Opinie
Els Consuegra, Jill Surmont en Esli Struys

Tegen de schoktherapie die Bart Eeckhout voorstelt, zeggen wij volmondig ja

Els Consuegra is pedagoog aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB). Jill Surmont en Esli Struys zijn taalkundigen aan dezelfde universiteit.

2 Een school in Gent. 'We mogen anderstaligheid niet zomaar een 'handicap' noemen.' ©BELGA
Els Consuegra.

Het Vlaams onderwijs blijft Europese top. Maar er is weinig reden tot zelfgenoegzaamheid. Het percentage jongeren dat het basisniveau rekenen en lezen niet haalt, blijft stijgen, zo blijkt uit het wereldwijde PISA-onderzoek onder 15-jarigen (DM 7/12).

Opnieuw wordt 'anderstaligheid' van jongeren vaak als oorzaak gezien van de groeiende kloof. Dat is evenwel een veel te simplistische verklaring. De leerlingen die het meeste risico lopen op studieachterstand blijken leerlingen te zijn die én thuis een andere taal spreken én een moeder hebben zonder diploma secundair onderwijs.

Het oorzakelijk verband lijkt logisch: als je de onderwijstaal niet (goed) begrijpt, kan dat een enorm obstakel zijn voor goede schoolprestaties. Maar het wetenschappelijk onderzoek spreekt het buikgevoel tegen.

Analyses van het statistisch jaarboek laten overduidelijk het verband zien tussen de thuissituatie en de achterstand op school. De gemiddelde schoolachterstand in Vlaanderen is 14 procent in het lager onderwijs en 29 procent in het secundair onderwijs. Als er thuis geen Nederlands wordt gesproken stijgt dat respectievelijk met 4 en 12 procentpunten. Als de moeder geen secundair onderwijs heeft gevolgd, stijgt dat met 10 en 13 procentpunten. Als er geen Nederlands wordt gesproken én de moeder geen diploma secundair heeft, dan hebben we het over een stijging van maar liefst 28 en 37 procentpunten.

Share

Het opleidingsniveau van de moeder is een zeer belangrijke factor in schoolachterstand

In de reportage van Terzake op dinsdag 6 december werd gesteld dat de prestatiekloof een 'kloof is tussen autochtonen en allochtonen', maar ook dat spreken de cijfers tegen. Ook leerlingen die thuis exclusief Nederlandstalig zijn, blijken een verhoogd risico te lopen op schoolse achterstand. De cijfers in het lager onderwijs tonen zelfs aan dat het opleidingsniveau van de moeder een veel grotere impact heeft dan thuistaal. Leerlingen in het lager onderwijs die thuis geen Nederlands spreken, wijken namelijk niet sterk af van het Vlaamse gemiddelde.

De leerlingen die het meeste risico lopen op studieachterstand blijken diegene te zijn die én thuis een andere taal spreken én een moeder hebben zonder diploma secundair onderwijs. Zowel in het lager onderwijs als in het secundair onderwijs is duidelijk zichtbaar dat de combinatie van beide factoren elkaar versterkt en een zeer belangrijke risicofactor is voor schoolse achterstand.

Willen we de prestatiekloof overbruggen, dan is het hoog tijd dat het beleid met meer nuance spreekt over de complexe uitdagingen waarmee scholen worden geconfronteerd. Polariseren door te spreken over 'anderstaligheid' als 'handicap' staat haaks op het willen voeren van een inclusief beleid. Het stigmatiseren van groepen door ze op basis van één eigenschap te karakteriseren als onderpresteerders doet afbreuk aan de realiteit. We pleiten dan ook voor minder buikgevoel en meer nuance in de publieke debatten over kwetsbare groepen.

Share

Herwaardering van het kleuteronderwijs is absoluut noodzakelijk, concentratiescholen verdienen absoluut de grootste investeringen en de beste leraren

Tegen de schoktherapie die Bart Eeckhout voorstelt, zeggen wij volmondig ja. Herwaardering van het kleuteronderwijs is absoluut noodzakelijk, concentratiescholen verdienen absoluut de grootste investeringen en de beste leraren. Leerlingen met laagopgeleide ouders die thuis geen Nederlands spreken moeten worden ondersteund om sociale mobiliteit mogelijk te maken en generatiearmoede te doorbreken.

nieuws