Maandag 30/11/2020

AnalyseAmerikaanse politiek

Achter Bidens eenvoud schuilt een complexere werkelijkheid

Democratisch presidentskandidaat Joe Biden en zijn vrouw Jill op de partijconventie in het Chase Center in Wilmington, Delaware.Beeld AFP

Om de noodzakelijke stemmen te winnen, presenteert Joe Biden de Democraten als een gematigde partij voor iedereen. Maar houdt hij daarmee ook de progressieven tot aan de verkiezingen binnenboord?

De keuze waarvoor de Democratische partij de Amerikaanse kiezer deze week wilde stellen was simpel: tussen licht en donker, tussen vooruitgang en achteruitgang, tussen goed en fout, tussen de Amerikaanse Droom en een Amerikaanse nachtmerrie, tussen Joe Biden en Donald Trump. Maar achter die gepresenteerde eenvoud gaat een complexere werkelijkheid schuil, die de positie van de Democratische kandidaat zwakker maakt dan die lijkt.

“De geschiedenis leert ons dat we in onze donkerste momenten de grootste vooruitgang hebben geboekt”, zei Biden donderdagavond, in de toespraak waarin hij de Democratische presidentskandidatuur accepteerde. “We kunnen het licht weer vinden. Je kunt Amerika in één woord definiëren: mogelijkheden. Dat in Amerika iedereen, en dan bedoel ik ook echt iedereen, de kans moet krijgen om zo ver te gaan als hun dromen en hun door God gegeven talenten hen zullen brengen. We kunnen dat nooit verliezen. In moeilijke tijden als deze geloof ik dat er maar een weg vooruit is. We zijn verenigd in onze jacht op een nog perfectere unie.”

Optimistisch verhaal

Het was een optimistisch getoonzet verhaal, over een land dat zich altijd verbetert, zoals de inwoners die zich altijd denken te kunnen verbeteren. Biden zette dat tegenover het ‘falen’ van Trump, die, met 170.000 coronadoden onder zijn bewind, “niet heeft voldaan aan zijn meest basale plicht”: bescherming van het Amerikaanse volk. “Dat is onvergeeflijk.”

De speech sloot aan bij de grote toespraken eerder in de week, waarvan die van oud-president Barack Obama de opvallendste was. Tegen de traditie in ging deze vol in de aanval tegen zijn opvolger Trump, die hij een gevaar voor de democratie noemde. De boodschap: de kiezers moeten nu hun verantwoordelijkheid nemen en een einde maken aan het bewind, voordat het te laat is.

En daarna zien we wel verder.

De strategie is duidelijk. Om de verkiezingen te kunnen winnen, moeten de Democraten op cruciale plekken meer stemmen halen dan vier jaar geleden. Die extra stemmen moeten ze niet halen in de staten die ze sowieso wel zullen winnen, zoals Californië of New York, maar in de sleutelstaten die ze in 2016 aan Trump verloren: Pennsylvania, Michigan, Wisconsin, Florida en/of North Carolina. Dus appelleren ze aan de middengroepen en twijfelaars die op die plekken zouden kunnen switchen: de rijkere, hoger opgeleide bewoners van de voorsteden, de armere, witte teleurgestelden op het platteland, en de voor corona kwetsbare ouderen overal.

Het beeld dat de Democraten de afgelopen week van zichzelf schetsten was dan ook vooral een beeld waarin die twijfelaars zich moeten herkennen: dat van een voorzichtige, gematigde partij die niet te hard van stapel zal lopen. Republikeinen als voormalig presidentskandidaat John Kasich en voormalig minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell kregen ruime spreektijd toebedeeld om eventuele Republikeinse overstappers onder de kiezers gerust te stellen.

‘Fatsoenlijke’ conservatieven

“De waarden die mij zijn bijgebracht toen ik opgroeide in de South Bronx en daarna als militair, zijn dezelfde waarden als die Joe Bidens ouders hem meegaven in Scranton, Pennsylvania”, zei Powell. “Ik steun Joe Biden als presidentskandidaat omdat die waarden hem nog steeds definiëren, en we die waarden in het Witte Huis moeten herstellen.”

Die boodschap, duidelijk gericht aan ‘fatsoenlijke’ conservatieven, werd ontvangen met voorgeproduceerd applaus. Maar aan de zijlijn van de sociale media was het knarsetanden duidelijk hoorbaar. Powell, de man die Amerika met leugens de Irak-oorlog verkocht? Kasich, die als gouverneur van Ohio fel tegen abortus streed? Waarom kregen zij veel meer spreektijd dan iemand als Alexandria Ocasio-Cortez, het gezicht van de jonge idealistische linkervleugel van de partij, die het met een minuutje moest doen waarin zij, voorafgaand aan de nominatiestemming, de verliezende Bernie Sanders mocht aanprijzen?

Dat was een soort van eer, maar daarmee kwam ‘AOC’ zelf ook in het kamp van de verliezers terecht, en werd de groeiende invloed van progressieven, die de afgelopen maanden weer diverse voorverkiezingen wonnen van het establishment, gebagatelliseerd. Natuurlijk, Bernie Sanders en Elizabeth Warren kregen meer tijd, maar die stelden zich bescheiden op, als kandidaten die het tegen Biden hadden afgelegd. Bovendien zijn zij van een andere generatie.

Natuurlijk, Biden heeft concessies gedaan aan de linkervleugel, met hogere lonen, gratis hoger onderwijs voor lagere inkomens, betaalbare kinderopvang en klimaatbeleid (ingefluisterd door onder anderen Ocasio-Cortez) als progressieve pilaren van zijn programma. Maar is dat genoeg, en hard genoeg?

Scheefgegroeide verhoudingen

Want Biden, die al vijftig jaar meegaat in de Amerikaanse politiek en daarmee mede verantwoordelijk is voor de scheefgegroeide verhoudingen in het land, is vatbaar voor verdenkingen. Toen een topadviseur van Biden woensdag zei dat, als hij wint, de begrotingsruimte ‘beperkt’ is, noemde Ocasio-Cortez dat ‘extreem zorgwekkend’. Voor links bevestigt dit de vrees dat Biden toch niet zo veel van plan is.

Progressieve politici als Sanders en Ocasio-Cortez zijn realistisch genoeg om zich te realiseren dat Trump eerst moet worden verslagen voordat zij een volgende stap kunnen zetten, en moedigen hun aanhangers dan ook aan om massaal op Biden te stemmen. Maar het enthousiasme in die hoek van twintigers en dertigers is nog steeds maar matig. Bidens keuze voor Kamala Harris als running mate lijkt zijn positie wel te hebben versterkt onder met name latino’s, een andere relatief progressieve groep waarin hij relatief slecht ligt.

Het lijkt onvermijdelijk dat de dichtgesmeerde barsten in de partij, ondanks het vertoon van eenheid deze week, vroeg of laat aan de oppervlakte zullen komen. Als dat vóór de verkiezingen is, is de vraag of Biden meer stemmers in het midden zal aantrekken dan hij op links zal afstoten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234