Opinie
Stefan Hertmans

Tijd dat ook de kleine ondernemer zich niet langer laat gebruiken door het grootkapitaal

1 © Eric de Mildt

Stefan Hertmans is schrijver van de roman 'Oorlog en terpentijn' (AKO Literatuurprijs 2014) en van de essaybundel 'De mobilisatie van Arcadia'.

Share

We moeten de oude rood-blauwe tegenstelling achter ons laten. Een sociale logica van solidariteit is voor de kleine ondernemer nuttiger dan het aanhangen van de neoliberale logica van de grote vermogens

Op mijn Facebookpagina postte ik maandag volgend bericht: "Het is hoog tijd dat de kleine ondernemers zich de-solidariseren van de grote. De problemen van de kleine ondernemer lijken in weinig op die van de grote ondernemer. Alles staat of valt met winstmarges. Wanneer Karel Van Eetvelt stelt dat het water 'zijn ondernemers' reeds tot de lippen staat en er daardoor geen sprake kan zijn van vermogenswinstbelasting, spant hij een doelgroep voor zijn kar die met de welstand van de grote ondernemers niets te maken heeft.

De kleine ondernemer ondervindt vergelijkbare problemen als de loontrekkende, ook hij zou gebaat zijn bij vermogenswinstbelasting. Tijd dat die doelgroep zich niet langer laat gebruiken door het grootkapitaal en eindelijk kritisch over de eigen positie nadenkt: hun vermogen zal heus niet belast moeten worden, ze zullen integendeel tot de sociale doelgroep behoren die door een rechtvaardigere fiscaliteit net enige verlichting van de fiscale druk op de werkenden zou kunnen ondervinden."

Het was een opwelling, ingegeven door het feit dat - in het huidige klimaat rond de stakingen en de sociale acties - het debat tussen vrije beroepen (de 'harde werkers') en de werknemers (de 'profiteurs en vechtjassen') dusdanig gepolariseerd is geraakt, dat men de werkelijke verhoudingen uit het oog dreigt te verliezen. In principe denken veel mensen, vooral de traditioneler denkende kleine zelfstandigen, dat alle heil voortkomt uit een rabiaat aanhangen van de wetten van de vrije markt.

In werkelijkheid zijn ze even kwetsbaar als hun loontrekkende medemens; ook zij kunnen niet terugvallen op grote verborgen kapitalen en gaan dus rechtstreeks mee in de economische ups-and-downs. Je merkt echter dat de meesten van hen wel degelijk meedoen in het radicaal veroordelen van sociale acties, betogingen en stakingen, omdat ze gevangen zitten in de tang van de neoliberale logica en bang zijn nog verder te worden belast.

In werkelijkheid loopt de scheidslijn, tussen zij die door de opbrengsten van een vermogenswinstbelasting meer fiscale ademruimte zouden kunnen krijgen en zij die zich Kaaimanavonturen kunnen permitteren, dwars door die beroepsgroep heen. Het betekent dat we die oude rood-blauwe tegenstelling achter ons moeten laten. Een sociale logica van solidariteit is voor de kleine ondernemer nuttiger dan het aanhangen van de neoliberale logica van de grote vermogens. Zij mogen zich niet als schaamlapje laten gebruiken om een snelle en faire verdeling van belasting op arbeid en kapitaal te blokkeren.

Verzuilde waarheden

Share

Stilaan dringt het besef door, dat de Warande-doctrine niet over theoretische principes ging, maar over levende mensen

Karel Van Eetvelt reageerde zelf op mijn bedenking via Facebook. Wellicht geschrokken door het feit dat mijn post zo viraal was gegaan, schreef hij dat hijzelf en Unizo fors hebben gereageerd op Lux Leaks en ijveren voor het sluiten van de fiscale ontsnappingsroutes, dat hij in debat wil over een tax shift, maar dat hij "blijft waarschuwen voor bijkomende vermogensbelasting voor de hard werkende (deels zelfstandige) middenklasse".

Hoe nobel dit ook klinkt, opnieuw wordt hier gefocust op de kwetsbaardere groepen (iedereen weet dat de middenklasse fiscaal het zwaarst wordt belast) in plaats van man en paard te noemen: de schandalige belastingontduiking door de grote vermogens, die de hele hardwerkende samenleving moreel schokt. Veel positieve reacties op mijn bericht kwamen bovendien van jonge, progressieve ondernemers met een sociaalvoelend profiel. En die gaven mij volmondig gelijk. Ik denk dus dat we nog niet meteen uit die discussie zijn, maar het is goed dat het debat zich toespitst.

We moeten ophouden de huidige sociale gevoeligheden te bekijken door de bril van ouderwetse, verzuilde waarheden. Dus blijft mijn oproep bestaan: een uitdrukkelijk sociaalprogressief, liberaal appel, dat gesteund is op solidariteit, strikte fraudebestrijding bij de grote vermogens en rechtmatige verdeling van de lasten. Stilaan dringt het besef door, dat de Warande-doctrine niet over theoretische principes ging, maar over levende mensen, die doorheen alle lagen van de werkende bevolking de pijn van de recessie elke dag voelen in hun portemonnee.

"Niemand zal ontkennen dat ondernemers, uitvindingen en innovatie belangrijk zijn voor de samenleving. (...) Het argument dat ondernemers belangrijk zijn, is echter niet voldoende om alle vermogensongelijkheid te rechtvaardigen, zonder er rekening mee te houden hoe extreem die is" (Thomas Piketty, 'Kapitaal in de 21ste eeuw', p. 525).

cult