Opinie
Margriet Brandsma

Zoveel onzekerheid was er nog nooit

2 Angela Merkel. © REUTERS

Margriet Brandsma was correspondent voor NOS in Duitsland. Ze is auteur van Het mirakel Merkel en schreef deze bijdrage op uitnodiging van De Morgen.

2 Margriet Brandsma. © rv

De Duitse politiek staat op z'n kop, er is de afgelopen maanden meer veranderd dan in jaren daarvoor. Dat bewijst ook weer de uitslag van de verkiezingen afgelopen zondag in de staddeelstaat Berlijn. In de naoorlogse Duitse politiek gingen populistische protestpartijen steevast ten onder aan tweespalt en/of aan de politieke dwaallichten die dergelijke bewegingen aanvoerden. Nu is er de rechts-populistische AfD die zelfs in het 'rode' Berlijn voet aan de grond krijgt. De grote volkspartijen CDU/CSU en SPD kunnen niet meer rekenen op hun Stammwähler, de kiezers die misschien wel mopperen maar die er niet aan denken een ander hokje rood te maken dan dat van hun christen- dan wel sociaaldemocraten. Bij de SPD is dat al langer gaande, na 'Berlijn' moet ook de CDU/CSU de nieuwe realiteit onder ogen zien.

Nee, de Duitse politiek is lang niet meer zo saai en voorspelbaar als die in de naoorlogse decennia wel was, toen de SPD of de CDU/CSU regeerde samen met de kleine liberale FDP. Zo deden ze dat in Duitsland. Gerhard Schröder wisselde in 1998 de FDP in voor de Groenen, zijn opvolger Angela Merkel koos zeven jaar later noodgedwongen voor een 'grote' coalitie van christen- en sociaaldemocraten. Dat waren wel zo ongeveer de grootste veranderingen in het politiek stabiele Duitsland.

Das war einmal. De vluchtelingenpolitiek van Merkel heeft het afgelopen jaar voor aardverschuivingen gezorgd: "Zoveel onzekerheid was er nog nooit", verzuchtte maandag een Duitse politiek analist. En Merkel trok het boetekleed aan. Ze had Duitsland graag beter willen voorbereiden op de vluchtelingencrisis zei ze, en erkende daarmee - voor wie er nog aan twijfelde - dat haar besluiten van invloed zijn geweest op de nederlagen die de CDU dit jaar leed in Saksen-Anhalt, Mecklenburg-Vorpommern en Berlijn.

Na de eerste twee was het nog legitiem erop te wijzen dat het regionale verkiezingen waren zonder hele grote betekenis voor de landelijke politiek. Die vlieger gaat na de derde, de verkiezingen in Berlijn, niet meer op: vanwege de al genoemde tendensen en ook met het oog op mogelijke nieuwe coalities. In de stad Berlijn is na zondag een nieuw stadsbestuur van SPD, Groenen en Die Linke een serieuze- en zelfs voor de hand liggende mogelijkheid. 

Menig politiek observator in Duitsland houdt er rekening mee dat de SPD ook landelijk zal flirten met zo'n rood-rood-groene combinatie en wel omdat het ook landelijk voor de sociaaldemocraten de enige mogelijkheid is om regeringspartij te blijven. Tenzij die SPD weer als juniorpartner bij de CDU/CSU wil aanschuiven, maar daar lijkt voor menig sociaaldemocraat de lol wel van af na de afgelopen jaren.

Merkel mag het hopen. Die Linke komt voort uit de communistische eenheidspartij van de DDR en (heel) veel Duitsers moeten er niet aan denken door 'postcommunisten' geregeerd te worden. Voor CDU'ers die overwegen om volgend jaar op de AfD te stemmen zou het spookbeeld van rood-rood-groen heel goed reden kunnen zijn om toch maar bij Merkel te blijven.

Share

(Heel) veel Duitsers moeten er niet aan denken door 'postcommunisten' geregeerd te worden

 Toonde ze zich daarom van haar deemoedige kant, gaf ze daarom voor het eerst toe dat ze fouten heeft gemaakt in de vluchtelingencrisis? "Een herhaling van de situatie wil niemand, ook ik niet", zei Merkel en dat valt goed bij Duitsers, dat hoeft niemand de sluwe Merkel te vertellen. Het lijkt warempel wel alsof de bondskanselier al een heel klein beetje op verkiezingspad is.

Meer opinie? Krijg elke woensdag en zondag onze Opiniemakers nieuwsbrief.

nieuws

cult

zine