Opinie
Guy Verhofstadt

Niet de Griekse crisis, maar de vorming van een Europese democratie is de échte uitdaging

'Nie Wieder': de Europeanen vergeven het hun leiders geen tweede keer dat ze de EU in gevaar brengen

2 Voorzitter van de Europese raad Donald Tusk, Voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker en Voorzitter van de Eurogroep Jeroen Dijsselbloem na afloop van de marathonvergadering op de Eurotop over het jongste Griekse voorstel voor hervormingen en besparingen. © anp

Guy Verhofstadt is de van de liberale fractie (ALDE) in het Europees Parlement.

2 Guy Verhofstadt. © photo_news

Van de Baltische stranden tot de Costa Brava, van de Bretoense campings tot de Siciliaanse huizen, van Alexander Platz tot in Athene, er is één gespreksonderwerp dat steeds terugkeert: Griekenland. Voor de ene een achtergebleven land dat geen plaats in de eurozone verdient, voor anderen een rechtmatig lid dat slecht behandeld werd door Europa. Velen vreesden in ieder geval de gevolgen van een Grexit. Er heerste in de eerste plaats dan ook opluchting bij de uitkomst van dit drama dat nu al weken, maanden, jaren de Europese publieke opinie gijzelde.

Share

Eén ding staat vast: de Europeanen vergeven het hun leiders geen tweede keer dat ze de eurozone en hun spaargeld in gevaar brengen

Nu het Europese lot van Griekenland herbevestigd werd, is het tijd om de afgelopen episodes te analyseren en er lessen uit te trekken: wat is er mis gegaan? Eén ding staat vast: de Europeanen vergeven het hun leiders geen tweede keer dat ze de eurozone en hun spaargeld in gevaar brengen. "Nie wieder", klinkt eensgezind bij de Europeanen, de Duitsers op kop. "Nooit meer" moet nu ook het ordewoord van de EU-instellingen worden die hun manier van werken grondig moeten herzien.  

De staatshoofden en regeringsleiders mogen dan wel trots zijn over de succesvolle afronding van de onderhandelingen, ze zullen moeten erkennen dat dit niet de juiste manier was om een wereldmunt te besturen. De euro is nu eenmaal niet het gemeenschappelijk landbouwbeleid waar men - zonder gevaar voor de economie - diep in de nacht nog een akkoord kan maken over deze of gene premie voor de koeien. De realiteit is dat als de ECB de Griekse banken niet ondersteund had, de economische catastrofe zich al lang zou voltrokken hebben.

Het is ook duidelijk geworden dat kleine politieke facties zoals de Ware Finnen en Syriza in hun eentje een hele muntunie kunnen gijzelen. De nationale compartimentering van de Europese democratie werkt dus niet. Een muntunie kan niet ordentelijk bestuurd worden bij unanimiteit, want dan vliegen er vroeg of laat stukken af. Als het vandaag niet met Griekenland is, dan misschien morgen wel met Italië of Portugal. De gewezen minister van Financiën Varoufakis gaf gisteren zelf aan dat Duitsland door de unanimiteitsregel "allesoverheersend" was. Door de manke structuur van de eurozone zijn we naar een clash tussen Noord en Zuid gegaan, tussen een Grieks referendum en dreigend Fins veto. Op dergelijke onstabiele grond , kan men onmogelijk een monetaire unie bouwen, en dus ook geen gezond economisch klimaat.

Share

Het is duidelijk geworden dat kleine politieke facties zoals de Ware Finnen en Syriza in hun eentje een hele muntunie kunnen gijzelen

Wat tot slot overduidelijk werd, was dat de Unie een overtuigende begroting mankeerde, voornamelijk om pan-Europese investeringen te kunnen uitvoeren. Het ontbrak ons daarnaast aan automatische stabilisatoren, zoals bijvoorbeeld een gemeenschappelijk werkloosheidsstelsel en een eengemaakte obligatiemarkt die onze publieke schulden bundelt. Dit alles zou bestuurd moeten worden door een Europese overheid die volheid van bevoegdheid heeft over grote delen van het economische, budgettaire en fiscale beleid.

De Griekse crisis wierp haar licht ongenadig op de uitdaging waar we voorstaan en die tot nu toe altijd genegeerd hebben: de vorming van een echte Europese democratie. We hebben crisis bestreden met technische maatregelen zoals de bankenunie of de het Europese Stabiliteitsmechanisme. De eurozone verdient echter een volwaardige regering met een begroting, een gemeenschappelijk schuldbeheer en dus ook met een democratische controle op dat beleid. Een muntunie is bij uitstek een politieke creatie. We moeten de overdacht van soevereiniteit die ingezet is afwerken door democratische en representatieve instellingen te creëren op Europees niveau.

nieuws