opinie
Margriet Brandsma

Niets doen is voor Merkel geen optie meer

2 De Duitsers behouden vooralsnog het vertrouwen in Mutti Merkel. © reuters

Margriet Brandsma was correspondent voor NOS in Duitsland. Ze is auteur van Het mirakel Merkel en schreef deze bijdrage op uitnodiging van De Morgen.

2 Margriet Brandsma. © rv

Duitsland heeft een week van geweld achter de rug en steeds waren de daders jonge mannen met een niet-Duitse achtergrond. Vooral het bloedbad in de trein bij Würzburg (veroorzaakt door een 17-jarige asielzoeker uit Afghanistan) en de schietpartij afgelopen vrijdag bij een winkelcentrum in München (de dader was een 18-jarige Iraans-Duitse scholier) maakten diepe indruk, maar Duitsland reageerde opmerkelijk rustig.

Dat bondskanselier Merkel met een reactie op München wachtte tot zaterdagmiddag werd haar in het buitenland meer kwalijk genomen dan in eigen land. Duitsers zijn vertrouwd geraakt met Merkels eigenschap dat ze eerst wil weten wat er aan de hand is voordat ze haar mond opendoet.

Sterker, anderen die dat niet deden, kregen de wind van voren. Een lokale CDU-politicus twitterde vrijdagavond naar aanleiding van de schietpartij in München dat de Willkommenskultur van Merkel dodelijk is en dat kwam hem op felle kritiek te staan. Hij verwijderde zijn tweet schielijk. Ook vertegenwoordigers van de rechts-populistische AfD roken electorale kansen en stuurden voortijdig tweets de wereld in waarin ze "de eenheidspartij van Merkel" bedankten voor de terreur in Duitsland. Maar toen zaterdag bleek dat de dader in München een depressieve scholier was met een fascinatie voor schietpartijen die dood en verderf zaaien, ging het publieke debat veel meer over strengere wapenwetten dan over vluchtelingenbeleid en terrorisme. De angst voor een terreuraanslag zoals in België en Frankrijk bleek onterecht geweest.

Straks weer verkiezingen

Share

Na Ansbach, waar een Syrische vluchteling zichzelf opblies, staat het thema vluchtelingen en geweld in een klap opnieuw op de agenda

Maar na Ansbach, waar zondagnacht een 27-jarige Syrische vluchteling zichzelf opblies voor de ingang van een muziekfestival, staat het thema vluchtelingen en geweld in een klap opnieuw op de agenda. Deze man (net als de dader van Würzburg trouwens) handelde wel degelijk in naam van IS. En daarom is het onvermijdelijk dat het debat over de politiek van Merkel, over de welkomstcultuur en over haar Wir schaffen das volop losbrandt.

Uit de steun voor de AfD blijkt ook dat veel Duitsers vinden dat er te veel vluchtelingen het land zijn binnengekomen en ook dat ze bang zijn voor de islam, voor aanslagen in Duitsland in opdracht van IS. Het gematigde, vaak politiek-correcte Duitsland kan dat niet langer negeren en Angela Merkel en haar CDU/CSU al helemaal niet gezien het feit dat de Duitse christendemocraten traditioneel veel waarde hechten aan het thema veiligheid. Horst Seehofer, voorman van de CSU en minister-president in de deelstaat Beieren, waar drie van de vier aanslagen plaats hadden, benadrukte dat zaterdagochtend nog eens toen hij zei dat vrijheid niet bestaat als mensen zich niet veilig voelen.

Wat betekenen de aanslagen van de afgelopen week voor de positie van Merkel? Haar populariteitscijfers stonden na de vluchtelingencrisis, na de gebeurtenissen in Keulen tijdens de oudejaarsnacht een tijdje onder druk, maar vertoonden de laatste maanden weer een stijgende lijn.

Maar er is werk aan de winkel, blijkt eens te meer uit cijfers die een belangrijke politiedienst bekendmaakte. Het BKA, het Bundeskriminalamt, meldt dat steeds meer vluchtelingen in Duitsland in de gaten worden gehouden omdat het vermoeden bestaat dat ze banden hebben met terreurorganisaties. Er lopen 59 concrete onderzoeken naar de achtergrond van vluchtelingen die Duitsland het afgelopen jaar zijn binnengekomen, in totaal kreeg het BKA ruim 400 meldingen over 'verdachte' binnenkomers.

Nog iets meer dan een jaar te gaan voordat Duitsland weer naar de stembus gaat en de Duitsers kunnen niet zonder hun Mutti Merkel, zo lijkt het. Dat is niet zo verwonderlijk in een land dat niet erg van veranderingen houdt en het hangt ook samen met het feit dat er voor Merkel weinig alternatieven zijn, niet in haar eigen partij en ook niet bij de sociaaldemocratische SPD met wie ze regeert.

Maar het zal heel sterk van haar reactie op de gebeurtenissen van afgelopen week afhangen of de Duitsers Merkel blijven vertrouwen. Niets doen en wachten tot de bui overtrekt, is geen optie deze keer.

Meer opinie? Krijg elke woensdag en zondag onze Opiniemakers nieuwsbrief.

nieuws

zine