Pamflet
Yves Desmet

Mag je in dit land nog vragen stellen, of moeten we allemaal zwijgen, en ons leven zoals we dat kenden opgeven?

O volgzaam België

2 © BELGA

Yves Desmet is commentator bij De Morgen.

2 Yves Desmet. © Wouter Van Vooren

Komische katten op Twitter? Wij Belgen zijn trots op zo'n daad van 'surrealistisch verzet'. Maar wat zijn we tegelijk poeslief.

Privacy opgeven in ruil voor veiligheid? Geen probleem, zeggen de luisteraars van Hautekiet.

Soldaten in de straten? Doe maar op.

Nee, dit land is meer dan van zijn melk. Moeten we niet méér van ons laten horen?

Laat ik hiermee beginnen: dit land is in staat tot wettige zelfverdediging tegen een bende islamitische fascisten, die de dood meer vereren dan het leven, en die te lang vrij ongemoeid zijn gelaten.

Zonder deze preambule zal al wat volgt immers onmiddellijk weggezet worden als het pamperende relativisme van een door multiculturalisme verblinde intellectueel die geen voeling heeft met de terechte angst van het brede publiek.

Share

Is massale troepenontplooiing echt het enige en beste politionele antwoord, of zijn we daarmee net de agenda van de jihadisten aan het uitvoeren?

Want zover zijn we gekomen: wie zelfs maar een kritische voetnoot durft te plaatsen bij het huidige beleid en bij het theater van de angst dat dagelijks in overtreffende trap wordt geënsceneerd, is een negationist, zoniet zelfs mogelijk een collaborateur met Daesh. Zwart-witdenken, het is altijd net zo makkelijk.

Nochtans blijf ik het pure democratische recht opeisen om nog steeds vragen te stellen.

Brussel wordt bewaakt door een zelden ontplooide troepenmacht van leger en politie. De stad wordt economisch en cultureel lamgelegd. Ouders mogen hun kinderen niet meer in maar slechts áán de school afzetten, alle uitstappen worden geannuleerd. Winkels sluiten, buschauffeurs die Brussel nog durven inrijden, kregen 50 euro bibbergeld per dag. De facto wordt, zoals burgemeester Mayeur niet onterecht opmerkte, een islamitische staat geïnstalleerd als antwoord op de islamitische terreur. Wat twee weken geleden absurde satire was, is nu realiteit. Zonder spoor van protest of van kritiek.

Nochtans is de vraag terecht of massale troepenontplooiing het enige en beste politionele antwoord is. Of we, in plaats van jihadisten efficiënt te bestrijden, niet eerder hun agenda - het creëren van angst en chaos - aan het uitvoeren zijn.

We weten het niet meer. Maar toen in 2005 in de Londense metro bij een terreuraanslag 56 doden vielen, functioneerde het hele metronet, met uitzondering van het getroffen station, diezelfde namiddag opnieuw.

Lokale contacten

Share

In Brussel patrouilleren vandaag plattelandsjongens uit Bevergem en dat soort plaatsen, naar de hoofdstad gelokt door premies, meer dan mensen die in Brussel zelf gerekruteerd zijn

Een paar maanden terug interviewde ik Rabiaa El Garani, ooit een van de weinige Arabisch­sprekende speurders bij de terreurcel van de federale gerechtelijke politie. Inmiddels is ze werkzaam bij de Verenigde Naties, waar ze slachtoffers van seksuele terreur door leden van IS in Irak en Syrië ondervraagt. Na het gesprek vroeg ik haar wat er waar was van het verhaal dat ze bij de Belgische politie was weggegaan omdat allochtone vrouwen daar niet echt welkom waren, door sommigen zelfs als mogelijke paarden van Troje werden beschouwd.
Ze glimlachte en zei: "Als ik nu 'geen commentaar' zeg, is dat dan ook een duidelijk antwoord?"

In Brussel patrouilleren vandaag plattelandsjongens uit Bevergem en dat soort plaatsen, naar de hoofdstad gelokt door premies, meer dan mensen die in Brussel zelf gerekruteerd zijn. Mensen zonder veel lokale contacten en bronnen, terwijl ieder criminologisch onderzoek uitwijst dat de meerderheid van misdaden wordt opgelost door informatie uit het publiek. Dat soort informatie wordt beter verzameld, een begin van vertrouwen beter gecreëerd door een buurtagent dan door een met mitrailleur uitgeruste agent aan een metro-ingang.

Veel beter dan een colonne pantserwagens op de Noord-Zuidas van de stad, is waarschijnlijk de onmiddellijke fusie van de Brusselse politiezones die, volgens mensen die de materie kennen, prompt 500 agenten zou vrijmaken voor onderzoek in de door jihadisme besmette wijken en gemeenten van de hoofdstad.

Mag dat nog gezegd worden, mogen er nog vraagtekens gezet worden bij beleidskeuzes?

Share

Wordt een begin van vertrouwen niet beter gecreëerd door een buurtagent dan door een met mitrailleur uitgeruste agent aan een metro-ingang?

"Wij weten meer"

Share

Een beetje terrorist met brains gaat toch een paar weken of maanden undercover, om dan opnieuw proberen toe te slaan?

Het terreurklimaat is voor velen, merkwaardig genoeg zelfs in de journalistiek, een reden om iedere kritische bevraging van de uitvoerende macht ongepast, zelfs verwerpelijk te vinden.

De onuitgesproken premisse van zowat alle excellenties die slag om slinger op de buis en de radio optreden, is steeds dezelfde. Wij weten meer, maar dat kunnen we u niet vertellen, want dan kunnen we u niet meer beschermen.

Is dat zo? Leg dan eens uit waarom een week terug dreigingsniveau vier betekent dat alle metrolijnen en scholen dicht moeten blijven, en een dag later scholen en metro, bij ongewijzigd dreigingsniveau, toch weer open mogen. Dat is niet erg logisch toch? Waarom wordt alleen Brussel gesloten? Een beetje terrorist met brains gaat dan toch lekker met zijn bomgordel naar een andere stad?

Hoe lang kan men de illusie standhouden dat iedereen en alles, van terrassen tot musea tot universiteiten tot voetbalmatchen, voortdurend en tot in de eeuwigheid kunnen beschermd worden? Of blijvend kunnen afgelast worden?

Een beetje terrorist met brains gaat dan toch een paar weken of maanden undercover, om dan opnieuw proberen toe te slaan?

Mag de vraag nog gesteld worden of de honderden miljoenen die men nu aan het uitgeven is, en die eerder de angst vergroten dan doen verminderen, wel op de nuttigste manier besteed worden?

Men boekt resultaten, zegt men: met een anoniem en gericht lek werd bekendgemaakt dat er zondag een aanslag verijdeld is. Nochtans zijn bij de huiszoekingen van zondag geen wapens gevonden, en werden, op één na, alle aangehoudenen daags nadien weer vrijgelaten. Toch, verzekert men ons, is het netwerk 'gedestabiliseerd'. Echt? Het kan, het kan evengoed dat iemand uit OCAD, de veiligheidsdiensten of de regering zijn positie en beleidskeuze wilde verdedigen na een mislukte actie.

Share

Worden de honderden miljoenen die men aan het uitgeven is, en die eerder de angst vergroten dan verkleinen, wel op de nuttigste manier besteed?

Share

Ik weet het niet, wat niet eens zo erg is. Ik heb echter steeds sterker de indruk dat niemand het weet, en dat is stukken erger.

Hoe zit dat eigenlijk met gezochte staatsvijand nummer één, Salah Abdeslam? Wacht hij in een Molenbeeks safehouse op een kans om alsnog zijn 72 maagden te verdienen? Of blijkt onder meer uit de in Parijs teruggevonden en van zijn ontsteking ontdane bomgordel dat hij uiteindelijk niet durfde doorgaan met zijn missie, en dat hij misschien net op de vlucht is voor zijn kameraden van IS?

Ik weet het niet, wat niet eens zo erg is. Ik heb echter steeds sterker de indruk dat niemand het weet, en dat is stukken erger.

Met hoeveel vlijt en efficiëntie werken onze diensten? Klopt het, zoals burgemeester Bart Somers deze week in een interview verklaarde, dat een moslim die zich een paar dagen niet geschoren heeft, bijzonder veel kans heeft om op de verdachtenlijst van het OCAD terecht te komen? Gaan we er een gewoonte van maken om jonge scholieren van Marokkaanse afkomst in een winkelcentrum onder schot te houden om ze na enkele uren aanhouding, zonder ondervraging of excuus, weer vrij te laten - enkele honderden winkelende passanten in de overtuiging achterlatend dat ze niemand met een kleurtje nog mogen vertrouwen?

Hoeveel jonge mannen gaan hun baard moeten afscheren omdat ze niet langer een station binnenraken zonder eerst gefouilleerd te worden?

Zijn we nu op zoek naar tien zwaarbewapende jihadisten, zoals minister Reynders zegt? Of overdrijven we met niveau vier, zoals minister-president Bourgeois denkt? Wie weet er eigenlijk wat, of moet al dat machtsvertoon vooral onwetendheid camoufleren?

Wie kan dat controleren, wie kan in deze tijden verdichtsel van waarheid scheiden? Wie kan transparantie afdwingen, complottheorieën ontmantelen, nagaan of de ordediensten correct en met respect voor de rechtsstaat blijven werken? Het parlement niet, want ook daar heeft de oppositie haar maatschappelijke plicht tot controle ingeruild voor wat ze als maatschappelijke verantwoordelijkheid bestempelt. Cynischer gesteld: uit het besef dat kritiek op de regering vandaag geen stem oplevert, integendeel zelfs. Dus volgt ook de oppositie in volgzame braafheid. Er moest morgen maar eens iets gebeuren, nietwaar.

Checks and balances

Share

Ik weet niet goed wat de meeste verbazing moet wekken: dat die 'trias politica' in enkele weken tijd steeds verder ontmanteld wordt in het voordeel van de uitvoerende macht, dan wel dat dit zonder de minste weerstand van oppositie of publieke opinie gebeurt

Je kunt er begrip voor opbrengen dat uitzonderlijke omstandigheden uitzonderlijke maatregelen vergen. Maar ooit zal men toch op de proppen moeten komen met de informatie waarom het nodig bleek dat een hele stad bijna een week in lockdown moest gaan. Met concrete informatie over wie waar hoe een aanslag beraamde.

Dat is geen kwestie van gebrek aan vertrouwen in de ordediensten, waarvan zoals steeds een overgrote meerderheid haar werk met zorg, precisie en toewijding vervult. Maar ons democratische systeem berust wel op checks and balances, niet alleen op vertrouwen, maar ook op controle. Daarom bestaat er een Comité P en een Comité I. Daarom bestaat er een parlement dat de regering controleert, een onafhankelijke rechterlijke macht die de wetten toepast maar ook de grondrechten van burgers beschermt tegen mogelijke willekeur van de overheid.

Ik weet niet goed wat de meeste verbazing moet wekken: dat die 'trias politica' in enkele weken tijd steeds verder ontmanteld wordt in het voordeel van de uitvoerende macht, dan wel dat dit zonder de minste weerstand van oppositie of publieke opinie gebeurt. Iedereen stapt mee in het theater van de angst, uit angst als inciviek te worden bestempeld.

Nochtans leven de politieke tegenstellingen onderhuids onverminderd voort.

Dat de vergadering waarop werd beslist dreigingsniveau 4 aan te houden, meer dan vier uur in beslag nam, kan alleen betekenen dat er meningsverschillen waren. En dat tegenover diegenen die alle heil verwachten van een verdere en permanente militarisering van de openbare ruimte om het jihadisme te bestrijden, er ook andere stemmen stonden die een normalisering bepleiten en het inzetten van andere middelen en methodieken. Maar dat die laatste groep niet durfde door te duwen, want stel dat er daags nadien een bom ontploft? Je carrière is meteen om zeep.

Want laten we nu ook weer geen kerstkinderen worden in de politiek. Het is ongewild en onbedoeld, zonder twijfel, maar het moet niet ontkend worden dat dit terreurklimaat een argument vormt om gezagsdepartementen als leger en politie bij volgende besparingen te ontzien, en dat dit klimaat, zeker onbedoeld en ongewild, uitdraait op een met overheidsmiddelen betaalde precampagne voor sommige partijen. Mag dat nog opgemerkt worden?

Het vodje papier

Share

Moet daadkrachtig beleid synoniem zijn met de sluipende en permanente afbouw van de rechtsstaat?

Het is niet de eerste keer dat ik een terreurgolf meemaak. In de jaren 80 maakte de nog steeds niet ontmaskerde, maar hoogstwaarschijnlijk door extreemrechtse ideologie gedreven Bende van Nijvel 28 doden, en had je echt reden tot angst om een fles melk in een Delhaize te gaan halen. De extreemlinkse CCC maakte twee doden bij de brandweer. Ook toen beefde het land, en reageerde de regering-Martens met verhoogde veiligheidsmaatregelen.

Maar ondanks dertig doden waren die maatregelen minder draconisch dan het machtsvertoon dat nu ontplooid wordt, en verkeerde - in mijn herinnering toch - het land veel minder in een angstpsychose dan nu. Heeft dat te maken met een in de loop der tijden gegroeide absolute risicoaversie? Heeft dat te maken met een inflatie aan 'extra journaals' die, ongetwijfeld ook weer ongewild en onbedoeld, meer bijdragen aan sfeermakerij dan aan informatie?

De snelheid waarmee foutieve geruchten worden verspreid en rechtgezet, is in deze tijden van sociale media ook toegenomen, net als de snelheid waarmee ideetjes gelanceerd worden. De liberale partij, waarvan de voorzitter schrijft dat ze steeds het evenwicht tussen vrijheden en veiligheid zal respecteren, lanceert via gerespecteerde leden ideeën om mensen zonder rechterlijke tussenkomst een enkelband op te leggen, alleen omdat ze de mogelijke intentie zouden hebben naar Syrië te vertrekken. Ze vinden het een goed idee om de termijn waarvoor een verdachte kan worden aangehouden, wordt verlengd tot 72 uur zonder rechterlijke tussenkomst, dat de voorwaarden tot huiszoeking versoepeld worden, dat er nieuwe opiniedelicten zouden komen met straffen voor wie de terreur 'minimaliseert'.

Uit alles blijkt een ongekend wantrouwen tegenover de rechterlijke macht.

Het passeert, met uitzondering van de reactie van de gewezen voorzitter van de vereniging van onderzoeksrechters, die zich terecht afvraagt of de grondwet nu echt voor alle politici een vodje papier is geworden. Moet daadkrachtig beleid nu echt synoniem worden voor de sluipende en permanente afbouw van de rechtsstaat? Ook in de Verenigde Staten is de Patriot Act, waarmee fundamentele burgerrechten opgeschort of minder beschermd werden, veertien jaar na de aanslag op de Twin Towers nog steeds van kracht.

Mag dat nog gezegd worden, of moeten we allemaal zwijgen, en ons leven zoals we dat kenden opgeven? Blind de regering volgen, op verzoek van de politie braaf katten posten op Twitter en dat nog een daad van surrealistisch Belgisch verzet vinden ook?

Mag dit alles nog gezegd worden, voordat Brussel een dode stad wordt, uitgespuwd door investeerders, toeristen en bang gemaakte Belgen?

O, volgzaam België, o bang land der vaad'ren. We gaan de jihadisten toch niet laten winnen?

Share

Blind de regering volgen, op verzoek van de politie braaf katten posten op Twitter en dat nog een daad van surrealistisch Belgisch verzet vinden ook?

nieuws

cult