Theater

'Shown and Told': een sprong in het onbekende met het publiek als getuige

Drie avonden lang improviseren de Amerikaanse choreografe Meg Stuart en de Britse theatermaker/auteur/kunstenaar Tim Etchells samen op het podium van het Kaaitheater. Hij vooral met woorden, zij met bewegingen. Shown and Told is een sprong in het onbekende, met het publiek als onontbeerlijke getuige.

1 Meg Stuart en Tim Etchells staan drie avonden samen op het podium van het Kaaitheater. © rv Guy Kokken

Stuart en Etchells zijn oude bekenden. Ze werkten al samen aan Stuarts voorstellingen Alibi (2001) en It's Not Funny (2006). Recent toerden ze ook samen met hun eigen solovoorstellingen. Het idee voor de collectieve improvisatie Shown and Told ontstond toen ze in Berlijn samen deelnamen aan Expo Zero, een tentoonstelling/happening die de Franse choreograaf op verschillende plekken, waaronder Brussel, op het getouw zette.

Wat bracht jullie ertoe om samen te improviseren?

Tim Etchells: "In Berlijn ontdekten we een improvisatietechniek die ons veelbelovend en boeiend leek: ik improviseerde teksten rond Megs bewegingen en omgekeerd, zonder dat één van de twee de leiding neemt."

Meg Stuart: "We gaan bijna symbiotisch te werk. We houden ons ook niet strikt aan de taakverdeling. Het kan al eens gebeuren dat Tim aan het dansen slaat en ik daar woorden bij verzin. Er zit wel een zekere ontwikkeling in: we gaan van heel concrete, en vaak ook persoonlijke dingen naar acties met een meer open, onbepaald karakter."

Vertrekken jullie van een basisgegeven, een tekst of een dans, waarop jullie verder werken?

Share

'Er zit redelijk wat structuur in de avond. Hoe dan ook kan je maar een bepaalde graad van onzekerheid hanteren'

Meg Stuart

Etchells: "We delen een belangstelling voor het fragmentarische: stukjes tekst of beweging die nooit een definitieve plaats kregen. Ik heb in de loop der jaren veel van die losse stukken tekst geschreven. Ze hebben een bepaalde energie, een niet gerealiseerd potentieel. Door ze uit hun ontstaanscontext te halen en uit te spelen tegen iets anders, krijgen ze plots weerklank. Het is met zo'n soort materiaal dat we hier aan de slag gaan."

Hoe 'geïmproviseerd' is dat werkelijk?

Stuart: "We hebben stilaan min of meer vaste afspraken. We weten ook ongeveer welke vormen we willen exploreren. Intussen hebben we eveneens een idee van de momenten waarop elk van ons kan 'pieken', en ook de duur – ongeveer één uur – ligt vast. Er zit dus redelijk wat structuur in de avond. Hoe dan ook kan je maar een bepaalde graad van onzekerheid hanteren."

Etchells: "Maar die ruwe vorm laat nog veel ruimte voor verrassingen. We hebben de mogelijkheden van het materiaal nog lang niet uitgeput. Dat blijft ook voor ons iets mysterieus behouden."

Stuart: "We stellen onszelf op de proef. Er is geen muziek, er is geen decor, we brengen geen samenhangend verhaal. Dat is voor mij onbekend terrein. Ik heb genoeg ervaring met improvisaties en dansers om snel te zien waar het heen gaat, welk soort situatie zich aandient. Maar hier lukt dat nog niet altijd."

Etchells: "Dat is ook voor mij zo. Meestal bepaal ik zelf het kader van een voorstelling, maar de confrontatie met Meg is anders. Ik moet uitzoeken hoe ik mijn vaardigheden en kennis daarbij kan inzetten. Niet dat we elkaar niet vertrouwen, maar het haalt je toch vaker uit je evenwicht dan je zou denken. Je begrijpt jezelf niet meer helemaal, je moet sommige dingen weer van nul af aan uitdenken."

Kan je daar een voorbeeld van geven?

Share

'Het is verbazend hoe verschillend de impact en betekenis van dezelfde woorden kan zijn, als je ze in een ander medium presenteert'

Tim Etchells

Etchells: "Ik heb ontdekt dat ik de dingen maar pas werkelijk begrijp, als ik ze op een paar verschillende manieren kan doen. Ik maak vaak neon-kunstwerken. De teksten die ik daarvoor gebruik voer ik soms ook uit als een tekening. Of ik verstuur ze als een tweet. Het is verbazend hoe verschillend de impact en betekenis van dezelfde woorden kan zijn, als je ze in een ander medium presenteert. Dat is hier ook zo: we gebruiken dingen die we zelf maakten en bijgevolg ook kennen, maar hier ontdekken we ze op een andere manier, omdat de context anders is."

Is het belangrijk om dat voor een publiek te doen?

Etchells: "Zeker. De voorbereiding, de repetities, dat is alsof je de ingrediënten voor een chemisch experiment bij elkaar zou zetten. Maar niet het experiment zelf."

Stuart: "Als ik dans, is Tim in zekere zin mijn eerste toeschouwer. Je weet in feite nooit hoe mensen op een dansvoorstelling reageren, maar doordat Tim er is, ontstaat er een soort driehoeksrelatie. Hij bemiddelt tussen het publiek en mij. Omgekeerd is dat net zo. Dat kan je door niets vervangen. Zonder publiek ben je toch maar wat aan het aanpappen."

Shown and Told is tot 2/12 te zien in het Kaaitheater, Brussel. 

nieuws

cult

zine