opinie
Petra Van Brabandt

Onze jongeren zijn geen randdebielen of woeste dieren

2 © BELGA

Petra Van Brabandt is moraalfilosofe. Ze schrijft over kunst, pornografie en luiheid, en doceert aan Sint-Lucas Antwerpen.

2 Petra Van Brabandt. © rv

Onze jongeren zijn radicaal. Een burgerschapscursus zal hen redden, zo denkt minister Crevits ('Verplicht op de schoolbanken: strijd tegen extremisme', DM 11/4). Ze wil zo snel mogelijk cursussen in onze waarden en burgerschap in de eindtermen van het onderwijs integreren. Wie kan daar nu wat op tegen hebben? Volmondig en eenstemmig scharen we ons achter het oude idee van burgerlijke opvoeding. Het goede paternalisme is terug van weggeweest. Wat volgt? De werkhuizen!

In ons enthousiasme zijn we vergeten dat een democratie zoiets als vrijheid van waarden en meningsuiting garandeert; mensen mogen radicale opvattingen hebben en de staat heeft zich niet in te laten met hoe we leven. De enige grens in een democratische ruimte is de wet, en die moet waargemaakt worden voor iedereen. Als we de krantenkoppen van de laatste dagen mogen geloven, zijn het niet in de eerste plaats onze jongeren die daarin een les nodig hebben.

Onze jongeren zijn geen randdebielen of woeste dieren; ze hebben de boot van de beschaving niet gemist en zijn net zoals vorige generaties gesocialiseerd. Zij weten heel goed wat democratie, gelijkheid, en vrije meningsuiting in concreto betekenen; en ze weten dus ook heel goed hoe we in een wereld leven waar woorden en daden, retoriek en institutionele structuren ver uit elkaar liggen.

Share

Het grote probleem van onze jongeren is niet radicalisering, maar schoolmoeheid en werkloosheid, en daarin niet gehoord worden

Ook mij lijkt het een fantastisch idee om met jongeren te praten over gelijkheid, democratie, en vrije meningsuiting. Ik zou dan vooral niet nalaten te vertellen over de (post)koloniale geschiede-nissen, en die van emancipatie en sociale strijd. Laten we ook toevoegen hoe we de strijd voor democratie en gelijkheid niet belangrijk vinden wanneer deze indruist tegen onze economische of geopolitieke belangen. En dat gelijkheid betekent dat de enen naar Panama kunnen vliegen en de anderen aan de Europese grenzen op traangas en kampen getrakteerd worden. Geen prioriteit maken van gelijke verloning voor man en vrouw, de verworvenheden van de sociale strijd afbreken, de buitenproportionele sociale stagnatie van jongeren met een migratieachtergrond, het democratische deficit van vrouwen en minderheden in machtsposities, en vrouwen afbeelden als idioten die in de eerste plaats bekommerd zijn om 'de glans van hun haar', het zijn maar enkele voorbeelden waarover we het kunnen hebben. Jongeren zijn hierin vragende partij.

In plaats van de historische amnesie waar we jongeren nu toe veroordelen, en wat deels hun gebrek aan radicaliteit verklaart, moeten we hen tonen hoe elke kleine vooruitgang in democratie, emancipatie en gelijkheid steeds weer een strijd was, geen vredesrally, en dus een zaak van 'radicalen'. Enkel doorheen de voorbeelden van de geschiedenis worden onze 'gedeelde' waarden van vlees en bloed; geen schaamlapjes om ons geweten te sussen en te pacifiëren. Vele jongeren in onze steden zijn moe en kwaad, sommigen fatalistisch, maar niet radicaal, en wie kan hen ongelijk geven. Een eerlijk gesprek zal hen hopelijk radicaliseren; een oneerlijke les kan hen enkel nog meer fatalistisch zelfs nihilistisch maken, en terecht.

Als we echt bezorgd zijn om onze jongeren, laten we hen dan iets van concrete waarde geven. Een nieuw sociaal pact voor het onderwijs, zoals David Van Reybrouck voorstelt, kan een eerste, bescheiden uitgestoken hand zijn. Het grote probleem van onze jongeren is niet radicalisering, maar schoolmoeheid en werkloosheid, en daarin niet gehoord worden.

Een pakketje waarden onderwijzen is hypocriet, als we ook niet tegelijkertijd van deze waarden radicaal werk maken, in de eerste plaats richting jongeren. Met de nieuwe voorstellen worden leerkrachten ingezet als nieuwe priesters; veel geluk met de verkondiging van de blijde boodschap.

Het goede paternalisme is terug van weggeweest. Wat volgt? De werkhuizen!

Meer opinie? Krijg elke woensdag en zondag onze Opiniemakers nieuwsbrief.

nieuws

cult

zine