Zaterdag 20/04/2019

Interview

Alain Destexhe: “Mijn ideaal is het Belgique à papa”

Alain Destexhe wil met Listes Destexhe een Franstalige N-VA oprichten. Beeld Karel Duerinckx

De MR van premier Charles Michel zit niet lekker in haar vel. Het vertrek van eeuwig dissident Alain Destexhe legde deze week de vinger op de wonde. “Op haar Brusselse congres daagde 150 man op. Minder dan tien militanten per gemeente.”

Op de kast in zijn woonkamer staat een loodzware vergulde buste van Lenin. Destexhe is er apetrots op. “Een souveniertje uit Rusland. Dat stond vroeger in ieder gemeentehuis daar”, lacht hij. Het is het enige linkse waar de man op te betrappen is. Binnen de Franstalige liberalen was Destexhe altijd al een buitenbeentje, deze week kwam het tot de definitieve breuk met de MR. Geïnspireerd door de N-VA en bovenal door Lijst Dedecker trekt de Brusselaar in mei naar de kiezer met zijn eigen, onvervalst rechtse, Listes Destexhe. “Ik wil een Franstalige N-VA oprichten, ik heb er geen probleem mee daarvoor uit te komen.”

Volgens Assita Kanko, die vorig jaar de MR verruilde voor de N-VA, snakken Franstaligen effectief naar een eigen tegenhanger van N-VA. Hoe komt dat?

“In Vlaanderen is het palet heel breed: van extreemlinks tot extreemrechts, er is een grote diversiteit aan partijen. In Franstalig België begint het bij extreemlinks en stopt het bij de MR: op rechts gaapt een heel diep gat. De MR is zelfs niet eens rechts, dat is een centrumlinkse partij. De Open Vld, de VVD in Nederland, Sarkozy in Frankrijk, de conservatieven in Spanje: die zijn mijlenver verwijderd van de MR.

Die analyse is niet nieuw. U bent ook niet de eerste die in dat gat probeert te duiken: onder meer de Parti Populaire heeft het u voorgedaan. Zonder veel succes.

“Dat klopt, maar ik ga proberen te bewijzen dat het wel kan. Wat is de grote aantrekkingskracht van N-VA voor veel Franstaligen? Hun heldere lijn. Het is duidelijk waar zij voor staan met hun nationalisme en hun socio-economisch verhaal. Zij hoeven geen grand écart te doen tussen het ACW, Unizo en de Boerenbond zoals CD&V. De MR is net zo, de lijn die de partij volgt is flou. Wat zegt de MR over het energiebeleid? Vraag het aan Marie Christine Marghem (federaal minister), Jean-Luc Crucke (Waals minister) of de studiedienst: je krijgt telkens een ander antwoord. De MR is te veel CD&V geworden: een Spaanse herberg.”

Hoe ziet uw rechte rechtse lijn er dan uit?

“Minder belastingen, een lager overheidsbeslag. Ik ben tegen de kernuitstap, net als de helft van de MR-verkozenen, toch is de partij voor. Het identiteitsdebat is bijzonder belangrijk. In Brussel is er geen Belgische of Brusselse identiteit meer die mensen bindt. Belgen, Vlamingen, Marokkanen, Turken, Fransen, Afrikanen. Allemaal blijven ze binnen hun eigen gemeenschap. Ze praten niet met elkaar, ze kennen elkaar niet. De bom staat op barsten.”

U bent secretaris-generaal van Artsen Zonder Grenzen geweest. U kent de problemen in de ontwikkelingslanden als geen ander. Toch bent u erg migratiekritisch.

“Natuurlijk begrijp ik waarom sommigen naar Europa willen komen. Ik heb nog nooit de migranten zelf bekritiseerd, wel het beleid in dit land. De miserie is begonnen onder Verhofstadt I. De gezinshereniging werd uitgebreid, er was de snel-Belg-wet en een grote regularisatiecampagne. Een groot drama.”

U neemt vaak zo fors stelling in, dat zelfs Theo Francken (N-VA) meent dat u te hard bent voor de islam.

“Ik vind het simpel: als je Belg en Europeaan wil worden, dan moet je wel een deel van je cultureel erfgoed achterlaten. Die twee samenlevingen zijn niet helemaal compatibel.”

“Maar ik heb geen probleem met moslims. Ik heb veel moslimvrienden en vrienden met een islamitische achtergrond, zoals Assita Kanko. Dat N-VA vrouwen zoals Zuhal Demir, Darya Safai en zijzelf heeft kunnen strikken, daar ben ik jaloers op. Assita heeft te vroeg beslist. Zeer jammer.”

Is de MR dan blind voor het debat over identiteit?

“Blind niet, maar ze weet niet wat ze ermee moet.”

Vreemd dat u dat zegt. U heeft mee geschreven aan de hoofdstukken over integratie en migratie in het MR-verkiezingsprogramma voor mei.

“Enkele van mijn puntjes hebben het MR-programma inderdaad gehaald. Maar ze nemen de thema’s niet serieus. Migratie en integratie zijn ook zowat de laatste hoofdstukken uit het kiesprogramma, bovendien worden ze voorafgegaan door een hele uitleg waarom het tekenen van het Marakkech-pact gerechtvaardigd was.

U was tegen, maar hield zich publiek gedeisd.

“Ik was de enige Franstalige in het Brussels Parlement die de resolutie over het Marakkech-pact niet gestemd heeft. Bovendien ben ik op het partijbureau als enige ingegaan tegen Charles Michel. Niet makkelijk, kan ik u zeggen.”

Destexhe wil zich niet aansluiten bij N-VA vanwege het nationalisme. ‘Mijn ideaal is het Belgique à papa.’ Beeld Karel Duerinckx

Was er dan geen discussie binnen MR of België dat pact wel moest tekenen?

“Nee, omdat iedereen bang is.”

Waarom?

“Omdat hij Charles Michel is, natuurlijk. Hij is de baas: als hij iets zegt, is het zo. Michel heeft gewoon gezegd: we moeten tekenen. En dat was het dan. (springt recht) Tout le monde avec le doigt sur la couture du pantalon, iedereen in het gelid.”

(Windt zich op) “Trouwens, dat Michel nu opnieuw partijvoorzitter geworden is zonder dat iemand daarvoor heeft kunnen stemmen, druist regelrecht tegen de partijstatuten in. Een voorzitter wordt aangeduid voor een periode van vier jaar na open verkiezingen, dat staat er zwart op wit. Het mandaat van Olivier Chastel liep af in december 2018, midden in de regeringscrisis. Ik had er helemaal geen erg in, anders had ik me zeker kandidaat gesteld. Ik zou mijn positie in het Marrakech-debat en over de kernuitstap uitgespeeld hebben.”

Van een grand écart gesproken: van kandidaat-partijvoorzitter van de MR naar het oprichten van een andere partij.

“Oh, maar ik was echt liever bij MR gebleven. Dat was ook makkelijker geweest. Maar het is helemaal geen grote stap. Ik wil gewoon klassiek-rechtse ideeën kunnen verdedigen in het politieke debat. Zonder dat ik vervolgens uitgekafferd word.”

U bent een opportunist, zeggen uw ex-collega’s bij MR. U vertrekt omdat u geen goede plaats meer kreeg.

“Ik garandeer u: ik zou verkozen zijn van op eender welke plek. Maar zo is het niet gelopen. Ik heb met Didier Reynders en Olivier Chastel gesprekken gevoerd en ik heb een zekere freedom of speech gevraagd. Binnen bepaalde marges, welteverstaan. In de Franstalige pers word ik soms ‘un electron libre’ genoemd. Een elektron cirkelt vrij rond, maar wel rond de kern van het atoom. Daartegenover stond dat ik een plaats zou krijgen die ook aantoonde dat ik nog van tel was in de partij. Maar ik heb nooit een antwoord gekregen.”

Wisten Reynders en Chastel van uw plannen om de partij te verlaten?

“Reynders wel, hem heb ik begin januari al ingelicht.”

Hij heeft de dag voor uw aankondiging u nog proberen te overtuigen om te blijven.

(Haalt schouders op) “Hij was niet de enige die me dinsdag gebeld heeft. (toont zijn gsm met belgeschiedenis) Valentine Delwart (algemeen secretaris van de MR, RW/AVB), Reynders, Michel, ze hebben me allemaal gecontacteerd. Reynders is de enige die ik teruggebeld heb. Hij en ik hebben een goede band, ik heb hem altijd gesteund. Ook wanneer hij in moeilijkheden zat.”

U negeerde de premier?

“Wat had hij me nu nog te bieden? Ik heb hem de afgelopen maanden brieven geschreven met de vraag of er een rechtse stroming mogelijk was binnen de partij. Hij had het te druk om me te ontvangen. Nu is hij premier én partijvoorzitter en heeft hij blijkbaar wel tijd.”

Waarom richt u een nieuwe partij op? U kon zich als Brusselaar ook gewoon bij N-VA aansluiten.

“Ik ben geen nationalist. Ik ben Belg en belgicist. Mijn ideaal is het Belgique à papa. Ik geef toe, dat is nostalgie, ik weet ook wel dat dat heimwee naar het verleden is.”

Nochtans zou u wel degelijk gesproken hebben met N-VA.

“Zeker, maar niet over een overstap. We hebben wel gesproken om eventueel iets samen te doen. Een kartel? Die gesprekken zijn geheim. We hebben informele gesprekken gevoerd, meer zeg ik niet.”

U wil de Franstalige N-VA zijn, zonder het communautaire. U bent de ‘Bart De Wever van de Aldi’. Le Bart De Wever du pauvre, zoals Béatrice Delvaux schrijft in Le Soir.

“De Bart De Wever van de armen? Ik word liever geassocieerd met de armen, dan met de rijkaards. Delvaux vergist zich al vijftien jaar over ongeveer alles, dus waarom zou ik me druk maken? De vergelijking met Jean-Marie Dedecker is meer gepast.”

Die zat op een ander moment in zijn carrière. U bent een outcast in uw partij, u bent zestig en op uw retour. Kan u wel een beweging op de been brengen?

“Dat is volop aan de gang. Ik krijg voortdurend telefoontjes en mails van mensen die zich willen aansluiten. En ik weet het: ik ga topkandidaten aantrekken, maar ongetwijfeld ook erg louche mensen. Het zal er op aankomen om goed te selecteren.”

U bent zelf ook gecontesteerd: u zou tegen betaling positieve rapporten hebben geschreven over de verkiezingen in Azerbeidzjan in naam van de Raad van Europa.

“Een interne commissie binnen de partij heeft me witgewassen. En het gerecht heeft de zaak geklasseerd zonder gevolgen.”

U mag de gebouwen van de Raad van Europa niet meer in.

“Maar ik had al lang ontslag genomen! Dat slaat toch nergens op? Een politieke wraakoefening, dat was het.”

U heeft geen geloofwaardigheidsprobleem?

“Kijk, gisteren (donderdag, RW/AVB) hield de Brusselse MR een congres. Er daagde 150 man op. Bij le grand parti MR. Er zijn 19 gemeenten in Brussel: dat waren dus minder dan tien militanten per gemeente! Een groot succes, voorwaar.” 

U zou beter doen?

“Absoluut. Ik voel de dynamiek.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.