opinie
Kris Peeters

Wanneer veranderen we 'de' NMBS in 'onze' NMBS?

2 © Eric de Mildt.

Kris Peeters is mobiliteitsexpert en auteur van 'De file voorbij' (2010) en 'Weg van mobiliteit' (2014). Hij blogt via deanderekrispeeters.wordpress.com.

2 Kris Peeters. © rv
Share

Maatschappelijke winst zie je natuurlijk niet wanneer je de wereld reduceert tot een eenvoudige boekhouding met plussen en minnen

Er is iets merkwaardigs aan de hand met ons denken - of beter: ons niet-denken - over onze NMBS. Let er maar eens op. Nooit hebben we het over 'onze', altijd over 'de' NMBS.

Nochtans heeft de vaste gebruiker (in een andere context zouden we het een 'trouwe klant' noemen) het wél over 'mijn' trein. Mocht de NMBS een béétje gevoel voor marketing hebben, ze zou er haar voordeel mee doen.

Maar wat wil je? Zelfs het personeel en het management (een tweedeling waarbij we gemakshalve meegaan in de aanname dat het management geen personeel is) denken niet in termen van 'onze' NMBS.

Loketbedienden die over de geplogenheden van hun organisatie worden aangesproken, heffen haast automatisch de armen ten hemel en schudden daarmee elke verantwoordelijkheid van zich af. Betrokkenheid: nul. De NMBS is een grote bureaucratische moloch waar alles buiten hen om beslist wordt.

Het management van zijn kant houdt niet minder afstand, al was het maar door voortdurend te wijzen op de erfenis uit het verleden. Versta: deze NMBS is niet van ons, het is die van de obscure voorgangers.

Dat management zou het letterwoord 'NMBS' trouwens het liefst afschaffen. In de ogen van de nieuwe CEO gaat het niet om een maatschappij maar om een 'bedrijf'. Een overheidsbedrijf dan wel, wat blijkbaar betekent dat men het, anders dan bij een privébedrijf, eenzijdig over de kosten moet hebben. Nooit over de winst. Allicht komt dat doordat die winst in de praktijk vooral 'maatschappelijk' is. Die zie je natuurlijk niet wanneer je de wereld reduceert tot een eenvoudige boekhouding met plussen en minnen.

Share

Mochten de vakbonden zo verstandig zijn het verband te leggen tussen de belangen van hun leden en die van de reizigers, dan zou er een wonderlijke chemie kunnen ontstaan

Vandaag gaat het dus vooral over kosten. Die voor de NMBS, welteverstaan. Niet die voor de reizigers. Wanneer CEO Jo Cornu in alle ernst verklaart dat de gehanteerde tarieven 'abnormaal' laag zijn, dan doet hij dat vanuit het standpunt van de bedrijfsmanager die de kosten moet drukken. Hij doet dat niet vanuit het oogpunt van de reiziger. Hoe zou hij dat laatste ook kunnen? Zelf treint hij gratis. En áls hij al moest dokken voor zijn transport, dan nog zou zijn beoordeling vertekend zijn door een, nemen wij even het standpunt in van de gewone sterveling, exuberant loon. (By the way: mochten managers als personeel worden beschouwd, dan zou dat loon als een 'kost' worden beschouwd. Quod non.)

Ons denken over de NMBS blijkt ook merkwaardig selectief. Pleit de CEO voor een substantiële tariefverhoging, dan blijft het oorverdovend stil. Geen verontwaardiging over hardwerkende Vlamingen die gepluimd worden, noch over hogere kosten voor de bedrijven, een dreigende verlenging van de files, een verhoging van de verkeersonveiligheid en de uitstoot van fijn stof, laat staan bezorgdheid over vervoersarmoede. Maar dreigen de vakbonden met een staking, een initiatief waarvan de gevolgen niet jarenlang zullen worden gevoeld maar gedurende één dag, dan daveren de media uit hun hengsels.

Is het omdat het abstracte altijd de duimen moet leggen voor het concrete? Indien wel: dan biedt zich hier een geweldige kans aan om van 'de' NMBS 'onze' NMBS te maken. Op stakingsdagen gaat het immers plots wél over de maatschappelijke gevolgen. De retoriek hoeft dan alleen maar aangepast te worden om de focus te verschuiven van de maatschappelijke kosten op de stakingsdag naar de maatschappelijke baten op alle andere dagen.

Mochten de bonden dan ook nog eens zo verstandig zijn het verband te leggen tussen de belangen van hun leden en die van de reizigers, dan zou er een wonderlijke chemie kunnen ontstaan die het debat over 'ons' openbaar vervoer een heel nieuwe wending kan geven.

Voor de staking van morgen is het allicht te laat. Maar ik kijk reikhalzend uit naar de volgende.

Meer opinie? Krijg elke woensdag en zondag onze Opiniemakers nieuwsbrief.

nieuws

cult

zine