Vrijdag 24/05/2019

Vlaams Belang

6 ongemakkelijke waarheden over Vlaams Belang

Filip Dewinter. Beeld Eric De Mildt

Net nu Vlaams Belang weer wat wind in de zeilen krijgt, pakt Filip Dewinter uit met zijn bokshandschoen uit 1991. Politieke waarnemers, én zijn partijgenoten, vinden dat dom. Maar is dat wel zo? Moet het VB braver communiceren om beter te scoren? Of is dat een van de vele politiek correcte misverstanden die over de partij circuleren?

1. Die bokshandschoen is misschien wél een goed idee

Er was een tijd, niet eens zo lang geleden, dat Filip Dewinter een beetje op de lachspieren werkte. Tijdens een verkiezingsmeeting in mei 2009, bijvoorbeeld. Voor een tent vol militanten haalde de Antwerpse leider van Vlaams Belang uit naar het diversiteitsbeleid van de openbare omroep.

"Bij de VRT zijn ze op zoek naar allochtone presentatoren en soapacteurs", speechte hij. "Ik zeg: maak het uzelf niet zo moeilijk. Het is simpel om meer allochtonen op televisie te krijgen. Zend gewoon drie of vier keer per week Opsporing verzocht uit."

Een topgrap is het niet. Maar geef toe: ze zou goed werken in een conference van Geert Hoste. Het was een rare wending in de publieke perceptie van Dewinter: de man voor wie politici jarenlang hadden gesidderd en gebeefd, had ineens een zekere amusementswaarde gekregen.

Wat hij zei, deed er ook niet meer toe. Patrick Janssens (sp.a) had Dewinter in 2006 al beroofd van de illusie dat hij ooit burgemeester van Antwerpen kon worden. En Bart De Wever (N-VA) was volop bezig om hem in te halen als dominante stem in het maatschappelijk debat. Het rijk van Dewinter, en met hem dat van zijn partij, was uit. Zo leek het tenminste.

Partijvoorzitter Tom Van Grieken vindt de bokshandschoen van Dewinter 'niet meer van deze tijd'. Beeld rv

Ondertussen zeggen de peilingen iets anders. Vlaams Belang is helemaal niet uitgeteld, of toch niet helemaal. De partij lijkt weer te stijgen in de volksgunst: volgens een enquête van Het Laatste Nieuws en VTM eind vorig jaar doet ze het met ruim 10 procent zelfs beter dan Groen. Dat is niets in vergelijking met de 25 procent die ze scoorde in 2004, maar veel voor een partij die in 2014 nipt de kiesdrempel haalde.

Zoals elke regering denkt dat zij verantwoordelijk is voor de economische groei, terwijl het vaak domweg aan de conjunctuur ligt, zo denkt Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken nu wellicht dat die gunstige peilingen aan hém te danken zijn, of toch aan de iets bravere communicatie die hij en Gerolf Annemans nastreven, tegen dat eeuwige gebeuk en geboks van Filip Dewinter in.

Maar voor die stelling bestaat geen enkel bewijs. Wel integendeel: de bravere communicatie van Gerolf Annemans leidde in 2014 tot die historisch lage score. Misschien ligt het dus gewoon aan de heersende conjunctuur, want met de combinatie van terreurdreiging en vluchtelingenstroom, zou het verbluffend zijn mocht een partij als Vlaams Belang níét stijgen in de peilingen.

Kortom, de bokshandschoen waar Dewinter een week geleden mee uitpakte, precies een kwarteeuw nadat hij ze voor het eerst in een campagne gebruikte, is misschien zo gek nog niet bekeken. Tom Van Grieken zei in deze krant meteen dat de bokshandschoen als symbool "niet meer van deze tijd" is, maar waarom zou dat juist zijn? Misschien heeft Dewinter wel gelijk en is die harde lijn de enige manier om de partij relevant te houden. Onaanvaardbaar voor andere partijen. Maar relevant voor de kiezer.

2. Alleen de overlopers verdienen echt respect

Dewinter kent de truken van de foor. Hij weet dat hij vol op het gaspedaal moet om de media te halen. Met een foute tweet, een choquerende uitspraak of een agressief beeld. Als Tom Van Grieken de prijs van de vluchtelingenstroom berekent of Gerolf Annemans een kritische noot blaast in het Europees Parlement, halen journalisten verveeld de schouders op.

Als Dewinter pleit voor de legalisering van pepperspray, heeft hij de aandacht. En als hij een proces-verbaal krijgt voor illegale wapendracht omdat hij op de markt pepperspray uitdeelt, staat hij in de krant. Met een klein berichtje, weliswaar, maar Dewinter weet dat hij vandaag niet meer mag verwachten.

Met hun Operatie Keurige Communicatie denken Van Grieken en Annemans niet alleen kiezers terug te halen, ze willen ook respect. Van de media, en van hun collega's. "Er zijn nog altijd politici die mij geen hand geven", jammerde Annemans drie jaar geleden in De Standaard. "Dat vind ik stuitend. Ook als intellectueel vind ik die status als paria erg droef. Wij worden als een vod weggegooid."

In datzelfde interview deed de toenmalige voorzitter een poging om zich te verontschuldigen voor het verleden van zijn partij. "Wij voeren een politieke strijd, geen strijd tegen mensen", zei Annemans. "Ik heb daar persoonlijk altijd op gelet, en in de mate dat de partij ooit aanleiding heeft gegeven om te denken dat wij het op mensen gemunt hadden, moet ik mij daarvoor verontschuldigen, dus ik wil dat gerust doen, on the record, schrijf dat maar op." Voor een man die al bijna dertig jaar in het parlement zit, getuigt die bekentenis van een aandoenlijk gebrek aan politiek inzicht.

Beeld VB

Toen het Vlaams Blok in 2004 werd veroordeeld voor racisme en meteen een doorstart maakte als Vlaams Belang, hebben Annemans en Dewinter de kans gemist om schoon schip te maken. Ze hadden ontslag moeten nemen en de partij radicaal en expliciet laten breken met het verleden. Maar ze grepen elke gelegenheid aan om te benadrukken dat de partij "vuil genoeg" zou blijven, dat "de verpakking" zou veranderen, maar "de inhoud" niet.

De recente geschiedenis heeft bewezen dat er voor VB-mandatarissen maar één manier is om gerehabiliteerd te worden: overlopen naar de N-VA. Zo is Karim Van Overmeire, een van de auteurs van het racistische zeventigpuntenplan uit 1991, vandaag schepen in Aalst - een hoedanigheid waarin hij de voorbije jaren allicht meer handen heeft geschud dan Annemans in zijn hele loopbaan.

Dewinter hengelt niet naar het respect dat Annemans en Van Grieken zo hard willen. Hij weet dat hij zijn plaats in de geschiedenisboeken toch al heeft verdiend.

Filip Dewinter twee weken geleden op een Pegida-betoging in Antwerpen. Wanneer verandert de islamkritiek in ordinaire moslimhaat? Beeld Eric De Mildt

3. Het Vlaams Blok heeft al te vaak gelijk gekregen

Vandaag is dat Bart De Wever. Maar wie was vóór de N-VA-voorzitter de invloedrijkste politicus van Vlaanderen? Stel die vraag aan Wetstraat-watchers en ze zullen het bekende lijstje opdreunen: Guy Verhofstadt, Steve Stevaert, Yves Leterme. Terwijl het correcte antwoord luidt: Filip Dewinter, omdat hij het politieke klimaat in Vlaanderen meer dan wie ook heeft gewijzigd, de strategie van de beroemde communistische leider Antonio Gramsci indachtig.

"De methodiek die Gramsci aanprees, is de juiste", vertelde Dewinter begin 2009 in Knack. "Je moet eerst de geesten veroveren vooraleer je politiek kunt scoren. In dat opzicht hebben wij het cordon sanitaire al honderdduizend keer doorbroken. "Wij hebben de geesten zodanig beïnvloed dat onze ideeën ongemerkt zijn doorgesijpeld in de samenleving. Grote groepen mensen hangen ons ideeëngoed aan en kopiëren onze taal, vaak zelfs zonder het te beseffen. Dat zijn onze beste propagandisten."

Door de publieke opinie zo te masseren, had het Vlaams Blok een enorme invloed op de andere partijen, die daar niet meer tegenin durfden te gaan. Zo raakte het debat over diversiteit grondig vergiftigd en liet de linkerzijde over zich heen lopen.

"Wij deden te vaak een beroep op peilingen om te weten welke maatregelen goed in de markt lagen", gaf sp.a-kopstuk Freya Van den Bossche ooit toe. "Het criterium was: wat vinden de mensen? Ik denk dat de manier waarop wij zijn omgegaan met diversiteit lange tijd mede daardoor werd ingegeven. Wij waren te bang van de publieke opinie. Wij durfden mensen niet tegen de haren in te strijken."

Ziedaar de tragiek van het cordon sanitaire. Ja, de schutkring heeft gewerkt: Dewinter en de zijnen hebben nooit kunnen besturen. Maar dat cordon was een zeef: mandatarissen geraakten er niet door, het VB-discours sijpelde langzaam maar zeker naar binnen, onder het motto: de partij stelt de juiste vragen, maar geeft de verkeerde antwoorden. Zelfs de antwoorden zijn inmiddels doorgedrongen tot de mainstream.

Alexis Deswaef, voorzitter van de Liga voor de Mensenrechten, wees daar vorig jaar op: het zeventigpuntenplan is voor een deel omgezet in beleid. Zo bestaan er ondertussen gesloten opvangcentra, worden veel meer mensen uitgewezen, is er een lijst met veilige landen waarnaar je sowieso wordt teruggestuurd, is de naturalisatieprocedure verstrengd, en wordt het 'eigen', Nederlandstalige volk bevoordeeld bij het verkrijgen van een sociale woning. Het Vlaams Blok-alias-Belang heeft al vaak gelijk gekregen - of liever: de andere partijen hebben de partij vaak gelijk gegeven. Té vaak wellicht.

En de feiten vandaag? Geven die de partij met terugwerkende kracht gelijk? Zelf beweren ze van wel. Maar ook dat is te kort door de bocht. Neem nu het mismeesterde islamdossier in ons land. De godsdienst op zich werd al in 1974 door de overheid erkend. Maar aan een concreet, constructief beleid durfde geen enkele politicus zich te wagen. Men heeft dat dossier laten verrotten omdat men bang was weggezet te worden als islamknuffelaar, bang dat men de publieke opinie tegen de haren zou instrijken.

En dus keek men jarenlang weg, liep men met een grote bocht om elke imam heen en durfde men geen moskeeën te erkennen. De gevolgen zijn bekend: de meeste imams in Vlaanderen spreken zelfs geen Nederlands. De andere partijen hadden veel eerder de gematigde moslims moeten omarmen, dan had hun islamkritiek vandaag iets geloofwaardiger geklonken. Dat ze dat niet hebben gedaan is, hoe cynisch dat ook klinkt, mede de verdienste van het Blok-alias-Belang.

4. Het Vlaams Belang is niet islamkritisch genoeg

Het was toeval, maar toch. Toen die twee vliegtuigen in New York op 11 september 2001 dwars door de WTC-torens vlogen, was Filip Dewinter net jarig. Wat een kantelpunt was voor de wereld, was dat ook voor zijn partij. Zeker na de veroordeling in 2004 was de toenemende moslimterreur een gedroomd alibi om te vervellen van een ronduit racistische tot een zogenaamd islamkritische partij.

Was hij vroeger soms een ordinaire straatvechter, vandaag bevindt Dewinter zich in het benijdenswaardige gezelschap van een aantal van 's werelds topintellectuelen. Toen hij in 2009 Inch'Allah? had gelezen, liet de Nederlandse schrijver Benno Barnard weten: "Bidt allen voor mij, maar de strekking van Dewinters boek wijkt niet noemenswaardig af van de strekking van stukken en manifesten die Salman Rushdie, Bernard-Henry Lévy en Ian McEwan hebben gepubliceerd en ondertekend."

Maar hoe bonafide is die islamkritiek van Dewinter en de zijnen? Wie twee weken geleden de sfeer ging opsnuiven bij de Pegida-betoging in Antwerpen, zal eerlijk moeten toegeven dat daar weinig onthechte islamkritiek te horen viel, maar vooral veel, welja, moslimhaat. U zult een Vlaams Belanger niet gauw betrappen op racistische uitspraken, maar wie zich buiten het officiële circuit begeeft, moet al doof zijn om de haat niet te horen. Niet alleen bij de achterban, ook bij de voorhoede.

Neem nu voormalig Pegida-woordvoerder Wim Van Rooy, auteur van Waarover men niet spreekt en vader van Sam Van Rooy, de protegé van Filip Dewinter. Toen Knack hem onlangs vroeg wat hij ervan vond dat vooral moslims het slachtoffer zijn van de huidige moslimterreur, antwoordde hij: "Ik vind het prima. We trekken ons beter terug uit die landen en laten het hen onder elkaar uitvechten."

Beeld Eric de Mildt

Het is iets waarover men niet graag spreekt, maar die zogenaamde islamkritiek is al te vaak een afgeborsteld pakje waarmee de vreemdelingenhaat wordt uitgedost, ter wille van de politieke correctheid.

Het Vlaams Belang een islamkritische partij? Mja. Dat willen ze ons graag doen geloven. Maar het partijprogramma zoals dat de voorbije decennia werd uitgedragen, kent maar twee constanten: het compromisloze streven naar een onafhankelijke Vlaamse staat, en de onbeschaamde exploitatie van de slogan 'Eigen volk eerst'.

Als uw ouders of grootouders uit Marokko of Turkije naar Vlaanderen zijn gekomen, en u derhalve al sinds uw geboorte Vlaming onder de Vlamingen bent, dan hoort u er voor Filip Dewinter toch nog altijd niet echt bij. Zelf vatte hij die overtuiging ooit samen in de oneliner: "Een kat die in een viswinkel geboren wordt, is daarom nog geen vis."

Karel Dillen in 1978. "Hij draait zich om in zijn graf"

5. De partij aanvaardt niet al onze normen en waarden

De jongere lezers zullen zich dat niet herinneren, daarom is het goed het nog eens in herinnering te brengen: het Vlaams Blok-alias-Belang is de politieke nageboorte van de collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog. De ideologische link met het nazisme is altijd als een donkerzwarte wolk boven de partij blijven hangen. Karel Dillen, de stichter van de partij, vertaalde in de jaren vijftig zelfs een bekend negationistisch boek, waarin dus werd beweerd dat de jodenvernietiging nooit heeft plaatsgegrepen.

(Tussen haakjes: kijk eens naar het logo van Pegida, dat in Vlaanderen niet veel meer is dan een dochteronderneming van Vlaams Belang - met Dewinter als afgevaardigd bestuurder. Op dat logo staat een vuilnisemmertje waarin een aantal vlaggen worden gedumpt: die van IS, die van het communisme en die van, jazeker, het nazisme. Telkens als Dewinter speecht op een Pegida-bijeenkomst, met dat logo op de achtergrond, draait Karel Dillen zich om in zijn graf.)

Zoals het een extreemrechtse partij betaamt, heeft het Vlaams Blok-alias-Belang nooit een hoge pet op gehad van de mensenrechten. Vandaag zal de partij vurig onze waarden en normen verdedigen. De verlichting! De gelijkheid van man en vrouw! De rechten van de mens! Een beetje ongeloofwaardig toch, voor wie zijn geschiedenis kent. Op 14 juni 1992 zei Filip Dewinter in De zevende dag dat de mensenrechten ondergeschikt zijn aan het devies 'Eigen volk eerst'. Een dag later beaamde Annemans dat in deze krant.

Helemaal ironisch is het dat een deel van de VB-achterban, ter verdediging van het eigen volk, de goorste en soms regelrecht genocidaire commentaren achterlaat op Facebook en andere websites - een vorm van radicalisering die nog maar zelden de voorpagina's haalt, maar die op z'n minst zorgwekkend mag genoemd worden. Moslims afvoeren naar een plek waar ze tegen de muur kunnen worden gezet is een bedenkelijk ideetje dat toch niet helemaal strookt met de westerse normen en waarden.

Geheel onschuldig, maar even veelzeggend is de conservatieve moraal waarvan het Vlaams Blok-alias-Belang doordrenkt is. In 2009 gaf Dewinter zelf toe dat zijn partij wat betreft drugs, abortus en euthanasie op de lijn van de islam zit. "Op dat vlak heeft de islam inderdaad een gigantische voorsprong op ons", zei hij. "Ze hebben een ethisch programma dat zeer consequent is, dat kan ik niet ontkennen. Veel van die waarden, die ook christelijke waarden zijn, heeft onze samenleving overboord gegooid."

Zie ook: de klassieke, heteroseksuele rolpatronen uit grootmoeders tijd. In 2002 kwam historica Veerle Vanden Daelen na een analyse van de partijteksten tot de conclusie dat vrouwen voor het Vlaams Blok aan de haard thuishoren, met de kinderen op schoot.

Ook wat betreft homoseksualiteit is de partij nog niet in de moderniteit beland. "De eerste generatie Blokkers was zeker homofoob", zei Vanden Daelen in De Standaard. "In de jaren tachtig werden homoseksuelen nog omschreven als 'kleverige tuinkabouters'. Nu houden ze geen scheldtirades meer, maar ze blijven homoseksualiteit als abnormaal beschouwen en zeggen holebi's enkel te accepteren wanneer ze 'discreet' blijven."

Dat is overigens geen oude koe die hier uit de gracht wordt gehaald. Dat is nog altijd de mening van Dewinter zelf. Vlak voor de verkiezingen in mei 2014 legde hij bij Luk Alloo op Radio 2 nog eens uit dat homoseksualiteit in zekere zin een modeverschijnsel is, iets waartoe mensen zich bekeren om zich wat interessanter te maken. Als de voorzitter van de Moslimexecutieve zoiets zegt, moet hij morgen ontslag nemen.

6. Filip Dewinter zendt nú al zijn dochters uit

Tot slot nog even terug naar die bokshandschoen. Het beeld dat na de berichtgeving van de voorbije week blijft hangen, is dat van Dewinter als koppigaard en dwarsligger, de man die de zo noodzakelijke vernieuwing van zijn partij in de weg staat.

De droom die Gerolf Annemans en Tom Van Grieken daarbij voor ogen staat, is die van het Front National in Frankrijk: met Marine Le Pen scoort die partij beter dan vader Jean-Marie ooit heeft gekund. Omdat, zo luidt de redenering, Marine Le Pen - en haar nichtje Marion Le Pen - de partij de afgelopen jaren veel keuriger, sympathieker en dus aantrekkelijker hebben gemaakt. Dat willen Annemans en Van Grieken ook. Als ze Marine Le Pen ergens bespeuren, struikelen ze over elkaar om een selfie met haar te kunnen maken.

Maar Vlaanderen is Frankrijk niet. Om de eenvoudige reden dat Bart De Wever bij onze zuiderburen niet verkiesbaar is. De electorale ruimte voor keurig en sympathiek rechts wordt bij ons volledig ingenomen door de N-VA. De omstandigheden drijven een aantal kiezers terug naar Vlaams Belang, maar als de partij die trend een handje wil helpen, zal de huidige koers niet volstaan. Daarvoor ontbreekt het Van Grieken aan charisma, aan de Dewinteriaanse kunst om rauwe onderbuikgevoelens volop te exploiteren.

Vandaar deze voorspelling. Het is natuurlijk een gok, en Wim De Vilder mag ons over vijf jaar komen zeggen dat we er volledig naast zaten, maar misschien zet Filip Dewinter pas écht een stap opzij als een van zijn dochters op het podium kan worden gehesen, zoals dat bij het Front National gebeurde.

Hij heeft drie potentiële kroonprinsessen. An-Sofie (23) poseerde ooit voor een affiche in bikini en boerka, Karolien (26) stond in 2014 op de Europese VB-lijst en Veroniek (21) stond in datzelfde jaar bij wijze van stunt op een lijst in Wallonië. Veroniek duikt straks ook op in Terug naar eigen land, het nieuwe programma van Martin Heylen waarin BV's zich moeten verplaatsen in de schoenen van een vluchteling. Niet alleen Dewinter zendt zijn dochters uit. Vier doet dat ook al.

Filip Dewinter met dochters Karolien en An-Sofie (februari 2012): twee van zijn potentiële kroonprinsessen. Beeld belga
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.