Opinie
Frank Furedi

Neem het maar aan van een Dylanfan: de Nobelprijs verdient hij niet

1 Bob Dylan. © Photo News

Frank Furedi is een internationaal gerenommeerde Britse socioloog en commentator. Zijn nieuwe boek, What's Happened To The University: A Sociological Exploration of its Infantilisation, verschijnt op 17 oktober bij uitgeverij Routledge. Deze bijdrage verscheen al op de journalistieke website spiked-online.com

Ik zou in de wolken moeten zijn nu Bob Dylan de Nobelprijs voor literatuur heeft gewonnen. Maar in werkelijkheid geeft het me een dubbel gevoel.

Mijn Dylan-moment kwam in de herfst van 1963. Helen, mijn vriendinnetje van toen, nam me mee naar een fuif van wat zij 'beatniks en eggheads' noemde. Het bleken tieners van mijn middelbare school te zijn - het slimme clubje. Ik voelde me niet op mijn gemak in dat intellectuele gezelschap, tot iemand Dylans Freewheelin' draaide. Het was een revelatie. Ik was 16. 'Ons leven zal nooit meer hetzelfde zijn', zei een jongen, vol van zichzelf, terwijl we naar Dylan luisterden. Ik was het helemaal met hem eens.

Share

'The Times They are a-Changin' is ongetwijfeld een sterke en invloedrijke song, maar Dylan met Homeros vergelijken, is compleet anachronistisch

Ik ben altijd naar Dylan blijven luisteren. Alleen zijn christelijke periode, toen hij besliste om 'de Heer te dienen' liet me koud: zijn muziek werd onopmerkelijk en de teksten waren vreselijk. Maar iedereen heeft wel eens een dipje. Tot op de dag van vandaag luister ik naar Nashville Skyline als ik gebrek aan inspiratie heb. Ik krijg nog altijd kippenvel als hij It's all over now, Baby Blue zingt. En het is misschien voorspelbaar en een cliché, maar ik durf eerlijk te zeggen dat geen enkele muzikant, zanger of songwriter zoveel invloed op mij en de meeste van mijn goede vrienden heeft gehad als Dylan.

Maar de Nobelprijs? Voor literatuur? Daar klopt iets niet. Ik vond het vreemd toen een woordvoerster van het Nobelcomité Dylans The Times They are a-Changin met de werken van Homeros en Sappho vergeleek. Het is ongetwijfeld een sterke en invloedrijke song, maar Dylan met Homeros vergelijken, is compleet anachronistisch. De heldendichten van Homeros waren verhalen die de Griekse gemeenschappen met elkaar deelden en waarmee ze met de jongere generaties communiceerden. Kun je dat zeggen van de songs van Dylan?

Share

Om Dylan ten volle te waarderen, moet je naar zijn songs luisteren in plaats van zijn teksten te lezen

We weten weinig over Homeros. Volgens veel kenners zijn de werken die aan hem worden toegekend in werkelijkheid door veel verschillende dichters geschreven en herschreven. De Ilias was waarschijnlijk het product van een ruimere Griekse cultuur, niet van één individu. Homeros was niet zomaar een dichter: de werken die aan hem worden toegeschreven, waren standaardteksten voor de opvoeding en de socialisering van generaties Grieken. Hun rol is nog het best te vergelijken met die van de Bijbel in de opvoeding van christelijk Europa. Zelfs Dylan zou niet beweren dat zijn werk van dat kaliber is.

De gedichten van Homeros waren hoe dan ook het product van een mondelinge cultuur. Ze waren en zijn de expressie van een andere esthetische impuls en een ander temperament dan de moderne geschreven tekst. Men gebruikt soms de term 'mondelinge literatuur' voor de gedichten en balladen van die oudere mondelinge cultuur, maar die samenvoeging van het mondelinge en het tekstuele schept verwarring. Ik wil geen politieagent spelen op de grens tussen literatuur en andere vormen van culturele activiteit. Ik maak me meer zorgen over de toenemende neiging om de integriteit van de geschreven tekst te devalueren - een probleem dat ik in mijn boek Power of Reading: From Socrates to Twitter bespreek. Hoe ruimer men de categorie literatuur maakt, hoe minder representatief ze is voor een echte literaire sensitiviteit. Ze wordt dan iets heel anders.

Als er een Nobelprijs voor culturele impact bestond, zou Dylan hem vast en zeker verdienen. Maar voor literatuur? Volgens de geruchten waren belangrijke schrijvers als de Japanner Haruki Murakami, de Amerikaan Don DeLillo en de Keniaan Ngugi wa Thion'go grote kanshebbers voor de prijs. Het zijn drie waardige kandidaten: Ngugi wa Thion'go heeft zelfs ernstige pogingen ondernomen om elementen van de mondelinge traditie in zijn teksten op te nemen.

Om Dylan ten volle te waarderen, moet je naar zijn songs luisteren in plaats van zijn teksten te lezen. Je moet hem horen, niet zien. Als je de teksten hardop voorleest in plaats van ze te zingen, verliezen zijn woorden zelfs veel van hun kracht. Dit is duidelijk geen literatuur van wereldklasse. De Nobelprijs voor literatuur is naar de verkeerde gegaan. Als ze het mij hadden gevraagd, had ik Philip Roth aanbevolen. Een schrijver.