Opinie
Margriet Brandsma

Het grootste gevaar voor Merkel schuilt niet zozeer in de AfD als wel in haar eigen partij

2 Bondskanselier Merkel moet een bittere nederlaag slikken, de bitterste misschien wel van haar bondskanselierschap. © EPA

Margriet Brandsma was correspondent voor NOS in Duitsland. Ze is auteur van Het mirakel Merkel en schreef deze bijdrage op uitnodiging van De Morgen.

2 Margriet Brandsma © rv

'Rechts neben uns ist nur noch die Wand' is een beroemde uitspraak van Franz-Josef Strauss, oud-leider van de CSU in Beieren. Hij wilde er maar mee zeggen dat de rechterkant van het Duitse politieke speelveld in handen is van de christendemocraten en dat geen enkele andere partij daar iets te zoeken heeft.

Het hield stand tot zondag 4 september 2016. In Mecklenburg-Vorpommern haalde de rechtspopulistische Alternative für Deutschland (AfD) 21 procent van de stemmen, 2 procent meer dan de CDU, de zusterpartij van Strauss' CSU, de partij ook van bondskanselier Angela Merkel.

In de deelstaat waar haar politieke carrière begon, moest Merkel een bittere nederlaag slikken, de bitterste misschien wel van haar bondskanselierschap. Eentje ook die gevolgen heeft voor haar besluit om zich opnieuw kandidaat te stellen? De journaliste die het gisterochtend aan Merkel vroeg, had het antwoord kunnen weten: "Daarover neem ik een besluit op het daarvoor geëigende tijdstip." In december maakt Merkel bekend of ze nog een keer voorzitter wil worden van de CDU en als ze dat ambieert, is het logisch dat ze ook weer een gooi wil doen naar het bondskanselierschap.

Share

Bij de CDU groeit de twijfel, en dat is de échte waarschuwing die uitgaat van de uitslag in Meck-Pomm

Maar voordat grote conclusies uit de uitslag van zondag worden getrokken, is het verstandig om eens goed naar Mecklenburg-Vorpommern te kijken. Het is een deelstaat met 1,3 miljoen kiesgerechtigde inwoners, nog geen miljoen mensen gingen ook daadwerkelijk naar de stembus. Is dat representatief voor een land van 80 miljoen inwoners?

Belangrijker nog: Meck-Pomm, zoals de deelstaat wel genoemd wordt, ligt in de voormalige DDR. Uit eerdere verkiezingen na de hereniging in 1990 is gebleken dat kiezers in die voormalige DDR grillig zijn. Ze stemden op de CDU van Helmut Kohl omdat hij ze de D-Mark gaf en bloeiende landschappen beloofde. Toen dat laatste niet snel genoeg ging, kozen ze voor Die Linke, de partij met wortels in de communistische eenheidspartij van de DDR.

En nu houden ze dus van de AfD, de partij die angst voor vreemdelingen voedt en heel goed weet dat ontevreden kiezers in het oosten daar ontvankelijk voor zijn. 'Ossies' voelen zich achtergesteld bij hun landgenoten in westelijke deelstaten, onder meer omdat ze kampen met hoge(re) werkloosheid en snelle vergrijzing. Dat is een ideale voedingsbodem voor extremen. Niet voor niets haalde de neonazipartij NPD bij vorige verkiezingen in Meck-Pomm vijf zetels. Omdat veel van hun kiezers overliepen naar de AfD, haalde de NPD afgelopen zondag de kiesdrempel niet eens meer.

Dat plaatst de uitslag van zondag iets meer in perspectief, maar het mag voor Merkel geen reden zijn om haar schouders op te halen. Dat weet ze zelf ook. We moeten het vertrouwen van de mensen terugwinnen, zei ze en somde op hoe ze dat wil doen: minder vluchtelingen opnemen (dat gebeurt al als gevolg van de afspraken met Turkije), serieus werk maken van integratie en mensen uitzetten die geen recht hebben op een verblijfsvergunning.

Merkel heeft nog een jaar om die woorden om te zetten in daden en als het haar lukt, neemt ze de AfD veel wind uit de zeilen. Maar, en dat weet Merkel ook als geen ander, het grootste gevaar schuilt niet eens zozeer in die AfD als wel in haar eigen partij. Daar groeit de twijfel of Merkel nog wel de juiste persoon is om de volgende verkiezingen mee in te gaan en dat is de échte waarschuwing die uitgaat van de uitslag in Meck-Pomm.

Meer opinie? Krijg elke woensdag en zondag onze Opiniemakers nieuwsbrief.

nieuws

cult

zine