Theater

Bankiers zijn net mensen. Vertrouw ze net zomin als jezelf

Ontroerend Goed maakt fenomenaal sterke voorstelling over de financiële sector

£¥€$ (Lies) is een knappe historische én psychologische analyse van de wereld van de high finance. Daarbovenop is het ook slim, snel en razend spannend theater.

1 Lies van Ontroerend Goed © Michiel Devijver

"Place your investments!" Aarzelend schuif ik twee jetons naar voren. De croupier kijkt bedenkelijk: "Are you sure?" Beleefd wijst hij erop dat onze bank moet groeien, wil ze haar concurrentiële positie behouden. Mijn tafelgenoten investeren, speculeren en fuseren wél op grote schaal. Ik schud mijn hoofd, een beetje onzeker. Zo voelt het dus: de druk van de markt.

De opstelling is die van een casino. Aan verschillende speeltafels zitten zeven toeschouwers die samen een bank vormen. De tafels concurreren tegen elkaar - een centraal roterend scorebord toont ieders ratings - maar ook aan tafel is het een spel van iedereen tegen iedereen. De croupiers verdelen zwierig de assets en pushen ons richting risico. "Is dit geld echt?", vraagt mijn buurman, die net heeft moeten lenen bij zijn buurman. "As real as the trust between us", glimlacht de croupier. Bij het centrale scorebord orakelt iemand een morele verantwoording voor dit wurgkapitalisme: "We are more connected to each other than ever."

Ik ken dit verhaal, ik weet dat er geen happy end is, maar ik ben als klein spelertje niet in staat het tij te keren. Op centraal niveau worden de spelregels voortdurend veranderd en de overheid speelt vrolijk mee: ze drukt geld bij, staat deregulering toe en wat aan belastingen terugvloeit naar de staatskas wordt minder geïnvesteerd in publieke sectoren, meer in financiële producten. De markt gaat 'virtueel' - mijn eigen aandelen in de luxe-industrie worden plots hedgefondsen; ik investeer nu geld in geld dat niet bestaat. Natuurlijk gaat het fout: de bubble barst, banken vallen om, obligaties worden aan bodemprijzen versjacherd. Maar hey: no pain, no gain. Er is geen alternatief, dus wanneer de verliezen geteld zijn - en door de burger betaald - probeert de markt met een dwangmatig optimisme het vertrouwen te herstellen. Applaus voor onszelf!

Huzarenstukje

Het speeltempo is moordend - dit is high speed investing - en het is fenomenaal hoe £¥€$ in minder dan twee uur tijd een complex historisch gegeven als de financialisering van de economie inzichtelijk maakt. Dat alleen al is een huzarenstukje, en toch blijft vooral de psychologische mindfuck hangen. Voor een sector die bezig is met exacte cijfers functioneert de high finance schrikbarend irrationeel. Geen koele berekening maar impulsen van angst en verlangen zorgen ervoor dat dat er veel op het spel staat - veel geld, óns geld, want vergeet geen seconde dat dit spelletje écht is. De conclusie: bankiers zijn net mensen. Vertrouw ze net zomin als jezelf. Het is geen vergoelijking maar een nuchtere vaststelling.

Tegelijkertijd verschuift zo de blik wel richting dat grotere, gedepersonaliseerde orgaan dat het algemeen belang voor ogen zou moeten hebben: de overheid. Waarom gedraagt onze overheid zich eigenlijk als een bankier? Moet zij niet investeren in onderwijs en gezondheidszorg, in plaats van in gebakkenluchtobligaties? En hoeveel Grote Parades hebben we nog nodig om haar daarvan te overtuigen? Bloedserieuze vragen die £¥€$ al spelend oproept - dit is theater van grote klasse.

Tot 20/10 op tournee; ontroerendgoed.be

nieuws

zine