Vrijdag 20/09/2019

Analyse Formatie

100 dagen regeringsvorming: verlengd wegens grote flop

PS-voorzitter Elio Di Rupo. Beeld BELGA

Ooit, onder Jean-Luc Dehaene (CVP), was honderd dagen een eeuwigheid om een regering te vormen. Vandaag blijkt het niet eens genoeg om onderhandelingen op te starten. Wat is er nodig om de federale formatie te deblokkeren? Een begroting die 12 miljard in het rood duikt?

In de eerste plaats wachten de partijen op de regionale formaties. Vooral dan in Wallonië. Ten zuiden van de taalgrens leidt de PS van Elio Di Rupo de dans. De socialisten onderhandelen met MR en Ecolo over de vorming van een coalitie. Na de verkiezingen draaiden gesprekken met de PTB op niets uit. Ook een poging om een minderheidskabinet met Ecolo op de been te brengen liep faliekant af.

Lees ook

Carl Devos: ‘Open Vld en CD&V gedragen zich als bijhuizen van N-VA

De onderhandelingen tussen de PS, de MR en Ecolo zitten in de eindfase. Thema’s zoals onderwijs en werk worden de komende dagen bediscussieerd. De PS en de MR zijn tot elkaar veroordeeld om een meerderheid te vormen. De socialisten willen ook Ecolo erbij om de nieuwe coalitie zo ver mogelijk naar links te laten overhellen, maar mathematisch zijn de Franstalige groenen overbodig. Ze stellen daarom een aantal extra inhoudelijke eisen. De kans is groot dat de PS en de MR daar op ingaan.

Paarsgroen

Wordt het dus paarsgroen in Wallonië? Of alsnog paars? Het antwoord op die vraag zal sowieso invloed hebben op de federale gesprekken, klinkt het in de Wetstraat. Al is nog niet heel duidelijk dewelke. Een hoge bron: “Heel wat Vlaamse politici redeneren dat de PS wel aan tafel zal komen met de N-VA eens de partij zekerheid heeft over een Waalse coalitie met de MR en Ecolo. Ze vermoeden dat de Franstalige socialisten een ferme bocht aan het maken zijn. Van contacten met de PTB tot spreken met de N-VA. Maar niemand weet dat zeker. Evengoed zegt Di Rupo binnenkort voorgoed non tegen De Wever, onder druk van coalitiepartner Ecolo.”

Honderd dagen na de verkiezingen hebben Bart De Wever en Di Rupo, de kopmannen van de grootste partijen langs weerskanten van de taalgrens, elkaar tweemaal gezien. Een eerste keer in juli, tijdens een rondetafel van anderhalf uur met vijf andere partijen erbij. Een tweede keer vorige week, tijdens een nieuwe rondetafel. Een-op-een-gesprekken met De Wever wimpelde Di Rupo af, uit angst om Ecolo te bruuskeren – de N-VA en Ecolo leven immers op voet van oorlog.

Begroting

Zo sleept de formatie zich voort. Vlaams staat een centrumrechtse coalitie in de steigers, Waals paarsgroen. Die combineren in een Belgische regering is moeilijk.

In de Wetstraat wordt de paarsgele formule met de N-VA en de PS (en zonder Ecolo) nog altijd bestempeld als de meest plausibele optie voor de toekomstige regering. Al is iedereen ervan overtuigd dat er nog veel water naar de zee moet stromen voordat zo’n kabinet aantreedt. Volgens een Vlaams-nationalist “evenveel water als er in de Noordzee zit”, want de verschillen tussen de N-VA en de PS blijven monumentaal.

Maar de vorming van de regering-Di Rupo in 2012 leert dat politieke coalities ook gesmeed kunnen worden door druk van buitenaf. Een dreigende afstraffing door de ratingbureaus dreef de drie traditionele families toen in elkaars armen. Ook vandaag hangt een financiële donderwolk boven het land. Volgens schattingen van het Monitoringcomité, waarover De Tijd bericht, stevent België tegen 2024 af op een begrotingstekort van bijna 12 miljard euro.

“De cijfers van het Monitoringcomité geven nog maar eens aan dat de tijd dringt voor de vorming van een volwaardige federale regering”, zegt vicepremier en minister van Financiën Alexander De Croo (Open Vld). “De volgende jaren blijft het beheersen van het budget een van de belangrijkste uitdagingen, onder meer door de kost van de vergrijzing, die jaar na jaar stijgt. Alleen een slagkrachtige regering kan die uitdaging aan”, onderstreept de liberaal. Open Vld en CD&V vragen al langer dat de N-VA en de PS eerst samen uitmaken of ze een coalitie kunnen vormen. Pas als die piste formeel dood is, kan er nagedacht worden over een alternatief.

De informateursopdracht van Didier Reynders en Johan Vande Lanotte loopt tot 9 september. Wellicht wordt hun opdracht dan voor de vijfde keer verlengd door koning Filip. Beeld Photo News

Nogmaals verlengd

Ook de koninklijk informateurs Johan Vande Lanotte (sp.a) en Didier Reynders (MR) spelen de budgettaire kaart. In hun consultaties benadrukten ze steevast het belang van de begroting. De tweede rondetafel georganiseerd door het duo handelde over de budgettaire stabiliteit van het land. Vooral PS lijkt gevoelig voor dit argument. 

Al is niet iedereen hiervan overtuigd. Een Vlaamse partijtopper: “De Italiaanse begroting gaat diep in het rood. De Franse ook. De Europese Commissie zal die grootmachten niet straffen. Ook België zal dus ontsnappen. De PS weet dat.”

De informateursopdracht van Vande Lanotte en Reynders loopt tot 9 september – volgende week maandag. Dan wordt het duo opnieuw verwacht op het koninklijk paleis. Wellicht wordt hun opdracht dan voor de vijfde keer verlengd door koning Filip. Die heeft niet veel keus, want het alternatief is de aanstelling van een N-VA’er en een Franstalige socialist. Maar daar lijkt zowat iedereen in de Wetstraat het over eens: zelfs honderd dagen na de verkiezingen is het hier nog te vroeg voor.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234