Maandag 06/04/2020

Politiek

A1000 laat Antwerpse jeugd nadenken over stad van morgen: "We zijn hier, met duizend. Dat is ons signaal"

Regisseur Simon De Vos van HETPALEIS.Beeld Bob Van Mol

Hoe moet Antwerpen er over tien jaar uitzien? Woensdag verzamelen zich in HETPALEIS duizend jongeren om hun ideeën daarover af te vuren op Bart De Wever, Jinnih Beels en hun collega-lijsttrekkers. De A1000 geeft een stem aan de Antwerpse jongeren van vandaag – de kiezers van morgen.

Honderd tafeltjes staan klaar op het Theaterplein. Aan elk tafeltje zullen ‘s ochtends tien jongeren praten over democratie, klimaat, mobiliteit, armoede en discriminatie. In de namiddag legt een afvaardiging de uitkomst van die gesprekken voor aan de lijsttrekkers. Je zou de A1000 een jongerenversie kunnen noemen van de G1000, die schrijver David Van Reybrouck in 2011 opzette. Het idee was toen dat de representatieve democratie vervreemd is van haar kiezers, terwijl de burger best in staat is om mee te beslissen over belangrijke maatschappelijke kwesties.

Om de Antwerpse jongeren over die kwesties te bevragen trokken theatermakers Simon De Vos, Eva De Baets en Mieke Versyp in het voorjaar van 2018 naar aso, bso en tso, naar kunsthumaniora en OKAN-klassen, met een uitgebreid voortraject aan lezingen, debatten en artistieke work-outs. Maar hoe por je een groep chillende pubers voor een gesprek rond klimaatverandering? “Veel mensen van mijn generatie leven in hun eigen wereld, ze vinden hun problemen het belangrijkst”, zegt Louis Vermeulen (17). “Zoiets als klimaatverandering voel je niet, het is abstract. Bovendien leer je er weinig over op school. Ik doe Humane, ik had erover gehoord, maar ik merkte dat dat bij anderen niet zo was.”

Lees ook: Antwerpse jongeren beslissen op A1000 hoe hun stad er moet uitzien: "Ik ben benieuwd of De Wever zijn uitspraak over Berbers zal herhalen"

Torenhoog defaitisme

De Vos en zijn ploeg sprongen dus in een leemte rond informatieverstrekking, maar er was meer: in sommige klassen stuitten ze op een torenhoog defaitisme. De Vos: “Een aantal gasten zei letterlijk ‘Dit gaat niet over ons’, alsof ze geen deel uitmaken van de stad.” Zeventien jaar, dat is vroeg om al het geloof in de participatieve democratie te verliezen, zucht David Van Reybrouck, die er met de G1000 net op gebrand was die gelatenheid te doorbreken. “Mensen hebben het gevoel dat het er niet toe doet wat ze stemmen, omdat de politiek toch haar zin doet. Een initiatief als de G of A1000 geeft een ander signaal: je bent niet machteloos, je kan wegen op de politieke besluitvorming”, zegt Van Reybrouck.

Daarvoor moesten de A1000-gastsprekers wel eerst doordringen tot de leefwereld van de prille burgers. Activiste Samira Azabar gooide haar publiek meteen een vraag toe: wie van jullie is ooit gediscrimineerd? De Vos: “Enkele meisjes met een hoofddoek zeiden direct ‘dat daar toch niets aan te doen was’. Samira heeft toen een vlammend betoog gehouden om dat niet langer te ondergaan. Ze schoof de verantwoordelijkheid in hun schoenen – je bent geen slachtoffer, je kan reageren.” 

De sleutel tot de interesse van de leerlingen bleek het verbinden van de kleine besognes met het grotere plaatje. De Vos: “Het feit dat jij geen fietspad hebt, heeft te maken met het vraagstuk rond mobiliteit. Eenmaal zo’n jongere dat doorheeft, gaat er een wereld voor hem of haar open.”

De ploeg liet het niet bij lezingen en debat – de A1000 is uitdrukkelijk ook een kunstenproject van theaterhuizen HETPALEIS, Laika en De Nwe Tijd. En dus krijgen film- en fotoreportages, poetryslam en speeches hun plaats in het programma. De Vos: “Politiek gaat evengoed over emotie, over verbeelding. Via het artistieke luik konden de leerlingen die minder mondig zijn zich tonen.” 

Regisseur Simon De Vos (m.) met enkele van de ambassadeurs.Beeld Bob Van Mol

Ongemakkelijke conversaties

Alleen: wie de buik aan het woord laat, komt soms tot ongemakkelijke conversaties. Eén leerling wilde een speech schrijven over ‘vieze’ homo’s. De Vos: “We hebben er lang over gediscussieerd of dat kon. Dit is geen projectje voor linkse culturo’s, we respecteren de mening van álle jongeren.” Toch trok de ploeg daar een grens. De Vos: “De vrijheid van meningsuiting is nog iets anders dan het stigmatiseren van een minderheid."

De kwestie legt een week punt bloot van de A1000: de wat rousseauiaanse overtuiging dat jongeren sowieso ijveren voor een betere – lees: westers georiënteerde, verlichte – wereld. De valkuil van de morele superioriteit ligt wijd open, maar Van Reybrouck vertrouwt op de kracht van het gesprek: “In de politiek is het debat gepolariseerd: je bent ofwel een gutmensch ofwel een hardwerkende Vlaming. Tussen burgers is meer toenadering mogelijk, zolang je mensen maar laat praten mét in plaats van óver elkaar.” 

Bovendien gaat de A1000 minder over het vinden van de ‘juiste’ oplossingen dan over het gesprek zelf. Vermeulen: “Het voornaamste is dat we daar zijn, met duizend. Wij zijn met de stad bezig. Dat is ons signaal.”

Zal de politiek dat signaal serieus nemen? Voor de liberaal Philippe De Backer heeft Vermeulen een vraag voorbereid over een socialer en ecologisch verantwoorder economie. Zal De Backer écht luisteren, of blijft het bij een symbolische geste? Van Reybrouck is sceptisch: “De verkiezingen komen eraan, die politici komen vooral campagne voeren. En ik stel vast dat de deur voor burgerparticipatie op slot blijft. Dat is onverstandig. Burgers pakken geen macht af van politici, ze helpen hen net om beslissingen te nemen die gedragen zijn.”

Symbolisch of niet: voor duizend Antwerpse jongeren die op 14 oktober of niet lang daarna voor de eerste keer stemmen is de A1000 een wake-upcall. “Misschien is niet elke jongere maatschappelijk gezien wakker geschud,” denkt De Vos, “maar wat wel is ontwaakt, zo hopen we, is het besef dat iedereen kan spreken.”

Het lijsttrekkersdebat vindt woensdag plaats in de grote zaal van HETPALEIS (13u30-15u)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234