Opinie
Inge Schuurmans

Maatschappelijke integratie van asielzoekers vraagt meer dan werk alleen

Inge Schuurmans is directeur van Open School Antwerpen, een van de 13 Centra voor Basiseducatie in Vlaanderen met als basisopdracht het terugdringen van laaggeletterdheid bij volwassenen.

1 September vorig jaar: een wachtrij aan de Dienst Vreemdelingenzaken. Werk vinden blijkt voor deze mensen allesbehalve makkelijk. © Bas Bogaerts

Vorige week presenteerde denktank Itinera een rapport over de moeizame integratie van asielzoekers op de arbeidsmarkt, na de recente vluchtelingenstroom. Enerzijds maakt de lage scholingsgraad van een groot deel van de nieuwkomers hen moeilijk inzetbaar, anderzijds duren trajecten te lang, stelt Itinera: "Zowel het proces van erkenning als vluchteling als de klassieke integratiefocus op taal, inburgering en diploma vertragen en belemmeren economische participatie." 

Heel wat vluchtelingen die in 2015 toekwamen, kunnen les volgen bij Open School Antwerpen. We geven als Centrum voor Basiseducatie lessen Nederlands, rekenen, ICT en algemene vorming aan 10.000 laaggeletterde volwassenen, het merendeel anderstalig. We beamen de meeste conclusies van Itinera vanuit de praktijk, maar het probleem is complexer dan het lijkt.

Share

Er zijn zoveel laaggeschoolde werkzoekenden dat werkgevers er diegenen uitkiezen waar het minste tijd in gestoken moet worden

Jaarlijks volgen vierduizend nieuw- en oudkomers een alfabetiseringstraject bij ons. Het duurt voor hen drie tot vier jaar om het niveau Nederlands te behalen dat vereist is voor de meeste beroepsopleidingen. Itinera concludeert terecht dat het huidige parcours naar erkenning en activering mensen te lang op non-actief zet. In Antwerpen proberen we daarom zoveel mogelijk geïntegreerde trajecten aan te bieden in samenwerking met onder andere VDAB en OCMW, waarbij een cursist parallel aan de taalopleiding met een beroepsopleiding start. De inhoud van beide opleidingen is op elkaar afgestemd. Dat dit werkt, staat buiten kijf. Maar dan hebben we het over opleiding, niet over jobs.

De moeizame integratie van laaggeschoolde migranten op de arbeidsmarkt is zeker niet nieuw. De vluchtelingencrisis verscherpt de bestaande problematiek wel. We stellen al jaren vast dat het moeilijk is om de laagst geletterden aan een job te helpen, allerlei inspanningen ten spijt. Zowat de helft van alle werkzoekenden in Vlaanderen is laaggeschoold; migranten van niet-EU herkomst zijn drieënhalf keer zo vaak werkloos als personen van Belgische herkomst (rapport departement Werk & Sociale Economie, september 2015). Het lijkt ons wat kort door de bocht om in deze context te stellen dat er "genoeg laaggeschoolde jobs zijn in ons land", zoals professor Marc De Vos (directeur van Itinera) zei in De Morgen.

In hun reacties op het rapport van Itinera benadrukken zowel Unizo als het kabinet van Vlaams minister van Werk Muyters de rol van VDAB als toeleider naar werk. Maar we merken dat ook VDAB die groep van laagst geschoolden moeilijk aan het werk krijgt: het aantal beroepsopleidingen waarin ze terecht kunnen wordt steeds kleiner en het aanbod aan geschikte jobs is beperkt. 

Tegelijkertijd zijn er zoveel laaggeschoolde werkzoekenden dat werkgevers er diegenen uitkiezen waar het minste tijd in gestoken moet worden. De Vos merkt terecht op dat werkgevers op dat vlak inspanningen moeten leveren. Daar wringt meteen het schoentje: er zijn nog maar weinig werkgevers die hun (laaggeschoolde) werknemers tijd (kunnen) geven om een opleiding te volgen. De stad Antwerpen doet dat bijvoorbeeld wel: we werkten samen een aanbod uit voor werknemers op D- en E-niveau, afgestemd op de problemen die ze op de werkvloer tegenkomen. Zo versterken ze hun basisvaardigheden en krijgen ze meer kansen. Uiteindelijk wint iedereen daarbij.

Het probleem is dus complexer dan het lijkt. Werk is een belangrijke hefboom voor maatschappelijke integratie, maar maatschappelijke integratie vraagt veel meer dan werk alleen. Vandaag kampt meer dan een half miljoen Vlamingen met een duidelijk geletterdheidsprobleem: ze kunnen onvoldoende om met taal, cijfers of ICT. Velen van hen hebben géén migratieachtergrond. Willen we duurzame oplossingen zoeken voor de integratie van asielzoekers op de arbeidsmarkt, dan zullen we naar dat ruimere plaatje moeten kijken. Als Centrum voor Basiseducatie zijn wij in elk geval bereid om mee te denken, binnen de bredere context van laaggeletterdheid.

nieuws

cult

zine