Opera

'Lohengrin' bij Opera Vlaanderen: Nóg een uitzichtloze interpretatie

David Alden ensceneert Wagners ‘Lohengrin’ bij Opera Vlaanderen

3 © Copyright Opera Vlaanderen/Annemie Augustijns

Na de voorstelling van Olivier Py in de Munt loopt er bij Opera Vlaanderen opnieuw een politieke Lohengrin, nu van de Amerikaanse regisseur David Alden. Alden is minder betuttelend dan Py maar ook minder consequent. Ook na deze interpretatie blijft Richard Wagners Lohengrin een problematisch werk.

Net als Py laat Alden Lohengrin beginnen na een oorlog in een verwoeste stad (weetje; volgens het libretto van Wagner is dat Antwerpen). Alle muren hangen scheef: de wereld is uit haar lood geslagen. Het volk is in een prerevolutionaire stemming, de politici - met name koning Hendrik de Vogelaar - proberen die situatie naar hun hand te zetten. Maar wat doe je in zo’n setting met een witte ridder die in een door een zwaan getrokken bootje komt aanzetten? Een ridder die alles kan oplossen zolang je maar niet naar zijn naam vraagt? 

Share

Regisseur David Alden geeft ook al te vaak, en niet echt met ironie, toe aan de kitsch

Bij Alden is er uiteraard geen bootje en de zwaan is enkel als duister gefladder in de lucht aanwezig. En Lohengrin is een nonchalant-elegante praatjesmaker die, na met de blote hand de met zijn slagzwaard zwaaiende Telramund te hebben overwonnen, snel tot opperbevelhebber en bruidegom van de tevoren gefolterde maar wonderlijk weer tot witte prinses getransformeerde Elsa van Brabant wordt bevorderd. Dat alles onder gejuich van het al heel wat minder revolutionaire volk.

3 © rv

Hier blijkt al: zoals nagenoeg elke Lohengrin-regisseur zit Alden in de tang van de Wagneriaanse tegenstelling tussen romantisch sprookje en nationaal-revolutionaire retoriek. Hij vindt er vele mooie en zinvolle beelden bij (de vier schoonmaaksters als ‘pages’ van Elsa bijvoorbeeld) maar geeft ook al te vaak, en niet echt met ironie, toe aan de kitsch, met name in de bruidsstoet en de bruidskamerscène (met een reuzegroot schilderij uit de Beierse namaakburcht Neuschwanstein).

Cliché-standbeeld

Dirigent Alejo Pérez geeft niet toe aan de kitschverleiding maar brengt een degelijke, tussen traditie en moderniteit weifelende lezing. Het koor levert uitstekend werk af; onder de zangers maken vooral Iréne Theorin als Ortrud en invaller Goran Jurić als koning Hendrik indruk. Heel mooi is ook de Heerrufer van de jonge Vincenzo Neri. Enigszins teleurstellend is oude rot Zoran Todorovitch als Lohengrin. Ondanks heel wat mooi gekleurde passages mist zijn prestatie eenheid en grote lijn. Liene Kinča als Elsa en Craig Colclough als Telramund zijn dan weer goed zonder meer.

3 © rv
Share

Alleen een radicaal hedendaagse lezing kan 'Lohengrin' redden

Terwijl het treurige, uitzichtloze einde heel gepast nadert met een plots naar de middeleeuwen geflitst donker leger, is de slotscène opnieuw dubbelzinnig. De jonge Godfried blijkt niet de betoverde zwaan te zijn maar komt, net als Elsa bij het begin van het stuk, uit een luik gekropen. Goed, denk je, een opgesloten kind zal het misschien beter doen dan een praatjesmaker. Maar nee, hij grijpt het slagzwaard en houdt het krijgshaftig in de hoogte, als een cliché-standbeeld. Tja, als dat de boodschap van Lohengrin is, zijn we nog geen stap verder.

In een opiniestuk in deze krant stelde Johan Thielemans terecht dat we misschien moeten proberen ‘Lohengrin’ eens zonder nazi-referenties te spelen. Maar de oplossing die hij suggereert - “Zet de verbeelding aan het werk” - is onvoldoende. Verbeelding alleen zal nooit het dilemma oplossen tussen Wagners geniale maar ook bedwelmende muziek en het ziekelijke allegaartje van reinheidswaan, revolutionair ongeduld en egoïsme dat uit zijn teksten spreekt. Daar is meer voor nodig: een vlijmscherpe reflectie over wat deze tegenstelling ons leert over onze wereld van vandaag. Alleen een radicaal hedendaagse lezing kan Lohengrin redden.

Nog tot 23/10 in bij Opera Vlaanderen, Antwerpen.

Dossier Plankenkoorts
Dossier Plankenkoorts

Theater, opera en dans zijn uw ding? Onze podiumploeg zorgt voor de nodige inspiratie.

Lees alle artikels

nieuws

zine