OPERA

'Die Zauberflöte' in De Munt: Intense update van Mozart-klassieker

3 © De Munt/La Monnaie

Hij had het allemaal beloofd: symmetrie in het eerste en de realiteit in het tweede bedrijf, alle dialogen geschrapt en een overdonderend decor. Hij had zelfs uitgelegd waarom. En toch schrik je nog wanneer je Romeo Castellucci’s interpretatie van Die Zauberflöte ziet.

Wat Castellucci biedt is geen interpretatie als een andere. Het is veeleer een opeenvolging van beelden, situaties en symbolen, die de ideologie achter de muziek van Mozart illustreren. Die Zauberflöte volgt een sprookjesachtige verhaallijn: de hogepriester Sarastro houdt Pamina, de dochter van de Koningin van de Nacht gevangen. Prins Tamino en de vogelvanger Papageno wordt opgedragen om Pamina te bevrijden, alleen wordt de grens tussen goed en kwaad steeds onduidelijker.

Share

Castellucci weigert consequent het verhaal van 'Die Zauberflöte' te vertellen en heeft dus alle dialogen geschrapt

Maar Castellucci weigert consequent het verhaal van Die Zauberflöte te vertellen en heeft dus alle dialogen geschrapt. Het eerste bedrijf is dus – op de proloog na, waarin een man met een stok een tl-buis en zo de Verlichtingsideologie van hogepriester Sarastro stukgooit – een pure opeenvolging van de muzikale fragmenten. Daarbij past een volledig wit, superbarok coulissendecor (een ‘algoritmische architectuur’ van Michael Hansmeyer) en een al even symmetrisch spel (choreografie van Cindy Van Acker) van witgepoederde, in witte kostuums gestoken figuren: de mannen in achttiende-eeuwse kniejassen, de vrouwen in hoepelrokken of in nylons, strings en nog wat niemendalletjes.

Voor de symmetrie worden zelfs de personages ontdubbeld: elke zanger heeft zijn meelippend spiegelbeeld naast zich. Naarmate het bedrijf vordert, worden de decors nog barokker en ingewikkelder en komen er steeds meer struisvogelveren bij: het symbool van ‘vogelvanger’ Papageno. Betekenis: de Verlichting van Sarastro is eigenlijk de voortzetting van het ancien régime met andere middelen en ontaardt steeds meer. 

Het tweede bedrijf begint met drie vrouwen die hun moedermelk afkolven en er een dunne buis mee vullen: de kracht van de Madonna lactans, de zogende madonna. Daarop volgen de verhalen van telkens vijf mannen en vrouwen: de mannen zijn ooit derdegraads verbrand geweest en hebben er zware littekens aan overgehouden (de Vuurproef! Het Licht!) en de vrouwen zijn blind (de Duisternis!). Let wel: dit zijn echt verbrande en blinde mensen. Dat soort confrontatie met reëel lijden had Castellucci ook al in Orphée et Euridice toegepast. Het blijft een riskante strategie, al heb je hier niet de indruk dat er grenzen worden overschreden.

3 © De Munt/La Monnaie

Krachtige aanpak

Share

Het effect van Castellucci's aanpak is krachtig: het dwingt je tot nadenken en laat je aan het einde verstoord en met veel vragen achter

Daarop volgt dan weer een opeenvolging van muziekstukken, slechts één keer onderbroken door een monoloog van Papageno. Heel dit bedrijf vindt plaats in een beige spaanplatendecor, waarbij iedereen hetzelfde gevangenisplunje en dezelfde pruik draagt. Zo goed leven is het onder de Grote Moeder dus ook weer niet. De Waarheid is verloren gegaan en er is nog niets voor in de plaats gekomen.

Zoals bekend overwint in de finale Sarastro nog één keer de Koningin van de Nacht. Bij Castellucci neemt deze laatste dan centraal plaats tussen de mensen, neemt de buis met moedermelk in de handen en laat de melk weglopen op de grond. Wit zorgt weer voor vruchtbaarheid.

Castellucci heeft dit met symbolen overladen stuk dus eerst gestript en dan met nieuwe, even mysterieuze en beladen symbolen gevuld. Het effect van die aanpak is krachtig: het dwingt je tot nadenken en laat je aan het einde verstoord en met veel vragen achter: is het echt wel zo dat de Verlichting noodzakelijk tot de Terreur leidt? En wat zal ons dat inzicht opleveren?

Overigens: Antonello Manacorda is een voortreffelijk Mozart-dirigent en de Munt heeft een uitmuntende schare zangers bijeen gebracht. Je zou het bijna vergeten bij zo’n intense voorstelling.

Tot 4 oktober in De Munt, Brussel. 

3 © De Munt/La Monnaie
Dossier Plankenkoorts
Dossier Plankenkoorts

Theater, opera en dans zijn uw ding? Onze podiumploeg zorgt voor de nodige inspiratie.

Lees alle artikels

nieuws

cult

zine