Overlijden

Nobelprijswinnaar Dario Fo is overleden

- Redactie - Bron: Belga, Reuters, ANP, nobelprize.org

De Italiaanse toneelschrijver en Nobelprijswinnaar Dario Fo, onder meer bekend van 'Mistero Buffo', is overleden. Hij werd 90.

2 Dario Fo in 2006. © AFP

De Italiaanse regering maakte het overlijden van Fo bekend. "Met Dario Fo verliest Italië een van zijn grootste protagonisten van het theater, de cultuur en het burgerlijke leven van ons land", zo zei premier Matteo Renzi, die zelf vaak door Fo in het vizier werd genomen. Volgens de Italiaanse krant Corriere della Sera stierf Fo in een ziekenhuis in Milaan. Daar was hij 12 dagen geleden opgenomen met longproblemen.

Fo stond bekend om zijn bijtende politieke satire in toneelstukken als 'De accidentele dood van een anarchist'. Hij baseerde zich voor zijn werk op de Italiaanse toneelvorm commedia dell'arte, geïmproviseerd theater dat naast komisch vermaak ook afrekende met regenten en hoogwaardigheidsbekleders. Samen met zijn vrouw en muze Franca Rame schoffelde Fo de politieke klasse geregeld onderuit in toneelstukken en radio- en tv-optredens, tot groot jolijt van de gewone Italiaan. Hij stak ook de draak met pausen en praatjesmakers, en zelfs met de maffia, de wapenindustrie en milieuvervuilers. Fo werd ongeveer veertig keer wegens belediging of smaad voor de rechter gedaagd en ook meerdere keren op het toneel opgepakt en afgevoerd.

Een van zijn bekendste werken, 'Mistero Buffo', werd in 1972 bij ons met succes herwerkt door de Internationale Nieuwe Scène, met onder meer Jan Decleir en Dora van der Groen in de hoofdrollen. Hun versie wordt nog steeds beschouwd als een van de beste en belangrijkste Vlaamse theaterproducties. Decleir maakte ook furore met de solovoorstelling 'Het eerste mirakel van het kinneke Jezus' uit 'De tijger en andere verhalen' van Fo. Decleir trok jaren rond met zijn monologen, onder de titel 'Obscene Fabels'.

"Onze Nobelprijs"

De subversieve humor van Fo bezorgde hem een cultstatus, maar leverde hem ook problemen op. Zo werd hij een tijdlang van het podium en televisie geweerd in een poging van het Italiaanse establishment om hem te muilkorven, wat overigens mislukte. Fo bleef zijn hele leven lang politiek geëngageerd. Hij was een fervente aanhanger van de Vijfsterrenbeweging en diens anarchistische oprichter Beppe Grillo, die hij vergeleek met een van de helden uit zijn eigen politieke komedies.

2 Dario Fo en zijn vrouw Franca Rama in 1997, nadat hij net had vernomen dat hij de Nobelprijs had gewonnen. © AP

Fo werd op 24 maart 1926 geboren in San Giano, een klein dorpje aan het Lago Maggiore. Zijn vader Felice was, naast socialist en stationschef, ook acteur in een lokaal amateurtheatergezelschap. De grootvader van Fo reisde rond in een huifkar vanwaaruit hij verhalen vertelde en lokale nieuwtjes verspreidde. Zijn vaak satirische verslagen leverden hem de bijnaam 'peperzaadje' op. Het was van zijn grootvader dat de jonge Dario de beginselen van zijn verhaalkunst meekreeg. 

Dario Fo trok in 1940 naar Milaan om te studeren aan de kunstacademie van Brera. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog werd Fo opgeroepen voor het leger, maar hij kon ontsnappen en bracht de laatste maanden van de oorlog verborgen door op een zolderkamer. Na de oorlog hervatte Fo zijn studies in Milaan, die hij combineerde met een opleiding architectuur. 

In 1950 werd hij uitgenodigd door theatermaker Franco Parenti om diens theatergezelschap te vervoegen. Een jaar later ontmoette Fo Franca Rame, met wie hij zich al na enkele weken verloofde. Het betekende het begin van een vruchtbare samenwerking. 

In 1997 won Fo de Nobelprijs voor Literatuur. Omdat hij veel van zijn stukken samen met zijn vrouw Franca schreef, sprak Fo daarom altijd van "onze Nobelprijs".

In maart verscheen er nog een interview met Fo in De Morgen naar aanleiding van zijn 90ste verjaardag. Herlees het in de Pluszone van De Morgen.

nieuws

cult

zine