Bart Eeckhout

Opvallend hoe schraal de Tweede Wereldoorlog herdacht wordt in dit land

 Bart Eeckhout is commentator bij De Morgen.

1 ©Wouter Van Vooren
Share

Wij zijn erg bedreven in het programmeren van prestigieuze Britse Hitler-reeksen op Canvas, maar zijn heel wat gereserveerder als het erop aankomt ons eigen historische oorlogsbeest in de ogen te kijken

"We zullen dit nooit vergeten." Het waren eenvoudige woorden die de Duitse bondskanselier Angela Merkel uitsprak. De plaats en het moment waarop ze dat deed - aan het Memoriaal van Dachau, exact zeventig jaar na de bevrijding van het concentratiekamp - gaven er een ontroerende, historische betekenis aan.

'Nooit meer', zei Merkel, als democratische politieke leider van een land waarvan het moorddadige regime tot zeventig jaar geleden miljoenen mensen de dood injoeg. Die woorden hebben ook een actuele waarde. Actueel, op een moment waarop antisemitisme in Europa een nieuwe voedingsbodem gekregen heeft. Maar evengoed actueel op een moment waarop xenofobie - tegen joden, tegen moslims, tegen 'anderen' tout court - als politieke drijfveer weer genormaliseerd dreigt te worden, van Londen tot Athene, van Boedapest tot Parijs.

Behartenswaardig is het om te zien dat Belgische politici van (bijna) alle gezindten in Dachau aanwezig waren. Mogen we hopen dat ze terugkeren met ook enkele lessen voor binnenlands gebruik? Het valt op hoe schraal vorig en dit jaar de, nu ja, jubileumverjaardag van begin en einde van de Tweede Wereldoorlog herdacht wordt in dit land. Aan herinneringen aan de Eerste Wereldoorlog en zelfs aan de slag bij Waterloo geen gebrek, maar over de laatste grote oorlog die dit land trof, hoor je amper wat.

Zou het kunnen dat wij ons minder comfortabel en zeker voelen over onze rol in de afwikkeling van de Tweede Wereldoorlog? Omdat het een dubbelzinnige rol is die minder eenvoudig mythevorming, genre 'brave little Belgium', toelaat? En dat we dus toch liever stiekem die oorlog een beetje vergeten, ook al beloven we telkens weer dat niet te doen?

Zeker, in Mechelen is met veel bijval een voortreffelijk herinneringsmuseum geopend. Het is een uitzondering op een regel van slordigheid en vergetelheid. Wij zijn erg bedreven in het programmeren van prestigieuze Britse Hitler-reeksen op Canvas, maar zijn heel wat gereserveerder als het erop aankomt ons eigen historische oorlogsbeest in de ogen te kijken. Nochtans is er excellent onderzoek voorhanden waarin de rol van binnenlandse bestuurders in de jodenvervolging of de drijfveren voor collaboratie worden geanalyseerd.

Dit verjaardagsjaar zou een ideaal moment moeten zijn om die pijnlijke, complexe kennis een plaats te geven in het collectieve geheugen.

Hopelijk komen onze vaderlandse politici met dat besef terug uit Dachau. Dat 'niet vergeten' minder eenvoudig is dan het klinkt.

nieuws

cult

zine