column
Ann De Craemer

Is het maatje van het behaatje goed, madammeke?

 Schrijfster Ann De Craemer verwoordt haar liefde voor taal in de blog 'Ik hou van taal'.

1 Schrijfster en columniste Ann De Craemer ©Eric De Mildt
Share

Waarom in godsnaampje word ik telkens als ik in Antwerpen kom bedolven onder de verkleinwoordjes?

Dit weekend was ik in Antwerpen, waar ik in een recentelijk vernieuwd statig pand op de Meir (het begint met In- en eindigt op -no) mijn bankkaart voelde jeuken toen ik door de lingerieafdeling wandelde. Jeuk kreeg ik echter pas over mijn hele lichaam toen ik mij in het pashok bevond en de verkoopster aan de andere kant van het gordijn opdook.
 
"Gaat het, madammeke? Past het behaatje? Ik kan een ander maatje zoeken, hoor. Als ik kan helpen, moet u maar een gilletje geven."

In een gilletje slaken had ik inmiddels veel zin, want waarom in godsnaampje word ik telkens als ik in Antwerpen kom bedolven onder de verkleinwoordjes? Ik durf er lijfje en leden op te verwedden dat zelfs wanneer een vrouwtje met een H-cupje het pashokje binnengaat, zij nog steeds de vraag krijgt of het behaatje past.

Zet je in een winkel een megazonnebril op je hoofd, dan klinkt het in Antwerpen:  "Dat is nu eens een schoon zonnebrilletje, hé!" Bestel je een Duvel, dan zet de ober die voor je neus met de volgende woorden: "Hier zie, madammeke, een Duveltje voor u."

En het gaat zo maar door:

"Wilt u een dessertje of een koffietje?"

"Zitten de schoentjes goed?"

"Als u dit formuliertje invult, is uw nieuwe abonnementje helemaal in orde!"

De verkleinwoorden waarmee zoveel Antwerpenaren mensen graag toespreken, doen me altijd denken aan "De Gamma-mannetjes" van Bart Peeters en Hugo Matthysen, die in Het Peulengaleis een winkelbediende en klant spelen in een doe-het-zelfzaak, en daarbij de hele tijd diminutieven gebruiken:

"Ik heb een beetje honger!"

"Een hongertje! Dan zou ik u heel graag wat productjes adviseren!"

(...)

"Ja maar, dat is een enkelrichtingstraatje!"

"Ja maar juist daarom, dan moet ge dat eenrichtingsbord met een zaagkse omzagen!"

In het échte leven gebruiken niet alleen verwijfde Gamma-mannetjes maar ook stoere Antwerpse heren steeds meer verkleinwoorden. Hoe, beste sinjoortjes, is het toch zover kunnen komen? Hebben jullie te veel naar het programmaatje van Jani'tje Kazaltzis gekeken, die, wanneer hij stijladvies geeft, het steeds over broekjes en T-shirtjes en truitjes heeft, ook wanneer hij een bouwvakker van twee meter lang en breed van een nieuw outfitje voorziet? Of, Antwerpenaartje, wilt gij af van het meerderwaardigsheidscomplex dat andere Vlamingen u wel eens toebedelen, en spreekt u daarom met woordjes die doorgaans vooral door kindertjes gebruikt worden?

Ik waarschuw bij dezen de inwoners van de parking: de taal die in onze tv-series wordt gesproken, Thuis en Familie bijvoorbeeld, is sterk beïnvloed door het Antwerps, dus pas op, of straks vraagt u om uw behaatje in een inpakpapiertje te laten stoppen.

En gijzelf, o waarde Antwerpenaar, gebruik alsjeblieft alleen verkleinwoorden wanneer het echt moet, want voor u het weet spreekt u over uw trotse stad als "het schoonste stadje van 't landje" - en dan wordt het kotje toch echt te klein.

Share

Voor u het weet spreekt u over uw trotse stad als 'het schoonste stadje van 't landje' - en dan wordt het kotje toch echt te klein

zine