uw favoriete coalitie:

Centrumrechts (N-VA samen met CD&V en Open Vld)

De huidige coalitie in Antwerpen en de favoriete combinatie van De Wever. Tijdens de campagne noemde hij dit zijn "dreamteam". Het grote probleem: door de ondermaatse uitslagen van CD&V en Open Vld heeft centrumrechts maar een zetel op overschot. Een ziek of opstandig gemeenteraadslid is genoeg om niet te kunnen stemmen.

Of De Wever daar wakker van ligt, is onduidelijk. Gisteravond liet hij uitschijnen van niet. Hij verwees naar de Vlaamse regering onder Bart Somers (Open Vld) in 2003. Die had geen enkele zetel op overschot na het uiteenvallen van de Volksunie. (Achteraf bleef alleen Spirit over in zijn coalitie). De Vlaamse regering onder christendemocraat Luc Vande Brande in 1995 had slechts een zetel meer dan de oppositie.

Tegelijk weigert De Wever voorlopig om het stuur resoluut naar rechts te draaien. Hij houdt de deur open voor een samenwerking met de groenen of sp.a. Vanochtend vertelde De Wever op Radio 1 dat "een zetel op overschot krap is".

De Wever laat voorlopig dus alles open. Waarschijnlijk doet hij dit uit tactische overwegingen. Voor een coalitie rechtsom zijn CD&V en Open Vld noodzakelijk. Als De Wever zich daar nu al volledig in vastbijt, geeft hij die partijen de kans om ondanks hun slechte scores toch eisen te stellen. Op deze manier wil hij hen duidelijk maken: opgepast, ik kan jullie ook in de oppositie achterlaten.

Braziliaans (N-VA en Groen met of zonder CD&V/Open Vld)

Wiskundig behaalt deze coalitie een ruime meerderheid. En N-VA en Groen werken al in een aantal Antwerpse districten samen. Ook in Hasselt en misschien in Oostende zijn partnerschappen in de maak. Maar toch: om N-VA en Groen onder hetzelfde dak te krijgen in Antwerpen-stad moet er heel veel gebeuren.

Tijdens de campagne heeft Wouter Van Besien tot vervelens toe benadrukt dat hij niet in een coalitie wil stappen met De Wever. Voorzitter en Antwerpenaar Meyrem Almaci herhaalde vanochtend op Radio 1 dat het "groene model in Antwerpen gewoon niet verenigbaar is met het geel-zwarte model". Haar achterban zou dit niet slikken.

En ondanks de vriendelijke woorden van De Wever voor Groen, geldt dit wellicht ook voor hem. Over mobiliteit is hij het dan wel eens met een aantal programmapunten van de groenen, maar als het over thema’s zoals ruimtelijke ordening, identiteit, integratie, economie of sociaal beleid gaat, is het water bijzonder diep. 

Enkele voorbeelden: Groen is voor praktijktesten op de huurmarkt, N-VA tegen. N-VA is voor het hoofddoekenverbod aan het loket, Groen is tegen. N-VA wil een harde war on drugs, Groen staat voor preventie. Het zijn ook deze thema’s die beide partijen straks, bij de nationale verkiezingen in mei 2019, willen uitspelen.

N-VA en Groen zijn momenteel elkaars beste vijanden. Om in 2019 te scoren, houden ze dat maar beter zo, beseffen beide kampen. Een samenwerking in Antwerpen zou De Wever en Almaci in een enorme intellectuele spagaat brengen. Zo'n constructie zou uitgebuit worden door Vlaams Belang op rechts en PVDA op links.

Rood-rechts (N-VA met CD&V/Open Vld en sp.a)

In tegenstelling tot Van Besien heeft de socialistische kopvrouw Jinnih Beels nooit een veto gesteld tegen een coalitie met N-VA. In theorie kunnen de socialisten dus aansluiten bij centrumrechts.

Vraag is of De Wever deze optie echt overweegt. Ook dit zou veel ideologische bochtenwerk vergen. Na een felle tweestrijd met Patrick Janssens verjoeg De Wever in 2012 voor het eerst sinds mensenheugenis de socialisten uit het Schoon Verdiep. Voor hem stond sp.a toen voor alles wat er misliep in de stad. Hen nu zomaar, na een nieuwe nederlaag, opnieuw aan boord hijsen, dat lijkt lastig. En heel gevoelig.

De persoonlijke relatie tussen De Wever en lokaal sp.a-voorzitter Tom Meeuws is erg koel – om het met een understatement te zeggen. Tijdens de campagne gingen de twee zwaar met mekaar in de clinch. Met als dieptepunt het het uitlekken van de romance tussen Meeuws en Liesbeth Homans in Knack

Ook de N-VA-militanten spuwen Meeuws uit. Toen de sp.a’er gisteravond in beeld kwam tijdens de live verkiezingsshows, werd hij genadeloos uitgejouwd en uitgelachen door de verzamelde N-VA-militanten in evenementenhal Dock 3.

Bart De Wever tijdens de verkiezingsavond. Beeld Eric de Mildt

Gedoogsteun (Centrumrechts met Vlaams Belang)

Het eerste wat VB-voorzitter Tom Van Grieken en Antwerps kopstuk Filip Dewinter gisteravond deden was hun gedoogsteun aanbieden vanuit de oppositie. "Op voorwaarde dat er een immigratiestop komt in Antwerpen." De kans dat De Wever ingaat op dit voorstel is microscopisch klein. Om meerdere redenen. 

Puur praktisch: een meerderheid die mee op Vlaams Belang steunt heeft dan wel meer zetels, maar is zeker niet stabieler. Vraag dat maar aan de Nederlanders, waar een gedoogconstructie met Geert Wilders in 2010 zo wankel als een jelly pudding bleek.

Ook electoraal gezien slaat een gedoogsteunscenario nergens op. Terwijl Vlaams Belang nationaal vooruitgaat, komt de partij opnieuw niet uit de verf in ’t Stad. Ondanks een hoog aantal voorkeurstemmen is Dewinter er niet in geslaagd om zijn bodemscore uit 2012 te verbeteren (+0,3 procent). Waarom zou De Wever hem dan een cadeau doen om hem onrechtstreeks mee te laten besturen over Antwerpen?

En dan speelt opnieuw het persoonlijke. De Wever benadrukte gisteren dat hij "een professionele politicus is", maar tussen hem en Dewinter komt het echt nooit meer goed. Daarvoor schiep Dewinter aan het begin van deze eeuw te veel genoegen in de nederlagen van de jonge N-VA. Een oplossing die Dewinter opwerpt is dat hij een stap opzij zet. Maar zijn gedoodverfde opvolger Sam Van Rooy is even radicaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.